Dołącz do czytelników
Brak wyników

Inspiracje psychologiczne

11 września 2018

NR 39 (Wrzesień 2018)

Gimnastyka mózgu – uważne jedzenie

0 228

Nieodłącznym punktem programu niemalże każdej wycieczki szkolnej jest przerwa w McDonaldzie. Dzieci wbiegają do restauracji, zamawiają hamburgery, zbierają punkty, karty lub zabawki. Przy okazji jest dużo zamieszania i hałasu. Część z nas, rodziców lub nauczycieli, zastanawia się jak to możliwe, że dzieci uwielbiają takie jedzenie. Zdarza się, że podejmuję wyzwanie – przekonać moich podopiecznych do zdrowej diety. Próbuję dyskutować na temat fast foodów. Czasami słuchają z zaciekawieniem tego, w jaki sposób organizm uzależnia się od cukru i że pieczywo do hamburgerów zawiera go mnóstwo, więc jest to zwykłe uzależnienie. Wystarczy jednak, że na horyzoncie pojawi się kolejna restauracja, a moi rozmówcy pędzą, by zamówić bardzo niezdrowe jedzenie w rozmiarze XXL. My dorośli również traktujemy jedzenie jak prozaiczną czynność. Większość z nas nie pamięta, co jadła na śniadanie. Pochłaniamy cokolwiek w biegu, nie pamiętając, że od tego zależy nasze życie.
Tymczasem posiłki są doskonałą okazją do ćwiczeń uważności. Spróbujmy wspólnie z dziećmi zbadać, co zjadamy i co dokładnie odczuwamy w trakcie jedzenia. Lekcje, które proponuję poniżej, nie mają na celu zmiany nawyków żywieniowych dzieci. Celem jest uświadamianie tego, w jaki sposób odczuwamy smaki i zapachy, jak wygląda to, co zjadamy. Spróbujemy zwolnić tempo w trakcie posiłku.

Lekcja I Poznawanie zmysłów, skupienie uwagi

Cel:

  • uświadomienie, że poznajemy rzeczywistość za pomocą zmysłów,
  • uświadomienie dzieciom, co to znaczy skupić uwagę na wybranych doznaniach zmysłowych.

Rozpoczynamy od dyskusji na temat tego, jakie mamy zmysły i jak one funkcjonują. Wystarczy, że dzieci podzielą się własną wiedzą – tytułem wstępu do ćwiczeń skupienia uwagi na zmysłach.
Można również przytoczyć historyjkę o fizyku, który otrzymał nagrodę Nobla za osiągnięcia w dziedzinie fizyki jądrowej. Richard Feynman był niezwykle ciekawym człowiekiem, który interesował się nie tylko fizyką. Któregoś dnia przeczytał artykuł o tym, że psy mają 25 razy bardziej czuły węch niż człowiek. Zadał więc sobie pytanie „Jak czuły węch może mieć człowiek?” Przygotował kilka szklanych butelek (szkło nie posiada zapachu). Umył je dokładnie. Następnie poprosił żonę, żeby dotknęła jednej z nich. Feynman nie patrzył, która butelka została dotknięta, ale potrafił to określić, obwąchując je. Po jakimś czasie zabawiał gości niecodzienną sztuczką. Prosił o dotknięcie jakiegoś przedmiotu, a następnie węchem rozpoznawał, który to był przedmiot. W trakcie bieżącej lekcji będziemy skupiać uwagę na różnych zmysłach, żeby sprawdzić, które mamy najlepiej rozwinięte.

Test na spostrzegawczość
Należy odszukać w sali 5 przedmiotów, które są okrągłe i żółte; zielone i prostokątne; niebieskie i trójkątne. Osoba, która spostrzeże 5 różnych przedmiotów z danej kategorii, podnosi rękę.
W trakcie tej zabawy możemy zaobserwować zjawisko, które polega na tym, że jeżeli skupiamy uwagę na okrągłych i żółtych przedmiotach, to zaczynamy dostrzegać ich więcej.

Test na słuchanie

  1. Prosimy dzieci o wsłuchiwanie się w dźwięki w pomieszczeniu i na zewnątrz tak, aby usłyszeć jak najcichsze dźwięki. Skupiamy uwagę przez około 1-3 minuty.
  2. Nauczyciel wydaje dźwięki za pomocą różnych przedmiotów, np. szeleści gazetą, uderza o siebie dwoma kubkami. Dzieci odgadują, jakie to przedmioty, nie widząc ich.

Dotyk
Wkładamy do pudełka lub worka kilka przedmiotów (kamień, kawałek drewna, plastikową zabawkę). Dzieci rozpoznają dotykiem, co to za przedmioty.

Smak
Możemy poprosić dzieci o dobranie się w pary. Jedna z osób zamyka oczy. Druga podaje jej kawałki owoców, cukierki smakowe, bakalie itp. Należy rozpoznać, jaki to owoc.

Zapach
Przygotowujemy małe pojemniczki z różnymi zapachami. Mogą to być olejki zapachowe lub przyprawy kuchenne. Przygotowujemy po dwa pojemniki z takim samym zapachem. Zadaniem dzieci jest odnaleźć je (za pomocą węchu) i dopasować do siebie odpowiednie pojemniki.

Zabawa – „sałatka owocowa” (celem zabawy jest rozluźnienie)
Przyporządkowujemy każdemu uczestnikowi nazwę owocu, np. jabłko, gruszka, banan. Wszyscy siedzą w kręgu na krzesłach. Brakuje jednego krzesła dla osoby, która stoi w środku. Gdy gra się rozpoczyna, ta osoba wypowiada nazwę dowolnego owocu. Wtedy osoby z tą nazwą muszą zmienić miejsce siedzenia. Ten, kto nie zdąży, rozpoczyna kolejną rundę. Po haśle „sałatka owocowa” wszyscy uczestnicy zmieniają swoje miejsca.

Lekcja II Smak i węch

Cel:

  • rozwijanie świadomości smaku i węchu,
  • rozwijanie słownictwa związanego z rozpoznawaniem smaków i zapachów.

Termometr nastroju
Można sobie wyobrazić, że posiada się termometr nastroju. Jeżeli termometr wskazuje 1, to oznacza bardzo nieprzyjemne uczucie, jeżeli wskazuje 10, to oznacza bardzo miłe samopoczucie. Dzieci określają „temperaturę” własnego samopoczucia.
Można zapytać o to, w jaki konkretnie sposób samopoczucie jest odczuwalne.
Poprzez tego rodzaju krótkie ćwiczenia uczestnicy skupiają uwagę na bieżącej chwili i na odczuciach.

Kim jest tester smaków?
Można opowiedzieć dzieciom lub zaprosić do dyskusji o znaczeniu smaku i węchu w życiu zawodowym. Istnieją stanowiska – tester smaków w branży art. spożywczych lub kiper win. Na czym polega taka praca?
Zapytajmy również dzieci „Jeżeli moglibyście pracować jako testerzy smaków, to jakie produkty chcielibyście testować? Chipsy, owoce, słodycze, ciastka, napoje? Jakie są wasze ulubione smaki?”.
Za chwilę wcielimy się w rolę testerów smaku. Będziemy badać smak jabłka. Zanim to zrobimy, zastanówmy się, skąd biorą się jabłka. Oczywiście każdy wie, że z sadu, ale jak to się dzieje, że trafiają na nasze stoły. Kto i jaką pracę musi wykonać, żebyśmy mogli zjeść jedno jabłko. Można sobie wyobrazić wszystkich ludzi, którzy musieli coś zrobić, żeby dostarczyć nam owoce. Zastanówmy się, skąd jabłoń wzięła się w sadzie, kto ją zasadził, skąd wziął sadzonkę? Możemy poprosić dzieci, żeby narysowały cały proces uprawy, zbierania, transportowania i sprzedaży owoców.

Uważne smakowanie – jabłko
Zbadamy smak, zapach i wygląd popularnego owocu, który, jak się okazuje, wcale nie jest taki zwyczajny. Zabierzemy się do pracy testera profesjonalnie. Dzieci dobierają się w pary. Każda para prowadzi notatki, które później będzie można porównać z innymi. Każde dziecko otrzymuje kawałek jabłka, który bada bardzo wolno i uważnie za pomocą zmysłów. Można zasugerować, że należy zrobić to tak, żeby zauważyć lub odkryć coś, czego inni nie zauważą.

Należy:

  • opisać kolor, kształt, fakturę, wielkość – wszystkie cechy, które można dostrzec,
  • opisać zapach – skojarzenia, jaki kolor pasuje do takiego zapachu, jest to ciepły czy zimny zapach, łagodny, mocny, ostry?
  • opisać smak – gdzie w ustach jest odczuwalny, jakie konkretnie odczuwa się smaki (słodki, słony, gorzki, kwaśny), jakimi jeszcze słowami można opisać sm...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy