Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pedagogiczne inspiracje

14 listopada 2018

NR 41 (Listopad 2018)

Uczymy przez zabawę – miejsce zabawy w edukacji wczesnoszkolnej

0 253

Najważniejszą formą działalności dzieci jest zabawa. Towarzyszy im od pierwszych miesięcy życia, zmienia swoje formy, od tych najprostszych do bardziej złożonych, wynikających z rozwoju inteligencji dziecka.

Dziecko podczas zabawy wyraża swoje myśli, pragnienia, rozładowuje stres, rozwija wyobraźnię i umiejętności. W zabawie dziecięcej nie ma żadnych barier – wszystko jest możliwe. Jest to forma uczenia się, zdobywania doświadczeń, rozwijania osobowości, narządów zmysłu. Dzieci podczas zabawy uczą się poznawać siebie – swoje potrzeby i możliwości, rozwija się ich pamięć, uwaga, spostrzegawczość, orientacja w przestrzeni. Bawiąc się w grupie rówieśniczej, rozwijają także poczucie solidarności, koleżeństwa i współpracy w zespole.
Przekraczając próg szkoły, dziecko włączone zostaje w zorganizowany sposób kształcenia. Należy jednak pamiętać, że zabawa nadal stanowi istotną część działań dziecięcych. Będzie to zabawa swobodna w kąciku zabaw, który powinien stanowić niezbędny element organizacji przestrzennej pomieszczenia klasowego, z dużym dywanem oraz bazą klocków, gier dziecięcych, zabawek. Ważne jest umiejscowienie dywanu – najlepiej w punkcie centralnym klasy tak, aby zapewnić dzieciom szybki i bezkolizyjny dostęp do niego. Zaletą będą duże klasy, pozwalające na rozmieszczenie ławek w niekonwencjonalny sposób tak, by umożliwić uczniom pracę w grupach, by mogły uczyć się od siebie, współpracować, wspierać, pomagać.
Najlepiej, jeśli wszystkie czynności czy prace wykonywane przez dziecko odbywają się w formie zabawowej. Będą to zabawy spontaniczne i zorganizowane, w których nauczyciel w sposób przemyślany kieruje aktywnością dziecka, dążąc do zaplanowanych wcześniej celów. Zabawa przebiega według wcześniej ustalonych zasad, które są zaakceptowane przez dzieci i których należy przestrzegać. Zabawa zaaranżowana przez nauczyciela, jej odpowiedni dobór, atrakcyjność, dostosowanie do potrzeb i możliwości ucznia pobudza aktywność umysłową dziecka, ma duże oddziaływanie pedagogiczne i adaptacyjne. Pozwala na poznawanie rzeczywistości i uczenie się w przyjemnej, znajomej dziecku i bezpiecznej atmosferze.

„Iskierka”

Zwróćmy uwagę na początek na zabawy adaptacyjne, które są niezwykle ważne po przekroczeniu progu szkolnego przez dzieci. Będą to zabawy w kole, gdzie dzieci trzymają się za ręce. Pozwalają one na rozwój więzi wśród dzieci, poczucie jedności grupy. Jedną z zabaw jest „Iskierka”. W trakcie tej zabawy dzieci siedzą w kręgu wraz z nauczycielem i trzymają się za ręce. Nauczyciel inicjuje przekazanie iskierki w postaci uścisku ręki dziecka siedzącego z jednej strony. Iskierka kolejno przechodzi od jednego dziecka do drugiego, by w efekcie powrócić do nauczyciela. Zabawę można powtórzyć, wypuszczając iskierkę w drugą stronę. Zabawa ta integruje zespół klasowy, stwarza poczucie przynależności do grupy. Warto ją wykorzystać na powitanie dzieci w klasie.
W celu zapoznania dzieci ze sobą, szczególnie jeśli przychodzą z różnych przedszkoli, lub po prostu w celach integracyjnych, warto wykorzystać zabawę w imiona. Wykorzystujemy rekwizyt w postaci piłki przekazywanej z rąk do rąk dzieci siedzących w kole. Dziecko, które trzyma piłkę, wypowiada swoje imię i, opcjonalnie, co najbardziej lubi robić. Kiedy piłka wróci do pierwszej osoby, przechodzimy do następnego etapu zabawy, w którym dziecko rzuca piłkę do wybranej osoby, która ma wypowiedzieć imię koleżanki lub kolegi, od którego dostała piłkę. Jeśli ktoś nie pamięta imienia, pyta i powtarza imię oraz rzuca piłkę następnej osobie.
Uczniowie posiadają niespożyte pokłady energii, którą warto wykorzystać w sposób ukierunkowany w zabawach ruchowych uwielbianych przez małe dzieci. Wywołują one wśród uczniów radosny nastrój i dobre samopoczucie, nawet jeśli do tej pory czuły się niekomfortowo i pozwalają na zaspokojenie naturalnej potrzeby ruchu. Uczą współdziałania i współżycia społecznego, przestrzegania reguł, utrwalają zdobyte wiadomości i umiejętności.

„Wiewiórki w dziupli”

Przykładem może być zabawa „Wiewiórki w dziupli”. Dzieci dobierają się po trzy osoby. Dwie z nich tworzą obręcz – dziuplę, w której chowa się dziecko – wiewiórka. Najlepiej jeśli liczba uczniów jest parzysta, wtedy jedna wiewiórka pozostaje bez dziupli. Na hasło „wiewiórki z dziupli” dzieci zmieniają szybciutko swoje miejsce zamieszkania. Zabawę powtarzamy dowolną ilość razy. Podobna w charakterze jest zabawa z krzesłami. Ustawiamy je w kole, tak by krzeseł było zawsze o jedno mniej niż dzieci. Włączamy skoczną muzykę, w której rytm uczniowie dowolnie się poruszają. W momencie wyłączenia muzyki dzieci szukają wolnego krzesła. Dziecko, które go nie znalazło, wypada z gry, a my zmniejszamy liczbę krzeseł. Zabawę powtarzamy dotąd, aż zostanie jedno krzesło.

„Myjnia samochodowa”

Bardzo lubianą przez uczniów jest zabawa w „Myjnię samochodową”. Przed jej rozpoczęciem przeprowadzamy rozmowę kierowaną z uczniami, przybliżającą im tematykę. Pytamy: jakie znają marki samochodów, czy były kiedyś z rodzicami w myjni samochodowej i widziały proces mycia samochodu. Następnie polecamy, by uczniowie utworzyli szpaler, stojąc twarzą do siebie. Pierwsza osoba w szpalerze staje u szczytu i mówi, jakiej marki samochodem przyjechała do myjni. Następnie decyduje, który program mycia wybiera: pierwszy – dzieci stoją na przeciw siebie w dużej odległości i tym samym nie dotykają dziecka, które przemieszcza się wzdłuż szpaleru. Ma to znaczenie, jeśli mamy w klasie dzieci, które nie lubią dotyku, a chcą się bawić. Program drugi pozwala na delikatny dotyk, a wybór programu trzeciego powoduje, że dzieci przybliżają się do siebie na tyle, że wykonując czynności zabawowe dotykają dziecko będące aktualnie w myjni samochodowej. Dzieci stojące w szpalerze dzielimy na sektory. W pierwszym uczniowie wykonują ruchy imitujące nakładanie piany myjącej na samochód, w drugim czynności związane z myciem, w trzecim schylają się, by umyć koła samochodu, a w czwartym go spłukują. Uczeń udający pojazd ruchem obrotowym przesuwa się wzdłuż szpaleru. Po nim do myjni wjeżdża następny samochód. Zabawę należy prowadzić, dopóki ostatni samochód nie zostanie umyty. 

„Zabawa w kolory”

Zabawą ruchową wymagającą refleksu u dzieci jest „Zabawa w kolory” . Prowadzący staje wewnątrz koła (dzieci może być dowolna liczba) i rzuca losowo piłkę do dziecka, wymieniając przy tym nazwę koloru. Zadaniem dziecka jest złapanie piłki, jeśli prowadzący wypowiedział nazwę koloru, lub niezłapanie jej, w przypadku jeśli prowadzący wywołał kolor czarny. W przypadku jeśli dziecko wtedy złapało piłkę, daje fanta. Dzieci bawią się dalej. Kiedy uzbiera się pewna liczba fantów, dzieci „wykupują” je, wykonując zadania wymyślane przez uczestników zabawy, co również jest dla uczniów niezwykle emocjonujące. Dzieci uczą się między innymi koordynacji w łapaniu piłki oraz szybkich reakcji budujących refleks.

,,Wyścigi rzędów”
Uwielbiana przez uczniów zabawą ruchową są ,,Wyścigi rzędów”. Uczą współzawodnictwa, zasady „fair play”, rozwijają sprawność, koordynację ruchową i umiejętność współdziałania w drużynie. Zaletą tej zabawy jest możliwość modyfikowania jej w dowolny sposób i wykorzystania różnorodnych rekwizytów: szarfy, piłki, woreczków z grochem, skakanki, przedmiotów codziennego użytku – np. łyżki do przenoszenia piłeczki ping-pongowej itp.

„Nie depcz grządek”

Z kolei zabawa skorelowana ze środowiskiem społeczno-przyrodniczym ma nazwę „Nie depcz grządek”. Jest to zabawa z elementami równowagi. Na b...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy