Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Strefa nauczyciela

8 grudnia 2020

NR 59 (Grudzień 2020)

Aktywizujące metody pracy

159

Edukacja to złożony proces, którego głównym celem jest przekazanie uczniom określonych wiadomości i umiejętności. Żeby to jednak było możliwe, konieczne jest dobranie metod pracy adekwatnych do wiedzy i możliwości uczestników procesu edukacyjnego. Należy więc proponować takie aktywności, które nie tylko zainteresują uczniów, ale też sprawią, że lekcje będą przebiegały w prawdziwie twórczej i życzliwiej atmosferze. Tylko w takich warunkach nauczyciel ma możliwość aktywizowania młodych ludzi do pracy i nauki oraz zaspokajania ich potrzeby osiągnięcia sukcesu. Rolą nauczyciela jest więc szukanie interesujących, innowacyjnych rozwiązań i wdrażanie uczniów w świadomy proces dydaktyczny. 

Szkoła XXI wieku powinna skupiać się na odchodzeniu od tradycyjnych metod dydaktyczno-wychowawczych. Dzięki temu możliwe będzie poradzenie sobie z nudą i marazmem. Uczeń nie ma już bowiem być posłusznym uczestnikiem procesu nauczania, biernie słuchającym wykładu prowadzonego przez nauczyciela. Nie musi on już tylko wysłuchiwać definicji i reguł, których nie jest w stanie zrozumieć. Współczesna szkoła koncentruje się na zgoła innych kwestiach. Nauczyciel angażuje młodych ludzi i zachęca ich do tego, aby byli współtwórcami procesu dydaktycznego. Coraz częściej lekcje są pełne twórczości i oparte na kreatywności zarówno pedagogów, jak i dzieci i młodzieży. 

POLECAMY

Korzyści z aktywizacji

Stosowanie aktywnych metod pracy na zajęciach jest bardzo korzystne. Przyczyniają się one bowiem do: 

  • wykształcenia umiejętności organizowania nie tylko pracy własnej, ale także innych osób,
  • doskonalenia twórczego myślenia, kreatywności oraz umiejętności łączenia ze sobą wiedzy z różnych przedmiotów,
  • doskonalenia zdolności efektywnej współpracy w zespole i komunikacji z członkami grupy,
  • wypracowania sposobów motywowania uczniów do podejmowania działań,
  • zwiększenia skuteczności w zakresie uczenia się oraz nauczania. 

Warto również zwrócić uwagę na fakt, że dzięki aktywnym metodom pracy zyskują wszyscy uczestnicy procesu dydaktycznego. Sprawiają one bowiem, że zarówno uczniowie, jak i nauczyciele są w trakcie zajęć zaangażowani i kreatywni. Umożliwiają samodzielne zdobywanie wiedzy i rozwiązywanie problemów dzięki własnej inteligencji i umiejętności dedukcji. Są też katalizatorem, który uruchamia umiejętność rozwiązywania trudności pojawiających się na drodze do osiągnięcia celu. Dzięki nim zyskują nawet rodzice, którzy nie muszą poświęcać czasu na naukę z dziećmi. Wszystko odbywa się w sposób naturalny, a uczniowie są w stanie bardzo dużo wynieść z lekcji. 

Metody aktywizujące przyczyniają się także do wywołania emocjonalnego stosunku do tego, co się robi. Młody człowiek nie tylko jest zaangażowany w wykonywanie powierzonego mu zadania, ale również odczuwa radość i satysfakcję w sytuacji osiągnięcia wyznaczonego celu. Podejmowanie takich aktywności daje niezliczone możliwości i wywołuje wiele pozytywnych następstw. Dzięki temu pomiędzy osobami biorącymi udział w doświadczeniu dydaktycznym zaczyna wytwarzać się wyjątkowa więź, ciekawa interakcja. Ponadto:

  • pozwalają one na prowadzenie własnych badań i wyciąganie w ich trakcie wniosków, które można odnieść również do innych obszarów edukacji,
  • stanowią element diagnostyczny, ponieważ dają uczniowi i nauczycielowi informacje na temat ich możliwości, potrzeb, oczekiwań i zainteresowań,
  • są bodźcem skłaniającym do samopoznania,
  • przyczyniają się do wykształcenia w uczniach umiejętności samodzielnego uczenia się,
  • sprzyjają rozwojowi technik współpracy i uczenia się,
  • biorą pod uwagę różne style uczenia się dzieci i młodzieży,
  • są elementem znacznie uatrakcyjniającym zajęcia. 

Stare i nowe metody aktywizujące

W związku z powyższym nauczyciele coraz częściej szukają sposobów na to, aby prowadzone przez nich zajęcia były ciekawe, żywiołowe i pełne różnorodnych aktywności, a w ich trakcie wykorzystują takie metody, jak:

  • podejmowanie decyzji za pomocą drzewka decyzyjnego,
  • burzę mózgów, w trakcie której zadaniem uczniów jest proponowanie możliwych rozwiązań danego problemu,
  • prowadzenie debaty wykorzystującej możliwość podzielenia grupy na dwa zespoły, z których zadaniem jednych jest znalezienie argumentów za, a drugich – przeciw,
  • organizowanie gier dydaktycznych,
  • elementy dramy mające na celu wcielanie się w role,
  • prowadzenie działań w małych grupach,
  • uczenie uczniów, jak mogą korzystać z wiedzy innych. 

Są to jednak działania dość znane. Warto więc zastanowić się nad tym, jakie inne ciekawe aktywności można zaproponować młodym ludziom. Może to bowiem znacznie poprawić ich koncentrację na zajęciach i wpłynąć pozytywnie na ilość zapamiętywanych przez nich informacji (rys. 1). 

Rys. 1. Piramida zapamiętywania
Źródło: https://uczsieskuteczniej.wordpress.com/2010/12/20/piramida-uczenia-sie/


Nauczanie innych

Pierwszym interesującym rozwiązaniem jest uczenie się poprzez nauczanie. Jest to metoda mająca na celu przyzwyczajanie uczniów do zdobywania wiedzy w trakcie współpracy z innymi osobami. Pracę można zorganizować w taki sposób, że dzieli się klasę na kilka grup. Każda grupa ma swojego ucznia prowadzącego, którego zmienia się zgodnie z sugestiami nauczyciela (np. raz na tydzień czy miesiąc). Jego głównym zadaniem jest maksymalne zaangażowanie kolegów i koleżanek i zmotywowanie ich do działania. Nauczyciel pomaga w momencie, kiedy wydaje się to konieczne, jednak przeważnie stoi obok i obserwuje, jakie działania są podejmowanie przez jego podopiecznych. Monitoruje ich pracę, ale daje im sporą dozę samodzielności. Mają oni możliwość samodzielnego wyboru metod i form pracy, które są dla nich najbardziej atrakcyjne. Uczniowie dokonują dydaktyzacji materiału, co oznacza, że wspólnie go omawiają oraz przygotowują różnorodne zadania i karty pracy. 

Warto zastanowić się nad tym, jakie pozytywne efekty przynosi ten rodzaj pracy. Po pierwsze, przez zdecydowaną większość zajęć to uczniowie się wypowiadają. Wiadomości są przekazywane w przystępny dla dzieci sposób, czasem nawet ciekawszy niż ten wykorzystywany przez nauczyciela. Poza tym każdy uczestnik procesu dydaktycznego czuje się w pełni akceptowany, nie boi się zadawania pytań, nie denerwuje się ewentualną krytyką.

Uczniowie zyskują możliwość bycia samodzielnymi w trakcie lekcji, co sprzyja wzrostowi ich zaangażowania w wykonywanie określonego zadania. W trakcie prowadzonych w ten spo...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy