Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wspomaganie ucznia

6 października 2021

NR 66 (Październik 2021)

Działania prozdrowotne w szkole

0 17

Współczesny świat wymusza na nas wprowadzanie różnorodnych zmian w obszarze funkcjonowania i nauczania dzieci. Jednym z kluczowych działań, które powinna podejmować szkoła, staje się promowanie zdrowia i prowadzenie edukacji prozdrowotnej. Można stwierdzić, że są to czynności, które mają na celu pokazanie dzieciom i młodzieży, w jaki sposób mogą dbać o zdrowie swoje i innych, oraz wskazują, jakie działania warto podejmować w razie niepełnosprawności i choroby.

Edukacja zdrowotna jest niezwykle istotna w procesie wychowania i edukacji. W preambule nowej podstawy programowej pojawia się następujący zapis: „Ważnym zadaniem szkoły jest także edukacja zdrowotna, realizowana przez nauczycieli wielu przedmiotów, której celem jest kształtowanie u uczniów umiejętności dbałości o zdrowie własne i innych ludzi”. W związku z powyższym można stwierdzić, że do podstawowych celów edukacji zdrowotnej należy:

POLECAMY

  1. umożliwianie uczniom świadomego poznania siebie i swoich potrzeb oraz identyfikowaniu swoich problemów zdrowotnych,
  2. uzmysłowienie sobie, czym jest zdrowie oraz w jaki sposób należy o nie dbać,
  3. budowanie w dzieciach i młodzieży poczucia odpowiedzialności za zdrowie swoje i innych,
  4. budowanie poczucia własnej wartości oraz wiary w swoje możliwości,
  5. wzmacnianie i rozwijanie umiejętności społecznych, które przyczyniają się do odczuwania dobrego samopoczucia oraz sprzyjają lepszym umiejętnościom adaptacyjnym,
  6. uwrażliwianie młodych ludzi na konieczność podejmowania działań prozdrowotnych w codziennym życiu. 

Jakie konkretne działania mogą podejmować nauczyciele? 

W klasach 1–3 edukacja prozdrowotna odbywa się pod postacią zachęcania do aktywności ruchowej. Rolą nauczyciela jest kreatywne budowanie przebiegu lekcji wychowania fizycznego, zabieranie uczniów na spacery do parku czy lasu oraz spędzanie wspólnie czasu na zabawach na boisku szkolnym. Jednocześnie konieczne jest zwracanie uwagi młodym ludziom na przestrzeganie zasad higieny osobistej. Jest to niezwykle istotne również ze względu na pandemię. Ciągłe przypominanie o tym, że należy myć ręce czy zasłaniać usta w trakcie kichania, staje się więc codziennością. Ciekawym rozwiązaniem jest również organizowanie spotkań z lekarzami, pielęgniarkami czy stomatologami, którzy w jasny i przejrzysty sposób pokażą, jak można dbać o swoje zdrowie oraz w jaki sposób dbać o higienę. 
 

Edukacja prozdrowotna to również uświadamianie młodym ludziom, czym jest racjonalne żywienie. Dzieci powinny zapoznać się z piramidą żywieniową. Oczywiście poza zagadnieniami teoretycznymi konieczne jest podejmowanie działań praktycznych. Warto w związku z tym tworzyć wspólnie z uczniami jadłospisy, które zawierałyby wszystkie niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania składniki. Ciekawym urozmaiceniem zajęć byłyby wyjścia do restauracji czy spotkania z dietetykiem. 


Zarówno młodszych, jak i starszych uczniów należy też zapoznawać z tematyką uzależnień. Warto przeprowadzać pogadanki, oglądać filmy i bajki oraz brać udział w programach profilaktycznych. Istotnym elementem jest także edukacja seksualna. Młodym ludziom należy bowiem przekazać rzetelną wiedzę biologiczną, pomagać w rozpoznawaniu swoich potrzeb psychicznych oraz fizycznych, w ustalaniu hierarchii wartości oraz w budowaniu świadomości na temat zachowań ryzykownych i chorób z nimi związanych.

Należy także wspomnieć o tym, że w zakresie edukacji prozdrowotnej mieści się również edukacja ekologiczno-środowiskowa. Nauczyciel powinien więc uświadamiać swoich uczniów, jakie są zależności pomiędzy człowiekiem a środowiskiem. Należy wskazywać na problemy, z którymi mierzymy się każdego dnia, czyli zanieczyszczenia środowiska, ocieplanie klimatu itp. 

Żeby podejmowane działania przynosiły wymierne korzyści, w każdej szkole powinien być powołany koordynator edukacji prozdrowotnej. Rola ta przypada w udziale nauczycielowi lub pedagogowi szkolnemu, który jest żywo zainteresowany tym zagadnieniem, chętnie poszerza swoją wiedzę w tym obszarze i potrafi zainteresować innych kwestiami zdrowia, organizując ciekawe konkursy czy projekty edukacyjne. Poszczególne działania prozdrowotne mogą być realizowane dzięki wzajemnej współpracy różnych nauczycieli i specjalistów. Wagę tej współpracy dostrzega się w sytuacji, w której należy wspólnie opracować program profilaktyki oraz program wychowawczy. Wyznaczone cele mogą być natomiast realizowane w czasie zajęć z wychowania fizycznego, godzin wychowawczych, ale także podczas różnorodnych wydarzeń szkolnych i klasowych czy imprez, wyjść i wycieczek. 

Współczesna edukacja zdrowotna koncentruje się w szczególności na tym, aby aktywnie uczyć dzieci i dążyć do wprowadzania zamiany miejsc pomiędzy uczniem a nauczycielem. Wychowawca (lub inny nauczyciel) powinien stać się przewodnikiem dla swoich podopiecznych. Dążyć do tego, aby dawać podpowiedzi i naprowadzać na ciekawe rozwiązania. Zwracać uwagę na to, aby unikać wcielania się w rolę mistrza, czyli osoby, która wie wszystko najlepiej i realizuje podstawę programową tylko z wykorzystaniem pogadanki czy wykładu. Do minimum ograniczone zostaje w związku z tym komentowanie czy ocenianie, a zastępuje je pozwolenie na swobodne budowanie wypowiedzi oraz zachęcanie do podawania różnorodnych pomysłów na rozwiązanie pojawiających się na bieżąco problemów. Należy również podkreślić, że nauczyciel pracujący w tym nurcie powinien umieć przyznać się do niewiedzy czy błędu. Dzięki temu może zachęcić swoich podopiecznych do wspólnego poszukiwania informacji i zagłębiania się w tajniki dotyczące zdrowia. 

Jednocześnie dobry nauczyciel jest osobą, która:

  • dba o organizowanie procesu nauczania w taki sposób, aby zachęcać uczniów do zadawania pytań, motywuje ich do pracy i działania oraz kontroluje upływ czasu,
  • dba o nawiązywanie prawidłowych relacji ze swoimi podopiecznymi oraz o budowanie właściwego sposobu komunikacji,
  • potrafi znaleźć równowagę pomiędzy tym, co znajduje się w programie nauczania, a tym, jakie potrzeby przejawiają jego uczniowie,
  • rozumie, że uczeń nie jest „białą kartą”, tylko ma swoje potrzeby i przekonania oraz wiedzę, która stanowi podstawę uczenia się.

Wykorzystywanie metod i technik aktywizujących młodych ludzi 
 

Tylko w ten sposób można prawdziwie zaangażować uczniów w podejmowane działania. Ciekawym rozwiązaniem w trakcie zajęć z wykorzystaniem edukacji prozdrowotnej jest prowadzenie dyskusji. Jest ona wskazana zwłaszcza w pracy ze starszymi uczniami. Pozwala na przedstawienie argumentów potwierdzających i negujących określoną tezę. Można więc na problem spojrzeć z dwóch punktów widzenia. Utrwalanie wiedzy odbywa się również poprzez wykorzystanie w trakcie pracy doświadczeń. Dzieci samodzielnie wykonują jakieś zadanie i wyciągają różnorodne wnioski. Warto w tym przypadku zadbać o to, aby rodzice zaangażowali się w ten proces. Konieczne jest również korzystanie z takich metod jak burza mózgów, drzewo decyzyjne, a także przygotowywanie plakatów czy prezentacji. Wszystko to wpływa na poprawę atrakcyjności zajęć. 


Jak w związku z tym można motywować uczniów do pracy i dbać o ich rozwój? Wydaje się, że najlepszym rozwiązaniem jest oddziaływanie na różnorodne sfery funkcjonowania dziecka:

1. Zdrowie fizyczne – jak już zostało wspomniane, związane jest ono z aktywnością ruchową; konieczne jest tutaj:

  1. zapewnianie możliwości kontaktu z naturą,
  2. organizowanie zajęć relaksacyjnych na łonie natury, np. w lesie,
  3. przygotowywanie merytorycznych warsztatów na temat zdrowego stylu życia,
  4. przygotowywanie projektów edukacyjnych – prowadzone są one przez dłuższy czas i poruszają wiele kluczowych obszarów, sprawiając, że uczniowie muszą sami zdobywać określone informacje i wykonują konkretne zadania – buduje to poczucie własnej wartości, ale daje również szansę na uczenie się odpowiedzialności za podejmowane działania i ich rezultaty,
  5. konkursy o tematyce zdrowotnej, quizy, gry i zabawy,
  6. turnieje międzyklasowe, zawody sportowe. 

 

Przykładowe tematy projektów edukacyjnych:
  • Jak rozwijać i kształtować zdrowie fizyczne?
  • Ruch i higiena jako element mojego stylu życia
  • Jak prowadzić zdrowy styl życia?
  • Sposoby relaksacji w kontakcie z naturą
  • Zasady zdrowego żywienia


2. Zdrowie psychiczne – jest to drugi obszar wymagający wspomagania; został on bardzo mocno zaakcentowany w nowej podstawie programowej, w której pojawia się zapis dotyczący rozwijania i wspomagania kompetencji życiowych. Żeby móc realizować koncepcję zdrowia psychicznego, należy:

  1. zachęcać uczniów do rozwijania swoich zainteresowań,
  2. motywować młodych ludzi do podejmowania aktywności naukowej,
  3. wykorzystywać w trakcie zajęć metody i techniki ułatwiające uczenie się i zapamiętywanie, tzw. mnemotechniki,
  4. organizować zajęcia, na których młodzi ludzie będą uczyli się gry w szachy i warcaby,
  5. zachęcać uczniów do brania udziału w konkursach 
  6. literackich i poetyckich. 

3. Zdrowie emocjonalne – żeby wspierać dziecko w tym obszarze, konieczne jest:

  1. organizowanie warsztatów doskonalących umiejętność radzenia sobie z emocjami (przykładowe tematy: „Moje mocne i słabe strony”, „Jak radzić sobie z problemami i trudnościami?”, „Jak nawiązywać relację z rówieśnikami?”),
  2. prowadzenie z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy