Dołącz do czytelników
Brak wyników

Inspiracje psychologiczne

10 grudnia 2018

NR 42 (Grudzień 2018)

W jaki sposób rozwiązywać problem nadużywania smartfonów?

0 175

Aby skutecznie rozwiązywać problemy osób nadużywających mediów cyfrowych, należy w odpowiedni sposób zabezpieczyć działania w zakresie profilaktyki skierowanej do osób zagrożonych uzależnieniem, interwencji oraz integracji.

Tylko holistyczne podejście do rozwiązywania interesującego nas zagadnienia czyni to wsparcie wsparciem systemowym oraz profesjonalnym. W niniejszym opracowaniu skupiono się tylko i wyłącznie na działaniach prewencyjnych, które możemy wdrożyć w domu i w szkole celem obniżenia możliwości nadużywania cyfrowych dobrodziejstw. Najogólniej rzecz ujmując, działania profilaktyczne to te, których celem jest niedopuszczenie do rozwinięcia się e-uzależnień u dzieci i młodzieży szkolnej. Chcąc je pokrótce omówić, należy wrócić pamięcią do tego, co już zostało napisane, a mianowicie do czynników wpływających na e-uzależnienie. Przypomnijmy, że należą do nich:

  • niekontrolowana „inicjacja cyfrowa”,
  • nieograniczony dostęp do Internetu,
  • brak zasad korzystania z mediów cyfrowych,
  • nadaktywność na portalach społecznościowych,
  • nuda,
  • brak edukacji cyfrowej ze strony rodziców,
  • złe relacje z rodzicami.

W poniższych dziesięciu punktach postanowiono zestawić wybrane propozycje porad dla nauczycieli oraz rodziców nastawionych na ograniczenie niekontrolowanego używania mediów cyfrowych, Internetu oraz cyfrowych urządzeń mobilnych. Wdrożenie tylko niektórych przedstawionych poniżej pomysłów mogłoby przyczynić się nie tylko do bardziej higienicznego używania smartfonów, tabletów czy gier, ale również pozytywnie wpłynęłoby na jakość relacji panującej w domu pomiędzy rodzicami a dziećmi oraz relacji między uczniami i nauczycielem.

  1. Wchodź w świat mediów wspólnie z dzieckiem/uczniem
    Pamiętać należy, że rodzice oraz nauczyciele w przedszkolu i w okresie wczesnej edukacji są (i powinni być) pierwszymi i najważniejszymi edukatorami dzieci w kwestii codziennego używania mediów cyfrowych. Mając to na względzie, w szkole i w domu rodzice i nauczyciele powinni pokonać pierwszy opór związany z tym, że dziecko/uczeń może posiadać większą wiedzę na temat nowych technologii i mediów cyfrowych. Nie jest to wystarczający powód, aby zupełnie wycofać się z edukacji medialnej swojego dziecka czy ucznia:
  • Biorąc pod uwagę proces naśladowania, należy pamiętać o tym, aby nie nadużywać mediów cyfrowych w obecności swojego dziecka czy podczas zajęć prowadzonych w klasie. Warto w tym miejscu dodać, że badania przeprowadzone wśród 3481 nauczycieli w Polsce wskazały, że 25% nauczycieli biorących udział w badaniu przyznało, że korzystało na swoich zajęciach z własnego smartfona w celach prywatnych.
  • Warto wiedzieć, że edukacja zawsze jest procesem dwustronnym, a to oznacza, że dziecko w przedszkolu bądź uczeń w szkole może być nauczycielem dla swojego wychowawcy w zakresie używania innowacyjnych aplikacji oraz programów komputerowych. NAUCZ MNIE – te słowa wypowiedziane w kierunku własnego dziecka bądź ucznia mogą spowodować, że wiedza rodzica i nauczycieli z zakresu innowacji technologicznych, pojawiających się nowych gier, aplikacji na bieżąco będzie uzupełniana. Warto pokonać opór i zainstalować na swoim telefonie aplikacje, gry czy programy używane przez dzieci w domu i w szkole.
  • Nauczyciel w przedszkolu i szkole, jak również rodzic powinien systematycznie rozmawiać z uczniem/dzieckiem o pozytywnych oraz negatywnych stronach używania Internetu. Należy przy tym pamiętać, że to nie smartfon i Internet są niebezpieczne, ale niewłaściwe ich wykorzystywanie.
  1. Uwzględnij proces naśladowania
    Większości rodziców oraz nauczycieli wydaje się, że ich dzieci/uczniowie korzystania z Internetu i cyfrowych urządzeń mobilnych uczą się same, tak zwaną metodą prób i błędów. Tak rozumując, zdają się nie doceniać własnej roli w tym zakresie, nie biorąc pod uwagę tego, jak uważnie dzieci obserwują ich w sytuacjach korzystania z technologii. Tymczasem okazuje się, że w praktyce nauczyciele, rodzice, ale również dziadkowie, rodzeństwo i inni członkowie rodziny są dla dzieci przewodnikami po świecie nowych technologii – także wtedy, kiedy nie pełnią tej roli w sposób intencjonalny.
    Specjaliści wskazują, że dzieci do drugiego roku życia powinny przede wszystkim bawić się kształtem, zapachem, dotykiem, przestrzenią, ostrością, głębokością. Wspólna (rodzica i dziecka) zabawa przedmiotami, zabawkami, zabawa polegająca na wchodzeniu w określone role, wymyślanie piosenek, bajek, przyczynia się do rozwoju lepszej jakości połączeń nerwowych. W życiu przedszkolnym i szkolnym należy się skupić przede wszystkim na zabawach manualnych, a nie na używaniu płaskich ekranów urządzeń mobilnych.
    Nigdy nie należy dawać małemu dziecku cyfrowych urządzeń mobilnych w sytuacjach, w których my, dorośli musimy sami dokończyć swoje zaległe sprawy. Wtedy najczęściej dochodzi do niekontrolowanego korzystania z takich urządzeń.
    W obecności dzieci/uczniów starajmy się używać mediów cyfrowych przede wszystkim w celach bardziej praktycznych, związanych z poszukiwaniem informacji, załatwianiem spraw w sieci, robieniem zakupów itp.
  2. Twórz domowe zasady
    Korzystanie z mediów cyfrowych, urządzeń mobilnych czy smartfonów jest odpowiedzialne wówczas, kiedy odbywa się w sposób celowy oraz w oparciu o ustalone zasady. Poniżej postanowiono zanotować kilka prostych rozwiązań, które można wdrożyć w każdym domu:
  • Wspólnie z dzieckiem/uczniem ustalajmy domowe/szkolne zasady codziennego korzystania z mediów cyfrowych. Tworząc zasady, należy zadbać o to, aby dziecko miało poczucie wpływu na ich kształt. Pamiętajmy, że ostatnie zdanie zawsze należy do rodzica/nauczyciela, którzy są liderami tworzenia zasad.
  • Stosujmy się do ustalonych wspólnie z dzieckiem/uczniem zasad. Tylko wtedy sprawimy, że dziecku będzie łatwiej ich przestrzegać.
  • Pamiętajmy, że za każdym odstąpieniem od ustalonych reguł kryje się ważna potrzeba dziecka/ucznia. Dlatego ustalone zasady nie są ustalone raz na zawsze i jako takie mogą podlegać zmianom.
  1. Stosuj szeroki wachlarz nagród
    Kary i nagrody to komunikat dla dziecka, że warto robić to, czego oczekują od nas inni, że postępowanie tak, jak ktoś tego od nas oczekuje, jest lukratywne. Rodzice często nagradzają bądź karzą swoje dzieci, wykorzystując w tym celu zwiększenie lub ograniczenie dostępu do Internetu.
  • Warto wiedzieć, że rodzic/nauczyciel całkowicie pozbawiający dziecko/ucznia dostępu do Internetu i smartfona odcina młodego użytkownika nie tylko od strefy rozrywki i zabawy, ale również utrudnia mu możliwość nawiązywania realnego kontaktu z innymi czy proces zdobywania wiedzy w szkole.
  • Pamiętajmy, że z dawaniem kar i nagród związane są silnie przeżywane emocje, które bardzo często odsuwają właściwą refleksję nad zachowaniem na plan dalszy. Nie ma lepszego sposobu na zmianę niepożądanego zachowania u dziecka/ucznia niż rozmowa. I może prowadzenie dialogu działa wolniej, jednakże na pewno buduje silną relację między dzieckiem a rodzicem, uczniem a nauczycielem.
  • Kiedy pozbawiamy dziecko/ucznia możliwości korzystania z Internetu i smartfona, pamiętajmy, aby nie odwoływać kary przed ustalonym terminem, aby dać dziecku coś w zamian (dobrze spędzony czas wspólnie z dzieckiem/uczniem będzie dla niego okazją do zobaczenia, że czas bez mediów cyfrowych może być spędzony kreatywnie oraz ciekawie).
  • Po zakończonej karze należy bezwzględnie porozmawiać z dzieckiem/uczniem i w krótki sposób podsumować czas, w którym dziecko nie mogło używać swojego smartfona.
  1. Stawiaj granice 
    Rodzice i nauczyciele jasno powinni komunikować swoim podopiecznym, że mają własne granice. Pomagają one zrozumieć, gdzie kończy się jedna osoba, a gdzie zaczyna się druga. Mimo że o granicach mówimy zawsze w związku z innymi osobami, świadczą one zawsze w pierwszej kolejności o naszej relacji do samego siebie. Pozwalają one uszanować swoje potrzeby i wartości, nie rezygnować z obranych celów, a także docenić własne uczucia. Zarówno nauczyciele, jak i rodzice potrzebują stawiania granic, podobnie jak potrzebują tego uczniowie i dzieci. Poniżej kilka przykładów osobistych granic w kontekście używania przez nas cyfrowych narzędzi komunikacji:
  • mogę przesłać uczniowi lub dziecku sms-em krótką informację, ale długie rozmowy wymagają osobistego spotkania,
  • w weekendy chcę spędzać czas z rodziną, dlatego staram się odłączyć od wykonywanej pracy i mediów cyfrowych,
  • potrzebuję wygospodarowania dla siebie codziennej porcji bycia samemu z własnymi myślami, bycia w totalnej ciszy,
  • kontaktuję się z dzieckiem za pomocą smartfona, ale staram się nie robić tego w czasie, kiedy moje dziecko jest w szkole,
  • nie oczekuję od mojego dziecka natychmiastowej odpowiedzi na wysłanego sms-a czy email-a,
  • dbając o własne granice oraz o dobro dzieci i uczniów należy pamiętać, aby nie pozwalać instalować dzieciom określonego portalu społecznościowego przed upływem wieku zgodnego z prawem. Dla Facebooka jest to 13 lat, dla Snapchata lub Instagrama – 12 lat. Jeśli zrobimy inaczej, pamiętajmy o tym, że łamiemy prawo.
  • Uczniowie i dzieci powinni poznać granice osób dorosłych, a jasne komunikowanie ich sprawi, że zapewne je uszanuje i zaakceptuje, nawet jeśli początkowo będą dla niego trudne do zrozumienia. Warto również pamiętać o tym, że dzieci również posiadają własne granice, o których informują swoich rodziców i nauczycieli. W tym zakresie należy zwrócić szczególną uwagę na komunikowane ze strony najmłodszych potrzeby.
  1. Wzbudzaj ciekawość świata
    W marcu 2016 roku na terenie miasta Gdynia 102 młode osoby zdecydowały się odciąć na trzy pełne doby od wszelkich urządzeń elektronicznych. 72 godziny bez Internetu, tabletów, komputerów, telewizji, gier. I co się okazało? Kto ten eksperyment zniósł najgorzej? Ci uczniowie, którzy nie mają dobrych relacji z własnymi rodzicami oraz ci, którzy się nudzą, nie posiadają pasji, hobby, żadnych zainteresowań. W takich sytuacjach dzieci i młodzież, ale również osoby dorosłe, sięgają po smartfona z dostępem do Internetu i często bezsensownie scrollują w poszukiwaniu niepotrzebnych treści. Budowanie w dziecku określonych zainteresowań, postawy ciekawości świata, otwarcia na innych, powodować będzie budowanie w dziecku takich wartości pr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy