Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kącik małego odkrywcy

29 stycznia 2018

NR 28 (Czerwiec 2017)

Dobre zabawki

0 286

Współczesna oferta zabawek dla dzieci jest na tyle bogata, że na pierwszy rzut oka spełni oczekiwania nawet najbardziej wybrednego młodego klienta. Jednak niektóre wymarzone zabawki szybko przestają się dzieciom podobać i zamiast spełniać ważną rolę w ciekawych zabawach, w najlepszym wypadku trafiają na półkę, a bywa, że do przysłowiowego kąta… Nie każde dziecko potrafi przewidzieć tę sytuację i zamiast zadowolenia ze świeżego nabytku przeżyje rozczarowanie, a po krótkim czasie znów będzie upominało się o nową zabawkę.

Zanim więc nastąpi nowy zakup, należy wspólnie z dzieckiem starannie przeanalizować, jakie oczekiwania powinna spełniać taka zabawka. Jeśli ma być „na 5 minut” – to szkoda pieniędzy. Dobre zabawki poznaje się po tym, że nie są przesadnie drogie, mogą posłużyć do wielu różnych, w tym twórczych zabaw, są bezpieczne w użyciu i w miarę możliwości wykonane z materiałów przyjaznych środowisku. Nie zawsze zabawki trzeba kupować w sklepie, dziecko może skonstruować je samodzielnie lub przy niewielkiej pomocy dorosłych. Dobre zabawki powinny bawić, zachęcać do myślenia i stwarzać możliwość odkrywania tajemnic otaczającego świata. Takie właśnie zabawki, „z domieszką” nauk ścisłych – głównie fizyki, mogą wykonać młodzi odkrywcy w wolnym czasie, którego w długie letnie dni i wakacje z pewnością nie zabraknie.

Kalejdoskop

Ojczyzną tego niezwykłego urządzenia jest Szkocja, a wynalazcą – fizyk David Brewster. Początkowo kalejdoskop wcale nie był zabawką, ale przyrządem naukowym. Po pewnym czasie okazało się jednak, że największe uznanie znalazł… w dziecięcych zabawach opartych na zjawiskach optycznych.

Prosty kalejdoskop dzieci mogą skonstruować we własnym zakresie, a przy okazji – zrozumieć, na czym polega jego działanie.

 

Do wykonania kalejdoskopu potrzebne będą:

  • prostokątny kawałek tektury oklejonej srebrną folią lustrzaną (używa się takich jako podkładek pod ciasta, są do nabycia w sklepach z tego typu artykułami),
  • nożyczki,
  • linijka,
  • pisak,
  • przezroczysta folia (taka, z której wykonane są okładki do zeszytów),
  • taśma samoprzylepna,
  • kolorowe cekiny.


Wykonanie kalejdoskopu:

  • Z prostokątnego kawałka tektury pokrytej lustrzaną folią wyciąć oprawę kalejdoskopu – jak na załączonym zdjęciu.
  • Skleić taśmą ściany kalejdoskopu i zakleić jeden z otworów.
  • Postawić kalejdoskop na przezroczystej folii i odrysować 2 trójkąty. Wyciąć te trójkąty, zostawiając ok. 1cm zapasu wzdłuż każdego brzegu – po to, by podczas przyklejania ich do oprawy kalejdoskopu można było zagiąć brzegi trójkątów i tym samym szczelnie zakleić folią otwór.
  • Do oprawy kalejdoskopu przykleić taśmą 1 trójkąt. Wsypać na jego środek przygotowane cekiny. Przykryć drugim trójkątem i przykleić jego boki do urządzenia. Ważne! Cekiny powinny swobodnie przemieszczać się między warstwami folii.
  • Trzymając kalejdoskop zwrócony folią z koralikami w stronę okna, spojrzeć przez otwór do środka. Obracać lub delikatnie potrząsać wykonaną zabawką i obserwować powstające we wnętrzu obrazy.

Co się okaże? Powstanie wiele pięknych, barwnych, niepowtarzalnych obrazów.

Jak się pojawiły te obrazy? Rzecz jasna – za sprawą fizyki, a ściślej mówiąc – optyki. Światło padające na zmieniający się układ cekinów ulega wielokrotnemu odbiciu w lustrzanej folii i dzięki temu możemy obserwować zmieniające się, wielobarwne obrazy.

 

 

Kolorowy bąk

Prosta, samodzielnie wykonana i wprawiona w ruch obrotowy zabawka pomoże małym odkrywcom przekonać się, że nawet tak doskonały narząd wzroku, jakim jest oko, nie zawsze widzi to, co jest w rzeczywistości. Skutkiem tego jest powstawanie nowych, nieistniejących obrazów.

Do wykonania bąka – zabawki potrzebne będą:

  • 3 zakrętki od słoików (czerwona, żółta i niebieska),
  • 3 patyczki do szaszłyków,
  • papier samoprzylepny (w kolorach czerwonym, żółtym i niebieskim),
  • plastelina,
  • gwóźdź,
  • młotek

 

Wykonanie zabawki:

  • Na kolorowym papierze narysować koła (wykorzystać pokrywki). Koła pociąć na ósemki.
  • Przykleić na pokrywkach wycięte części koła w taki sposób, aby powierzchnie były dwukolorowe: czerwono-niebieska, żółto-czerwona i niebiesko-żółta.
  • Za pomocą gwoździa i młotka zrobić dziurkę na środku każdej pokrywki.
  • Włożyć do każdej dziurki po 1 patyczku – w taki sposób, by od dołu wystawał na 3 cm, a pozostała część patyczka znalazła się nad zakrętką. Zamocować patyczki plasteliną.
  • Zakręcić każdym bączkiem. Obserwować, jakie kolory pojawią się na ich powierzchni.

Co się okaże? Z czerwonej pokrywki z niebieskimi trójkątami „znikną” wymienione kolory, a zamiast nich pojawi się kolor fioletowy. Wprawiona w ruch obrotowy pokrywka w kolorze żółto-czerwonym „zabarwi się” na pomarańczowo, a niebiesko-żółta – na zielono.

Jak to możliwe, skoro wcześniej tych kolorów na pokrywkach nie było?
Cała tajemnica tkwi w bardzo szybkim ruchu obrotowym pokrywek. Układ optyczny naszych oczu nie nadąża z odczytywaniem obserwowanych obrazów i w związku z tym te obrazy „zlewają się”, inaczej mówiąc – nakładają się jeden na drugi. Skutek jest taki, jak przy mieszaniu farb. Z każdej pary barw podstawowych pochodzi nowa barwa, określana mianem „pochodnej”. I to właśnie jest wyjaśnienie, dlaczego na chwilę pokrywki „przebarwiły się”. Gdy ruch pokrywek będzie ulegał spowolnieniu, oczy zdążą z prawidłowym odczytywaniem barw znajdujących się na ich powierzchni. Tym samym barwy pochodne samoistnie znikną.

Zaczarowana wędka, zaczarowane rybki

Ta zabawka sprawi, że wędkarstwo na pewno będzie udane, a połów – obfity. Ryby nie będą „uciekać” na widok wędkarzy na dno zbiornika, ale… podpłyną do „haczyka”, pomimo że nie będzie na nim żadnego smakołyku.

Do wykonania „zaczarowanej wędki” potrzebne będą:

  • różnokolorowa folia plastikowa,
  • magnes podkowiasty,
  • nożyczki,
  • spinacze biurowe,
  • kawałek mocnej nici o długości ok. 50 cm,
  • miska z wodą.

 

Wykonanie zabawki:

  • Z plastikowej folii wyciąć dowolną ilość rybek.
  • Na pyszczek każdej rybki założyć spinacz biurowy.
  • Włożyć rybki do „stawu” – miski z wodą. Zgodnie z siłą grawitacji (przyciągania ziemskiego) rybki opadną na dno.
  • Zrobić „wędkę” – do nici przywiązać magnes w kształcie podkowy.
  • „Zarzucić” wędkę, umieszczając „haczyk”, czyli magnes nad powierzchnią wody w misce. Obserwować, co się będzie działo.

Co się okaże? Rybki natychmiast „ożyją” i popłyną w stronę wędki.

Co spowoduje tę zmianę? Rzecz jasna – siła przyciągania magnesu, a dokładniej – przyciąganie przez magnes metalu, z którego wykonane są spinacze. A co z siłą grawitacji? Ona nadal działa, ale siła magnesu jest od tej siły większa i to dlatego rybki płyną w górę, w stronę magnesu. Ponadto na kierunek ruchu rybek dodatkowo wpływa skierowana do góry siła wyporu wody.

Bezpieczna zabawka elektryczna

Jaki jest warunek przepływu prądu w obwodzie elektrycznym? Dorośli wiedzą, że ten obwód musi być zamknięty. Dzieci – zanim uwierzą, że tak rzeczywiście jest, muszą przekonać się o tym i zobaczyć na własne oczy, na czym polega zamykanie i przerywanie obwodu. A jeśli przy okazji wykonają dobrą zabawkę, porcja fizyki i wiedzy z wybranej dziedziny sama wejdzie im do głowy.

Należy przygotować:

  • prostokątną, cienką płytkę wielkości zbliżonej do kartki papieru o wymiarze A4 (może być kawałek panelu podłogowego lub inny sztywny materiał),
  • wiertarkę ręczną,
  • około 1 m cienkiego, izolowanego kabelka,
  • 12 niewielkich śrubek z nakrętkami,
  • nożyczki, 
  • żarówkę z oprawką (można ją znaleźć np. w zestawie „Sekrety elektroniki”, ale też w latarce elektrycznej),
  • 2 baterie o mocy 1,5 V,
  • 2 gumki recepturki,
  • pisaki,
  • linijkę,
  • białe lub kolorowe kartki z bloku technicznego.

 

Wykonanie zabawki:

  • Przy pomocy ręcznej wiertarki wywiercić w płytce 12 otworów – po 2 naprzeciwko siebie), włożyć do nich śrubki, odwrócić płytkę na drugą stronę i na każdą śrubkę lekko nakręcić nakrętkę.
  • Uciąć 6 niewielkich kawałków ka...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy