Autor: Dorota Zając
Początek roku szkolnego jest okresem intensywnym dla każdego nauczyciela. Trzeba poznać uczniów, zbudować poczucie bezpieczeństwa, ustalić zasady, rozpoznać poziom wiadomości i umiejętności, rozpocząć współpracę z rodzicami, a jednocześnie realizować podstawę programową. Sytuacja staje się jeszcze bardziej wymagająca, gdy w jednej klasie znajduje się kilkoro dzieci posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinie poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Od 1 września 2026 r. nauczyciele będą musieli jeszcze uważniej przyglądać się temu, jak uczeń funkcjonuje w rzeczywistych sytuacjach szkolnych. W nowych przepisach większe znaczenie zyskują: aktywność i uczestnictwo dziecka, występujące w jego otoczeniu bariery i ułatwienia, mocne strony oraz skuteczność dotychczas udzielanego wsparcia.
Każde dziecko jest wyjątkowe, ale niektóre maluchy myślą, uczą się i odczuwają rzeczywistość w sposób znacząco inny od większości. Czy wiesz, że aż 30–50% dzieci ze spektrum autyzmu ma również zdiagnozowane ADHD? Podobnie 40% dzieci z ADHD posiada diagnozę spektrum autyzmu. Takie współwystępowanie może być wyzwaniem zarówno dla rodziców, jak i nauczycieli. Jak więc pracować z dzieckiem, które ma podwójną diagnozę?
Współczesna szkoła coraz częściej odchodzi od modelu jednolitego nauczania na rzecz rozwiązań uwzględniających zróżnicowane potrzeby rozwojowe, edukacyjne i społeczne uczniów. W tym kontekście klasa integracyjna staje się przestrzenią szczególnie wymagającą, ponieważ spotykają się w niej uczniowie o odmiennych możliwościach poznawczych, emocjonalnych i społecznych.
Współczesna szkoła staje przed wyzwaniem dostosowania procesu kształcenia do zróżnicowanych potrzeb uczniów. Szczególne miejsce w tej perspektywie zajmuje uczeń zdolny, którego potencjał – odpowiednio rozpoznany i rozwijany – może stać się fundamentem dalszych sukcesów edukacyjnych i osobistych. Edukacja wczesnoszkolna stanowi kluczowy etap w identyfikowaniu uzdolnień oraz kształtowaniu postaw poznawczych dziecka. Skuteczna praca z uczniem zdolnym wymaga stosowania różnorodnych strategii dydaktycznych, opartych na indywidualizacji, stawianiu wyzwań poznawczych oraz wspieraniu samodzielności i kreatywności ucznia. Odpowiednio dobrane metody pracy pozwalają na pełne wykorzystanie potencjału dziecka oraz jego harmonijny rozwój.
Edukacja wczesnoszkolna stanowi kluczowy etap w rozwoju dziecka, zarówno w wymiarze poznawczym, emocjonalnym, jak i społecznym. Do szkół ogólnodostępnych uczęszczają uczniowie ze spektrum autyzmu (Autism Spectrum Disorder – ASD), co jest konsekwencją rozwoju idei edukacji włączającej oraz wzrostu świadomości społecznej w zakresie neuroróżnorodności.
Uczeń z ADHD w szkole stanowi ogromne wyzwanie dla nauczycieli. To właśnie w szkole wykazuje najwięcej negatywnych zachowań. Związane jest to z oczekiwaniami nauczycieli, trudnościami w nauce oraz problemami w zakresie relacji rówieśniczych. Jednak to właśnie od nauczyciela może zależeć sukces lub porażka ucznia z ADHD.
Uczeń popełnia błędy ortograficzne? Ma trudności w nauce czytania i pisania? Trudności z wykonywaniem analizy i syntezy? Zdarza mu się często mylić dni tygodnia, głoski, sylaby i rymujące się wyrazy? Jeżeli odpowiedzi na pytania były pozytywne, może oznaczać to, że dziecko ma problem z dysleksją.
Wielu rodziców lubi publikować w internecie zdjęcia i filmy z udziałem swoich dzieci – wynika to m.in. z dobrych intencji, poczucia dumy i rodzicielskiej radości – sprzyjają temu w szczególności wakacje. Piękne widoki, chwile wytchnienia, czas na bycie z bliskimi, radosne momenty – lubimy pokazywać je innym. Tym bardziej że często otrzymujemy za to polubienia, serduszka, miłe komentarze od znajomych. Jednak jest też druga, ciemniejsza strona tego medalu – sharenting.
Obecnie w prawie każdej szkole uczą się dzieci posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, dzieci posiadające opinię o specyfi- cznych trudnościach w uczeniu się lub inną opinię poradni psychologiczno--pedagogicznej. Są też dzieci nieposiadające żadnej opinii, jednak wymagające pomocy psychologiczno-pedagogicznej z różnych przyczyn, np. z racji trudnej sytuacji rodzinnej. Wszyscy ci uczniowie to dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. W jaki sposób zorganizować zajęcia edukacyjne dla tak bardzo zróżnicowanej grupy uczniów?