Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wspomaganie ucznia

16 stycznia 2019

NR 43 (Styczeń 2019)

Ufam sobie – bo mam szacunek do siebie

0 21

Zaufanie to nic innego jak pewność. Przekonanie o tym, że jakiejś osobie lub instytucji można ufać, że czyjeś słowa są prawdziwe, że ktoś posiada określone umiejętności i potrafi je w odpowiedni sposób wykorzystać. Zaufanie jest wartością pożądaną nie tylko w przestrzeni publicznej. Bo równie ważne jest zaufanie do innych, jak i zaufanie do samego siebie. Ten drugi aspekt zaufania, według mnie, jest nadrzędną wartością w stosunku do pierwszego, jeżeli bowiem nie będziemy mieli zaufania do siebie, to nie będziemy ufać innym.

Do kluczowych czynników zaufania należą: pewność siebie, wysoka samoocena oraz poczucie własnej wartości. Nie bez znaczenia w podstawie programowej edukacji wczesnoszkolnej znalazł się zapis, że dziecko w czasie nauki nabywa: umiejętność rozpoznawania i rozumienia swoich emocji i uczuć oraz nazywania ich umiejętność rozpoznawania, rozumienia i nazywania emocji oraz uczuć innych osób; potrzebę tworzenia relacji umiejętność obdarzania szacunkiem koleżanek, kolegów i osoby dorosłe, w tym starsze oraz okazywania go za pomocą prostych form wyrazu oraz stosownego zachowania.To ważna wskazówka dla nauczycieli, zobowiązująca ich do wsparcia najmłodszych w trudnej sztuce poznawania samego siebie. Warto zadać sobie trud w pracy wychowawczej i rozwijać tę pozytywną wartość już we wczesnym dzieciństwie, jesteśmy bowiem w gronie osób, które mają duży wpływ na kształtowanie pożądanych postaw u dzieci; nasze przemyślane i trafione oddziaływania, formułowane opinie i oceny zaowocują w latach późniejszych. Osoby, które obdarzają siebie zaufaniem są przede wszystkim: 
pewne siebie, akceptują siebie takimi, jakie są, a nie takimi, jakie chciałyby je ujrzeć inni,

  • nie ulegają namowom, potrafią rozróżnić, co jest dla nich dobre, a co nie, trzymają się norm zachowań, mają tzw. mocny kręgosłup,
  • potrafią nazywać swoje mocne i słabe strony, są ich w pełni świadome, opierają się na nich i właściwie je wykorzystują,
  • realizują własne pomysły, dbają o swój rozwój, odważnie podejmują wyzwania, stawiają sobie realne do osiągnięcia cele, 
  • odważnie wyrażają własne poglądy, domagają się swoich praw,
  • potrafią rozwiązywać problemy,
  • prawidłowo zarządzają własnym czasem.

Jeżeli dziecko nie nabędzie doświadczeń w budowaniu pozytywnego wizerunku siebie w przyszłości, ich brak może zaowocować: podatnością na manipulacje ze strony innych w życiu zarówno osobistym, jak i prywatnym; złą jakością budowania relacji z innymi; unikaniem wyzwań i rezygnacją z własnych pragnień; częściowym lub całkowitym brakiem akceptacji samego siebie. Niezadowolenie, malkontentyzm, brak komfortu psychicznego, równowagi emocjonalnej, nadmierna skłonność do perfekcjonizmu – to tylko nieliczne skutki uboczne tego zjawiska. 
Poprzez sprawdzone metody i techniki, a także własną postawę, możemy pomóc dzieciom w budowaniu pozytywnego obrazu siebie. Sprawmy, żeby poczuły się: pewne, zdolne, ważne, jedyne i nieosamotnione. 

Pomóc dziecku poznać samego siebie

Dla mnie to jedno z najważniejszych i najtrudniejszych zadań w pracy pedagogicznej. Trzeba bowiem zadać sobie wiele trudu, żeby dobrze poznać dziecko, z którym się pracuje, szeroką perspektywę umożliwiającą całościowe widzenie dziecka wraz z jego indywidualnymi zdolnościami, predyspozycjami, zainteresowaniami oraz trudnościami, z jakimi musi zmierzyć się w codziennym funkcjonowaniu, brakami, uchybieniami. Spojrzenie na rozwój dziecka wieloaspektowo, skoncentrowanie działalności edukacyjno-wychowawczej na pomocy w odkrywaniu jego własnych predyspozycji mogą sprawić, że odnajdzie ono coś, co je szczególnie zainteresuje, będzie zgodne z jego potrzebami, ujawni zdolności i zainteresowania, które z sukcesem będzie rozwijało w przyszłości. Zgodnie z teorią inteligencji wielorakich, każdy z nas ma w sobie ukryte talenty, trzeba tylko do nich dotrzeć i pozwolić im się ujawnić. Znajomość mocnych stron utwierdzi dziecko w przekonaniu, że „coś” potrafi i że to „coś” umie wykonać dobrze; pomoże w budowaniu pewności siebie; wyróżni w gronie rówieśników; sprawi, że poczuje się wyjątkowe; może okazać się także skutecznym środkiem do rozwijania słabszych stron. Poznanie swoich słabych stron z kolei ułatwi dziecku łagodniejsze pogodzenie się z porażkami, pomoże dostrzec i docenić własne sukcesy w odniesieniu do wcześniej napotykanych trudności. Wczesne rozpoznanie i wspieranie możliwości oraz zdolności dziecka da mu siłę, będzie przysłowiową furtką do osiągnięcia stawianych przez niego celów, realizacji marzeń, budowania relacji z innymi. 
Warunkiem niezbędnym do odkrywania własnego potencjału przez dziecko będzie odpowiedni dobór programów, metod i środków nauczania oraz odpowiednio zaaranżowana przestrzeń edukacyjna pozwalająca dzieciom na podejmowanie różnorodnych form działania. 
Indywidualizacja nauczania wymaga od nauczyciela rozpoznania  potrzeb rozwojowych dziecka, w tym zauważonych predyspozycji, uzdolnień i zainteresowań. Na etapie wczesnoszkolnym widoczne są zainteresowania przyrodnicze, artystyczne, ruchowe, najłatwiej je zatem zauważyć i opisać. Na pewno mamy w klasie dzieci, które chętnie biorą udział w przeglądach wokalnych, tanecznych, konkursach plastycznych i recytatorskich, zawodach sportowych. Ale nie bez znaczenia są również umiejętności dzieci w zakresie okazywania własnej niezależności; w sposobie budowania wewnętrznej motywacji do podejmowania aktywności, w tym pokonywania trudności; posiadane predyspozycje do pełnienia funkcji liderów; asertywność, empatia, umiejętność rozwiązywania konfliktów, współdziałanie, oryginalność w różnych formach wypowiedzi. Doskonały wachlarz opisu zdolności dzieci można odnaleźć w propozycji A. Kopki i M. Zatorskiej Wielorakie podróże – edukacja dla dziecka, które swoją koncepcję pracy Wielointeligentna edukacja dla dziecka oparły na teorii inteligencji wielorakich H. Gardnera. 
Nasze nauczycielskie rozpoznanie dziecka ma mieć swoje odzwierciedlenie w programie nauczania, ale też powinno być ważnym tematem rozmów z rodzicami. Wymiana informacji pozwala na podejmowanie odpowiednich działań na rzecz dziecka w oparciu o wiedzę i doświadczenia obu środowisk. Rodzice wielokrotnie mając konkretne wskazówki od nauczycieli, podążają za potrzebami, zainteresowaniami dzieci, umożliwiają im poprzez różne formy wewnętrzne i zewnętrzne rozwój odkrytego w przedszkolu potencjału. 

Pozwól dziecku być sobą

Każdy człowiek, niezależnie od wieku, powinien żyć w zgodzie z własnymi emocjami, wartościami i uczuciami. Dlatego powinniśmy pozwolić dzieciom na wyrażanie własnych uczuć poważnie traktować ich doznania, uwzględniać w planowaniu i podejmowaniu decyzji ich przeżycia. Tłumienie uczuć, szczególnie tych, które są kłopotliwe dla otoczenia (lęk, agresja, smutek) – może powodować duże napięcie, bezradność, br...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy