Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak skutecznie pokonywać trudności szkolne

16 lutego 2018

NR 26 (Kwiecień 2017)

Trudności w uczeniu się
uwarunkowane zaburzeniami rozwoju ruchowego

0 352

Istotnym elementem wspomagania wszechstronnego rozwoju dziecka jest doskonalenie sprawności ruchowej. Zarówno rozwój poznawczy, emocjonalny, intelektualny, jak i społeczny są ściśle powiązane z rozwojem ruchowym człowieka. Poruszanie się jest nieodzowne dla pełnego poznawania świata.
 

Coraz częściej spotykamy dzieci, u których obserwujemy się zaburzenia rozwoju ruchowego oraz opóźnienia na kolejnych etapach rozwoju. Określamy je jako niezręczne, ponieważ z trudem wykonują czynności proste dla rówieśników i nie mogą za nimi nadążyć.

Należy podkreślić, iż specyficzne trudności w nauce czytania i pisania spowodowane są między innymi dysfunkcjami w sferze ruchowej. W niniejszym artykule pragnę przedstawić istotę zaburzeń rozwoju ruchowego i ich konsekwencje w postaci trudności szkolnych.

W literaturze wymienia się następujące przyczyny problemów z rozwojem ruchowym:

  • komplikacje w okresie życia płodowego,
  • trudny poród,
  • problemy zdrowotne i rozwojowe w pierwszych miesiącach życia,
  • choroby na tle alergicznym, astma,
  • nadwaga,
  • brak treningu fizycznego.

Poszczególne symptomy zazwyczaj łączą się ze sobą. Zaburzenia narządu ruchu mogą być wrodzone lub nabyte. W każdym przypadku ważne jest szybkie ich rozpoznanie i udzielenie specjalistycznej pomocy.

Zaburzenia rozwoju ruchowego na ogół przejawiają się w zaburzeniach koordynacji, orientacji przestrzennej, kierunkowej i czasowej oraz napięcia neuromięśniowego.

Czynność pisania jest zależna od właściwej współpracy analizatora ruchu, dotyku i wzroku. Rozwój tej koordynacji przebiega od najwcześniejszych lat życia dziecka. Najczęstsze objawy zaburzeń rozwoju kinestetyczno–ruchowego to:

  • obniżenie precyzji i szybkości ruchów docelowych. Dzieci z tym zaburzeniem piszą brzydko i wolno. Litery są nierówne, zbyt małe lub zbyt duże, wykraczają za linie, lub nie dochodzą do nich (tzw. pismo dysgraficzne),
  • współruchy (synkinezje), czyli dodatkowe ruchy, niepotrzebne z punktu widzenia celu i efektu wykonywanej czynności, na przykład dziecko przy pisaniu „pomaga” sobie ruchami nóg, tułowia, szyi czy języka,
  • wadliwa regulacja napięcia mięśniowego (tonusu) powodująca, że dziecko zbyt mocno lub zbyt słabo naciska pióro, ołówek czy długopis, w konsekwencji czego powstają nierówne linie, łuki i kąty liter.

Prawidłowe funkcjonowanie analizatora kinestetyczno–ruchowego oraz stymulujące oddziaływanie środowiska to warunek niezbędny dla prawidłowego rozwoju motorycznego dziecka.

Kluczowe pojęcia niniejszego artykułu dotyczą zatem motoryki.

Motoryka duża – sprawność ruchowa całego ciała (w tym np. zdolność utrzymania równowagi ciała, koordynacja ruchów kończyn podczas chodzenia, biegania, skakania, jeżdżenia).

Motoryka mała (motoryka rąk) – sprawność ruchowa rąk w zakresie szybkich ruchów, ich precyzji. Są to czynności manualne niezbędne podczas samoobsługi, rysowania oraz pisania.

Wśród objawów dysleksji u uczniów klas I–III szkoły podstawowej wyszczególnia się motorykę dużą i motorykę małą.

Motoryka duża

Dziecko:

  • wykazuje małą sprawność ruchową całego ciała – słabo biega, skacze, ma trudności z nauczeniem się jazdy na hulajnodze, dwukołowym rowerze, wrotkach, łyżwach, nartach,
  • niechętnie uczestniczy w zabawach ruchowych i lekcjach kultury fizycznej,
  • ma trudności z wykonywaniem ćwiczeń równoważnych, jak chodzenie po linii, stanie na jednej nodze i/lub wymagających uczenia się sekwencji ruchowych, na przykład układów gimnastycznych i tanecznych.

Motoryka mała

Dziecko:

  • nie opanowało w pełni czynności samoobsługowych związanych z ubieraniem się, myciem i jedzeniem (zapinanie małych guzików, zawiązywanie sznurowadeł na kokardkę, używanie noża i widelca),
  • ma małą sprawność manualną – trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów w czasie zajęć szkolnych (np. używanie nożyczek).

Zaburzenia rozwoju ruchowego bardzo często przyczyniają się do niepowodzeń szkolnych dzieci. Biorąc pod uwagę znaczenie tego problemu, omówię teraz trudności istotne dla tych zaburzeń.

Według J. Mickiewicz zaburzenia rozwoju ruchowego objawiają się trudnościami: 

  • w pisaniu:
  • przy obniżonej sprawności manualnej mała precyzja ruchów dłoni i palców,
  • zniekształcenia graficznej strony pisma, pismo nieczytelne, litery często wykraczające poza liniaturę,
  • brak wiązania liter ze sobą,
  • wolne tempo pisania,
  • zeszyty niestaranne, pomazane.
  • w rysowaniu:
  • trudności w rysowaniu jako czynności,
  • rysunki nieestetyczne, linie niepewne,
  • ruchy gwałtowne lub zwolnione,
  • zbyt silny lub zbyt słaby nacisk ołówka.
  • w przedmiotach szkolnych:
  • kłopoty z wykonaniem wszelkich ćwiczeń na lekcjach wychowania fizycznego (przy ogólnym opóźnieniu rozwoju ruchowego),
  • trudności w szyciu, majsterkowaniu, wycinaniu, lepieniu,
  • nienadążanie za tempem klasy na klasówkach i d...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy