Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pedagogiczne inspiracje

14 czerwca 2018

NR 36 (Kwiecień 2018)

Muzyczna pedagogika zabawy

0 272

Dźwięki towarzyszą człowiekowi już w życiu prenatalnym. Każdego dnia, niemal w każdej chwili spotykamy się zarówno z tymi naturalnymi odgłosami, jak i utworami muzycznymi. Badacze przedmiotu niejednokrotnie udowodnili dobroczynny wpływ tej formy na rozwój i funkcjonowanie człowieka. Ważne jest więc, aby nauczyciele motywowali uczniów do częstego obcowania z muzyką poprzez stworzenie warunków sprzyjających umuzykalnianiu, rozbudzaniu zainteresowań i zdolności muzycznych.

„Muzyka zmniejsza stres, łagodzi strach, dodaje energii i poprawia pamięć. Muzyka sprawia, że ludzie są mądrzejsi”.
Jeannette Vos

Muzyczna pedagogika zabawy to pojęcie wprowadzone przez Urszulę Bissinger–ćwierz i opisane w publikacji pt. Muzyczna pedagogika zabawy w pracy z grupą. Metoda ta została zbudowana na podstawie teoretycznej animacji muzycznej, w skład której możemy zaliczyć następujące obszary tematyczne: nauczanie kreatywne, psychologię muzyki, pedagogikę Gestalt oraz pedagogikę zabawy.

Psychologia muzyki to nauka przedstawiająca człowieka jako twórcę, wykonawcę lub odbiorcę muzyki oraz prezentująca relacje, jae polega na wspieraniu samodzielności, zachęcaniu uczniów do tego, aby wyrażali własne uczucia i podejmowali nowe rozwiązania. Ideą nauczania kreatywnego jest otwieranie się na innowacyjne pomysły, projekty, zadania, a nie tylko reprodukcja materiałów.

Pedagogika Gestalt to nurt pedagogiczny, powstały w latach 70. XX wieku, który integruje wiedzę i doświadczenie następujących prądów: psychologii humanistycznej, egzystencjalizmu, fenomenologii, pedagogiki holistycznej, psycho- i socjoterapii. Przedstawia człowieka jako jednostkę, która podlega ciągłemu rozwojowi.

Pedagogika zabawy wykorzystuje wiele metod zawierających elementy ekspresji ruchowej, twórczości artystycznej oraz zabawy, która stanowi główną aktywność w życiu dziecka i dlatego odgrywa tak ważną rolę. Dzięki wykorzystaniu zabawy uzyskujemy aktywność, ciekawość i zaangażowanie dzieci, możemy budować atmosferę sprzyjającą rozluźnieniu, swobodzie. Zabawa powoduje, że uczniowie uczą się w sposób naturalny, a także przeżywają, doświadczają i kreują muzykę.

Muzyczna pedagogika zabawy jest metodą, z której warto skorzystać, ponieważ przy niewielkim zaangażowaniu prowadzącego przynosi zamierzone efekty, a uczniowie czerpią z udziału w tego typu zajęciach wiele pozytywnych emocji.

Obcowanie z muzyką ma wpływ na rozwój funkcji poznawczych, emocjonalnych, a także zachęca do twórczego działania. Rozwija ona pozytywne cechy charakteru oraz wzmacnia kontakty społeczne. Tworząc muzykę, dziecko poszukuje i odkrywa. Dlatego zachęcając dziecko do poznania muzyki trzeba zastosować takie metody, które jednocześnie będą działały na psychikę i pobudzały do twórczego działania. Idealnym w tej sytuacji wydaje się zastosowanie metod aktywnego poznawania muzyki. Stosując je, pozwalamy odnosić sukcesy  wszystkim uczestnikom.

Tabela 1. Propozycje ćwiczeń wg metody muzycznej pedagogiki zabawy.1

Nazwa zabawy ćwiczenia Opis
METODY WSTĘPNE NA POCZĄTEK
Portret

Cel: poczucie wspólnego działania, stworzenie portretu postaci, która może 
być ,,bohaterem zajęć”, np. pisarz, kompozytor, kolega, nauczyciel, postać z bajki.

Pomoce: arkusze plakatowego papieru, flamastry, kredki, farby, pędzle, duża kostka do gry.

Przebieg: dzielimy klasę na trzy grupy, każda grupa otrzymuje zestaw pomocy i instrukcję – narysuj tyle elementów, ile oczek wyrzucisz.

Imię z różną intonacją 

Cel: rozwijanie integracji, kształtowanie koncentracji uwagi i stymulacja pamięci.

Przebieg: grupa siedzi w kręgu, prowadzący pierwszy wypowiada swoje imię z wybraną intonacją, osoba po prawej powtarza i dodaje własne imię, kolejno zadanie wykonują następni uczniowie. Intonacje: zdziwienie, rado ść, głośne wołanie, szept

Prezent

Cel: ćwiczenie skojarzeń, kształtowanie postawy ,,ofiarującej i przyjmującej”.

Przebieg: Uczestnicy siadają w kręgu. Zaczynając od osoby prowadzącego, każdy ofiarowuje partnerowi siedzącemu po prawej stronie ,,prezent” w postaci:

  • życzenia – zaczynające się na pierwszą literę jego imienia np. Szczepanowi życzymy szczęścia,
  • przedmiot – zaczynający się na ostatnią literę jego imienia, np. Karolina dostaje aparat,
  • kwiat, przedmiot, zwierzę – ofiarujący opisuje cechy, a obdarowany odgaduje, co to
METODY TANECZNE JAKO FORMA EKSPRESJI ARTYSTYCZNEJ
Marionetki

Cel: uwrażliwianie na innych, umiejętność wzajemnego oddziaływania na siebie, ćwiczenia elastyczności ruchów.

Pomoce: nagranie muzyki fortepianowej J. Garścia ,,Ikebana” – ,,Tańcząca marionetka”

Przebieg: Pary zajmują dowolne miejsce w sali, aby sobie nawzajem nie przeszkadzać. Jedna osoba jest marionetką, która leży na plecach na podłodze, a druga animatorem poruszającym niewidzialnymi sznurkami, marionetka odwzorowuje ruch dopasowany do działań animatora oraz brzmienia i tempa utworu 

METODY ROZWIJAJĄCE EKSPRESJĘ WOKALNĄ
Muzyczna kostka

Cel: podniesienie energii grupowej, wyzwolenie spontaniczności, współdziałanie.

Pomoce: żywa muzyka, duża kostka do gry.

Przebieg: prowadzący odtwarza żywą, radosną muzykę. Uczniowie poruszają się dowolnie w jej rytmie. Prowadzący dzieli uczniów na 6 grup. Każda grupa otrzymuje kostkę do gry, którą rzuca. W zależności od liczby oczek otrzymuje inne zadanie. Ważne, aby liczba się nie powtarzała (każda grupa powinna wykonywać inne zadanie):
1 oczko – każdy z członków grupy ma przekonać pozostałych uczniów do swojej piosenki, śpiewając ją,
2 oczka – animacja ruchem i głosem rymowanki ,,Siała baba mak”
3 oczka – śpiewanie piosenki ,, Wlazł kotek na płotek” – każda osoba z grupy po jednej sylabie,
4 oczka – uczniowie splatają dłonie, tworząc wiatraczek, kręcą się wokoło i śpiewają ,,Krakowiaka”,
5 oczek – osoba znajdująca się w środku to BWO (bardzo ważna osoba). Cztery osoby z zewnątrz splatają ręce i budują fotel, sadzają na nim BWO i wykonują honorową rundkę,
6 oczek – grupa proponuje własny układ poloneza

Indiańskie pozdrowienia

Cel: ćwiczenie pamięci, koncentracji uwagi

Przebieg: Grupa siedzi w kręgu, każdy bawiący się wymyśla jeden charakterystyczny okrzyk, np. HOHO! Kolejny ULALA! Okrzyki te powtarza się kilkakrotnie w rundce tak, aby je zapamiętać. Następnie prowadzący rozpoczyna zabawę, mówiąc tekst Ja HOHO! Pozdrawiam ULALA! I wskazuje właściciela okrzyku, który odpowiada Ja ULALA pozdrawiam... Każdy, kto został pozdrowiony, krzyżuje ręce na piersiach

METODY INTEGRUJĄCE MUZYKĘ, PLASTYKĘ I DZIAŁANIA PARATEATRALNE
Malowanie dźwięków

Cel: ekspresja twórcza.

Pomoce: duże arkusze papieru, farby, pędzle, instrumenty pe...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy