Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wspomaganie ucznia

17 maja 2022

NR 72 (Maj 2022)

Jak pomóc dzieciom zrozumieć autyzm?

0 112

Autyzm to nie choroba, nie da się go jednak wyleczyć. Należy on jednak do całościowych zaburzeń rozwojowych. Niektóre osoby z autyzmem mają bardzo duże zdolności w jakiejś dziedzinie, inne cierpią na niepełnosprawność intelektualną. Lista objawów jest bardzo długa, które dla uporządkowania dzieli się na kategorie dotyczące sfery komunikacyjnej, społecznej i behawioralnej. Zaburzenia autystyczne są na tyle różnorodne, że jeżeli znasz jedną osobę z tej grupy, znaczy to tylko tyle, że znasz jedną osobę. Jak wytłumaczyć dzieciom, czym jest autyzm?

Autyzm – wyzwanie dla nauki

O autyzmie napisano już wiele książek i artykułów. To temat tak złożony, że niełatwo streścić go w jednym krótkim artykule. Jeśli masz potrzebę głębokiej i solidnej wiedzy, to szukaj książek naukowych. Naszym celem jest pomóc zrozumieć dzieciom, że niektóre sprawy, które wydają się im oczywiste, dla innych takie nie są i mogą odbierać je w całkowicie inny sposób. Może przy okazji okazać się, że niektóre z wymienionych poniżej cech dotyczą także dzieci, które mają zaburzenia sensoryczne, ale nie mają autyzmu. 

Choć minęło ponad 50 lat od czasu, gdy Leo Kanner po raz pierwszy opisał swój klasyczny zespół autystyczny, temat ten nadal jest sporym wyzwaniem dla nauki. Istnieje wiele terminów, które mogą być mylące: zaburzenie autystyczne, zespół lub zaburzenie Aspergera, atypowy zespół Aspergera, osoby w spektrum autyzmu. Nie skupiamy się tutaj jednak na szczegółowym omówieniu poszczególnych pojęć, a jedynie na ogólnej świadomości na omawiany temat. 

POLECAMY

Cechy charakterystyczne osób z autyzmem

Uważa się, że autyzm to zaburzenie rozwojowe, które może wpływać na komunikację zarówno werbalną, jak i niewerbalną, wyniki w nauce oraz życie społeczne. Dodatkowo mogą pojawić się nietypowe reakcje na doświadczenia sensoryczne lub próbę zmian codziennych rutynowych czynności czy tak zwane stereotypowe, powtarzalne ruchy. 

W rzeczywistości jednak skala tych objawów i znaczących trudności może bardzo się od siebie różnić w zależności od przypadku danej osoby. Przyjmuje się, że osobom z autyzmem trudno jest odnaleźć się w społecznych relacjach i układach, trudno im się zaprzyjaźnić. Zmiany dla wielu osób z autyzmem mogą być bardzo trudne i wiązać się z przeciążeniem sensorycznym. Dlatego tak ogromne znaczenie mają rutynowe czynności. Są niczym kotwica bezpieczeństwa. Także obsesyjne i sztywne zainteresowania są pewnym przejawem zabezpieczających rytuałów. 

Nadmiar wrażeń oraz duża wrażliwość na nie może prowadzić do przebodźcowania organizmu, które przejawia się w postaci ataków złości lub paniki. Stymulacja, klepanie, powtarzające się ruchy są na tyle przewidywalne, że pomagają poczuć się bezpiecznie. Może występować nadwrażliwość (nadmiar) lub niedowrażliwość (niedobór) na dźwięki, smaki, widoki, zapachy lub wrażenia dotykowe płynące z ubrań. Osoby z autyzmem mogą preferować pewne ubrania lub pokarmy. 

Mogą mieć również problemy z nawiązywaniem relacji z innymi, a czasami w ogóle nie wykazują zainteresowania ludźmi. Proszę pamiętać, że jest to bardzo ogólna charakterystyka najczęściej spotykanych cech, jednak każdy przypadek autysty jest inny. 

Zespół Aspergera

Zespół Aspergera, znany również jako „zaburzenie Aspergera”, zazwyczaj charakteryzuje się zdolnościami poznawczymi mieszczącymi się w przedziale od przeciętnych do wysokich. Zespół Aspergera uważa się za ukryte zaburzenie, dlatego, 
że nie widać go na pierwszy rzut oka. Przyjmuje się również, że jest to znacznie łagodniejsza forma autyzmu, choć nie brak również głosów, że to całkiem inne zaburzenie. 

Osoba z zespołem Aspergera może mieć nieelastyczne lub sztywne zachowania, a także sprecyzowane zainteresowania, co może prowadzić do dużej wiedzy na specjalistyczne tematy. 

Osoby z zaburzeniem Aspergera mają skłonność do interpretowania języka bardzo dosłownie, dlatego mogą nie rozumieć slangu i znaczeń ukrytych między wierszami. Mogą mieć również trudności z odczytywaniem tonu głosu i wyrazu twarzy. Pragną także interakcji z innymi ludźmi, ale nie zawsze wiedzą, jak te relacje budować. Co nie znaczy, że nie mogą prowadzić satysfakcjonującego i udanego życia. 

Spektrum autyzmu

Spektrum autyzmu to bardzo szerokie pojęcie, które obejmuje swoim zakresem różne zaburzenia autystyczne. Powyższa charakterystyka jest bardzo ogólna i nie można jej traktować sztywno. Można stwierdzić, że osoby, które są w spektrum autyzmu, mają trudności z interakcjami społecznymi czy komunikacją. Nie można jednak zawyrokować, jak duże są te trudności. To tak szeroka i różnorodna grupa, że każdy przypadek jest inny. 

Jak rozmawiać z dziećmi o autyzmie? Możemy uwrażliwić na pewne trudności, które dotykają osoby z autyzmem, zastrzegając, że każde dziecko jest inne i dopóki go dobrze nie poznamy, nie możemy stwierdzić, że na pewno ma takie, a nie inne trudności. 

Ćwiczenia dla dzieci

Zachęć dzieci do tego, aby przyjrzały się sobie i zauważyły, czym się różnią. Gdy już podzielą się swoimi spostrzeżeniami, zapytaj, jakich różnic nie widać, czego o sobie nie wiemy, gdy tylko na siebie patrzymy. To dobry wstęp do rozmowy o autyzmie, dlatego, że na pierwszy rzut oka osoby w spektrum autyzmu niczym się nie wyróżniają. Możesz poinformować dzieci, że są różne odmiany autyzmu, ale tak naprawdę każde dziecko jest inne i trzeba je dobrze poznać, a...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy