Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wspomaganie ucznia

17 maja 2019

NR 46 (Maj 2019)

Geniusze z niskim ilorazem inteligencji – fenomenalne zdolności sawantów

0 87

Sawantyzm jest najbardziej powszechnym zjawiskiem u osób z autyzmem. Mimo że istnieje silny związek syndromu Sawanta z autyzmem, to należy zauważyć, że nie wszyscy sawanci są autystyczni oraz nie wszyscy autyści są sawantami. Autyzm jest zaburzeniem wciąż nie do końca odkrytym i zbadanym przez ekspertów. Rozwój dziecka z autyzmem pozostaje fascynującą zagadką.

Rozpoznanie tego zaburzenia we wczesnym dzieciństwie i wielostronne wsparcie może w znacznym stopniu ułatwić dziecku rozwój i funkcjonowanie. Diagnoza autyzmu nie jest łatwym procesem, współcześnie wiele dzieci ma pojedyncze cechy autystyczne, które nie dają podstaw do pełnej kwalifikacji. Niektóre dzieci z autyzmem, mimo licznych deficytów, posiadają również wyjątkowe zdolności. Taka sytuacja budzi nasze zaciekawienie i niedowierzanie, bowiem widoczna jest ogromna dysproporcja w rozwoju, z jednej strony obserwujemy niskie umiejętności intelektualne i przystosowawcze, z drugiej zaś genialne, ponadprzeciętne zdolności. Syndrom Sawanta to niezwykle fascynujące zjawisko.

Charakterystyka sawanta:

  • częściej jest chłopcem, mężczyzną,
  • jego codzienne funkcjonowanie jest obniżone,
  • może być niepełnosprawny intelektualnie lub też mieć obniżony poziom możliwości intelektualnych,
  • nie potrafi odnaleźć się w społeczeństwie,
  • wyróżnia się niesamowitymi zdolnościami w pewnych obszarach,
  • mimo wycofania, chętnie rozwija swoje zdolności,
  • może mieć deficyty w zakresie umiejętności komunikacyjnych,
  • ma trudności w zakresie przyswajania prostych, zwykłych umiejętności życiowych z jednoczesnym intensywnym skupieniem się na indywidualnym, specyficznym obszarze własnych zainteresowań,
  • jest wyspecjalizowany w wąskim zakresie swoich szczególnych zdolności, w niektórych przypadkach jest to jedna konkretna umiejętność, a w innych może być kilka zdolności, które współwystępują jednocześnie,
  • często ma zaburzone funkcje zlokalizowane w lewej półkuli mózgu, odpowiadającej za racjonalne i logiczne myślenie, w konsekwencji uszkodzenie w obrębie lewej półkuli uaktywnia prawą, aby zrekompensować utracone funkcje,
  • ma genialną pamięć w obszarze własnych zdolności,
  • ma wyostrzone zmysły,
  • wyróżnia go bogata wyobraźnia oraz umiejętność twórczego myślenia,
  • jedną z najbardziej charakterystycznych jego zdolności jest umiejętność wykonywania szybkich obliczeń w pamięci,
  • zdarza się, że potrafi w kilka sekund dokonywać trudnych obliczeń rachunkowych,
  • osoby ze zdolnościami plastycznymi wykazują wysoki poziom obserwacji wzrokowych, które przeradzają się w świadome spostrzeżenie otaczających przedmiotów i zjawisk,
  • może cechować go nieomylna orientacja przestrzenna.

Etiologia zespołu Sawanta

Badacze problemu nie wskazują jednej głównej przyczyny tego zjawiska. Wśród najczęstszych wymienia się patologiczne zmiany w budowie i rozwoju mózgu, w obrębie lewej półkuli, co jest spowodowane występowaniem testosteronu oraz obniżonym poziomem serotoniny.
Przykłady zdolności najczęściej występujących wśród sawantów:1

  • muzyka – np.: wybitnie dobry słuch muzyczny, pamięć muzyczna; zdolności kompozytorskie,
  • pamięć – zwykle są to zdolności dotyczące pamięci mechanicznej lub tzw. pamięci fotograficznej, np.: zapamiętanie treści książki telefonicznej, rozkładu jazdy pociągów, haseł z encyklopedii itp.,
  • arytmetyka – bardzo szybkie wykonywanie w pamięci skomplikowanych działań arytmetycznych, np.: mnożenie dwóch wielocyfrowych liczb; wyciąganie pierwiastków z kilkucyfrowych liczb itp.,
  • sztuka – najczęściej zdolności w tej sferze dotyczą sztuk plastycznych; w pracach plastycznych tych dzieci zachwyca nadzwyczajna wierność szczegółów, niezależnie czy malują czy rysują,
  • języki obce – np.: opanowanie kilku języków obcych przez dziecko uczące się samodzielnie, zwykle w sposób niezauważalny dla otoczenia, jakby mimochodem,
  • mechanika – np.: umiejętności techniczne czy konstruktorskie,
  • percepcja – np.: bardzo szybkie i sprawne układanie puzzli składających się z kilkuset czy kilku tysięcy elementów,
  • koordynacja – niektóre dzieci wyróżniają się nadzwyczajną koordynacją ruchową czy doskonałą równowagą.

Dekalog nauczyciela, czyli jak wspierać sawantów w szkole.

Po pierwsze określ, czy dziecko z autyzmem jest wysoko funkcjonujące, tzn. poziom deficytów i zaburzeń nie jest aż tak poważny, aby w pełni zakłócać rozwój, czy też nisko funkcjonujące, tzn., że dziecko wymaga wsparcia, ponieważ dysfunkcje ujawniają się w wielu obszarach. Istnieją bowiem przypadki osób, u których mimo diagnozy autyzmu jego symptomy są prawie niewidoczne dla otoczenia. Wiedza na temat poziomu funkcjonowania jest nam potrzebna jedynie w celu udzielenia odpowiedniej pomocy. Wiadomo, że od osoby wysoko funkcjonującej będziemy wymagać więcej, tak by adekwatnie do rozwoju podnosić poprzeczkę i odpowiednio stymulować.

Po drugie obserwuj ucznia pod kątem specyficznych umiejętności. Jeśli zauważysz, że Twój uczeń przejawia ponadprzeciętne zdolności lub ogromne zainteresowanie jakimś obszarem wiedzy, dziedziną, to postaraj się w miarę możliwości poddać go badaniom, które określą poziom geniuszu.

Po trzecie organizuj rzeczywistość – zdarza się, że autyści mają specyficzne potrzeby wynikające z charakteru zaburzenia, warto dostosować szkolną rzeczywistość do ich preferencji oraz indywidualnej sytuacji.

Po czwarte pozwól uczniowi wyjść z cienia – rozwijaj specjalne zdolności dziecka. Jeśli mieszczą się one w obrębie nauczanych przedmiotów, nawiąż współpracę z nauczycielami kolejnych etapów edukacyjnych, tak, aby poziom przekazywanej wiedzy był wysoki, co pozwoli na maksymalny rozwój możliwości dziecka. Możesz też postarać się wykorzystać potencjał kadrowy spoza szkoły. Organizuj zajęcia dodatkowe oraz zachęcaj ucznia do pełnienia funkcji eksperta, który samodzielnie prowadzi lekcję lub jej fragment przekazując reszcie klasy informacje na temat zagadnień znajdujących się w obrębie jego fascynacji.

Po piąte motywuj do prezentacji talentu ucznia – możesz zaproponować uczniowi i rodzicom udział w konkursach, należy jednak pamiętać, że inicjatywa musi wyjść od strony ucznia, często zdarza się, że występ publiczny (np. podczas konkursów muzycznych) jest kwestią niemożliwą do zrealizowania. Ponadto możesz pomóc uczniowi rozwijać zdolności poprzez udzi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy