Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pedagogiczne inspiracje

10 grudnia 2018

NR 42 (Grudzień 2018)

Zamień długopis na lupę
Doświadczanie, eksperymentowanie, obserwowanie, czyli jak wprowadzić dziecko w świat przyrody

0 38

Współczesny uczeń coraz więcej czasu spędza w zamkniętych pomieszczeniach, podejmując aktywność online. Prowadzenie takiego trybu życia nie posiada żadnych pozytywnych stron, jedynie daje rodzicom złudne poczucie bezpieczeństwa.

Wielu opiekunów uważa, że ich dziecko, siedząc w swoim pokoju, nie jest narażone na żadne zagrożenia. Nie ulega wątpliwości, że to przekonanie jest dalece niezgodne z rzeczywistością. Oprócz tego, że Internet nie jest miejscem, w którym młody człowiek może przebywać bez ograniczeń i bez zasad, to unikanie kontaktu ze środowiskiem naturalnym jest przyczyną wielu poważnych konsekwencji. Brak aktywności na świeżym powietrzu powoduje zakłócenia w rozwoju fizycznym i psychicznym. Dlatego każdy nauczyciel powinien dołożyć wszelkich starań, aby umiejętnie wprowadzić ucznia w świat tajemnic przyrody. Wówczas dziecko będzie nie tylko szukało okazji do obcowania z naturalnym środowiskiem, ale również nauczy się szacunku, wrażliwości i odpowiedzialności za to właśnie środowisko, dostrzeże różnorodność życia w przyrodzie oraz odkryje związki łączące człowieka z przyrodą. Nie ulega wątpliwości, że dziecko powinno posiadać pewien zasób wiedzy, przedmiot zainteresowań, a także ukształtowane postawy wobec naturalnego środowiska, w związku z tym jednym z głównych celów edukacji przyrodniczej jest rozwijanie procesów poznawczych uczniów, zaspokajanie ich potrzeb, ale również organizacja spotkań z przyrodą, zapewniająca jednocześnie bezpieczne warunki.

W jaki sposób możemy tego dokonać

Po pierwsze – dostosuj metody. Jak powszechnie wiadomo, metody podające nie przynoszą większych efektów. Dlatego warto dostosować metody nauczania do potrzeb ucznia. Poniższa grafika przedstawia propozycje metod nauczania edukacji przyrodniczej.

Po drugie – wycieczki – zarówno te dalekie, jak i bliskie, wszystkie mają pozytywny wpływ. Ważne, aby dzieci wyszły z ławek i doświadczyły różnych kwestii bezpośrednio. Las jest miejscem, które powinniśmy odwiedzać częściej, tam procesy i zjawiska przyrodnicze zachodzą w naturalny, niczym niezaburzony sposób. W dzisiejszych czasach, gdy w każdym obszarze życia dąży się do ideału, nawet przyroda jest ,, zmuszana” do bycia idealną. Przycięte krzewy, drzewa, niemal ekspresowo sprzątane liście, raz w tygodniu koszone trawniki – to wszystko sprawia, że wiele procesów zachodzących w przyrodzie jest zaburzonych. Do zaistniałej sytuacji przyczynił się człowiek, który chce mieć nad wszystkim kontrolę.
H. Gutowska podkreśla funkcje i zadania wycieczki w pracy z dziećmi1.

  • Ułatwia poznanie otaczającej rzeczywistości, umożliwiając jej obserwację i dostarczając materiału spostrzeżeniowego.
  • Wpływa na rozwój mowy i myślenia.
  • Rozwija sferę emocjonalną, budzi poczucie estetyki, wrażliwości na piękno przyrody.
  • Wpływa na kształtowanie postaw społecznych, umożliwia współprzeżywanie, wspólne radowanie się, uczy koleżeństwa, dyscypliny społecznej, solidarności.
  • Budzi przywiązanie do ojczystych stron, do swego kraju, najbliższego otoczenia, kształtuje postawę patriotyzmu.
  • Przyczynia się do kształtowania zaradności, wytrwałości, wytrzymałości, umiejętności współdziałania, przezwyciężania trudności, uczy zachowania się w różnych sytuac­jach.
  • Zbliża szkołę do życia, pokazując ludzi, ich życie, pracę i wyniki tej pracy; powiązanie człowieka z przyrodą, współodpowiedzialność za zmiany w środowisku.
  • Budzi różnorodne zainteresowania, np. przyrodnicze, krajoznawcze.
  • Uczy metod poznawania rzeczywistości.

Po trzecie – obserwacje – warto raz na jakiś czas zamienić książkę na lupę i zadbać o to, aby dziecko mogło brać bezpośredni udział w zjawiskach przyrodniczych. Podczas zajęć w terenie można proponować dzieciom obserwację, doświadczenie i eksperyment, możemy również pozwolić sobie na nieskomplikowane obliczenia. Praca z mikroskopem będzie dla dzieci dodatkową atrakcją.
Po czwarte – organizacja zajęć, zabaw, doświadczeń – wprowadzając dodatkowe zabawy, nie musimy się obawiać, że tracimy bezproduktywnie czas, dziecko uczy się przez zabawę, więc takie działanie jest przyjemną formą spędzania czasu i jednocześnie naturalnym sposobem uczenia się. Poniższa tabela zawiera propozycje, które można wykorzystać podczas lekcji.
Po piąte – udział w akcjach kampaniach – aby zaangażować uczniów i rodziców, można przyłączyć się do ogólnopolskich inicjatyw. „Dzień Ziemi”, „Sprzątanie Świata”, „Światowy Dzień Ochrony Środowiska” – to akcje warte uwagi. Ponadto zachęcam do skorzystania z https://otop.org.pl/naszeprojekty/edukujemy/zyjemy-zgodzie-natura/. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony ptaków prowadzi dwa interesujące projekty: edukacja w kontakcie z przyrodą i żyjemy zgodnie z naturą. Każdy z projektów posiada pakiet niezwykle atrakcyjnych pomocy, narzędzi do pobrania.
Warto zauważyć, że człowiek nie żyje obok przyrody, a jest jej elementem, dlatego funkcjonowanie w zgodzie z prawami naturalnego środowiska powinno być priorytetem dla każdego z nas, dlatego zadaniem pedagogów jest kształtowanie postawy, która umożliwi dziecku to działanie i wpłynie na pozytywny stosunek dziecka do przyrody.

Nazwa zabawy, eksperymentu, doświadczenia Potrzebne materiały, informacje dotyczące organizacji Charak...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy