Dołącz do czytelników
Brak wyników

Scenariusz zajęć

17 października 2018

NR 40 (Październik 2018)

Zabawy integrujące zmysły

0 269

Poniżej prezentujemy zabawy, które mogą ułatwić kilkuletnim dzieciom integrowanie doznań zmysłowych. Staraliśmy się tak dobrać zawarte w nich zadania, by poznawaniu wzrokowemu towarzyszyło wsłuchiwanie się w odgłosy oraz „obserwowanie dotykiem” i odbieranie bodźców na drodze czucia głębokiego. W niektórych przypadkach aktywizowanymi zmysłami są węch i słuch.

Czas niezbędny do przeprowadzenia kilku z tych zabaw to cała jednostka lekcyjna („Wyprawa do krainy niedźwiedzi”, „Psia mama i jej szczenięta”, „Mój tornister”, „Mój pokój”). Z kolei na zaprezentowanie uczniom zabaw: „Znam tę melodię!”, „Żywy kalejdoskop”, „Tacy sami, tacy różni”, wystarczy zaledwie kilka minut.

„Wyprawa do krainy niedźwiedzi”

Forma aktywizowania zmysłów:

  • wzrok – rozwijanie umiejętności wychwytywania subtelnych różnic w kształtach i fakturach obserwowanych obiektów, doskonalenie zdolności różnicowania odcieni kolorów, odwoływanie się do pamięci wzrokowej i doświadczeń uczniów,
  • słuch – wsłuchiwanie się w narrację nauczyciela oraz analizowanie jej treści; uwrażliwianie dzieci na dźwięki powstające podczas zgniatania materiałów plastycznych i ich cięcia,
  • węch – poznawanie i zapamiętywanie zapachu lasu,
  • czucie powierzchowne – wzmacnianie percepcji wzrokowej – „oglądanie dotykiem”; poznawanie cech przedmiotów i ich relacji z otoczeniem.

Przybory: ołówek, brunatne i ciemnozielone papiery o różnej gramaturze (grubości) i fakturze, miękkie i szorstkie tkaniny o zbliżonych odcieniach tych samych barw, brązowa tektura (zarówno gładka, jak i falista), papier pakowy (szary), kartony, kawałki kory i mchu, zielone gałązki: jodły, świerku i sosny, suche igliwie, klej, nożyczki.
Fabuła/narracja: Czy lubicie wyprawy do lasu, podczas których otacza was zieleń? Takie warunki panują przez cały rok w lesie iglastym. Tam zawsze można zobaczyć brązowe pnie i zielone igły drzew. Ponadto ziemię zwykle przykrywa suche igliwie. Dotknijcie teraz kory i igiełek drzew! Co odczuwacie? Czy ich ukłucia sięgają w głąb dłoni? Wyczuwacie ich zapach? Z czym wam się on kojarzy? Czy igiełki drzew zawsze mają jednakowy kolor? Ich barwa zmienia się z zielonej na brązową, gdy spadną na ziemię. Gdyby po górach porośniętych drzewami i pokrytych igliwiem poruszał się niedźwiedź, na pewno trudno byłoby go dostrzec. Stałby się wtedy prawie niewidoczny. Wytężcie wzrok! Spróbujcie odnaleźć niedźwiedzicę z młodymi w lesie iglastym! Może wykorzystacie w tym celu dotyk?
Przebieg: Zadaniem uczniów jest zastosowanie w pracach plastycznych jak najbardziej zróżnicowanych tworzyw w odcieniach kolorów zielonego i brązowego. Dzieci wycinają z miękkich tkanin sylwetki niedźwiedzicy i małych niedźwiadków. Wskazane jest, by odcień materiału, z którego zostaną wykonane zwierzęta, był nieco cieplejszy od tonacji tła. Na drugim planie mają pojawić się góry. Można je zrobić z brązowej tektury falistej. Warto zwrócić uwagę na to, jakie odgłosy rozchodzą się po pomieszczeniu podczas wycinania i wyginania użytych tworzyw. Dzieci zwijają cienkie kartony w rulony przypominające pnie drzew. Po posmarowaniu klejem kładzie się je na kartonach i przykleja do podłoża. Gałęzie wykonuje się z pasków papieru. Brązowe i zielone kartki drze się na płatki i przykleja się je do pokrytego klejem podłoża, dzięki czemu zaczynają przypominać liście. Należy przy tym wyszukać papiery o różnorodnej gramaturze (grubości). Prace można także przyozdobić korą, zielonymi igłami i mchem.
Pogadanka końcowa: Ależ tutaj zrobiło się brązowo i zielono! Jak w prawdziwym lesie. Dobrze, że wasze niedźwiadki i ich mama mają futra o barwach podobnych do otoczenia. Dzięki temu mogą bezpiecznie ukryć się w lesie. Prawie ich nie widać. Połóżcie dłoń na obrazku! Zamknijcie oczy! Pochylcie się nad swoimi pracami! Wciągnijcie mocno powietrze nosami! Co czujecie? To zapach lasu? Zapamiętajcie go! Czy zauważyliście, jak różne odgłosy rozlegają się, gdy dotykacie kolejnych części swoich obrazków?

„Znam tę melodię!”

Forma aktywizowania zmysłów:

  • wzrok – sięganie do pamięci wzrokowej wychowanków,
  • słuch – śledzenie fabuły snutej przez nauczyciela, uwrażliwianie uczniów na zróżnicowane odgłosy, odwoływanie się do ich pamięci słuchowej i doświadczeń, kształtowanie poczucia rytmu,
  • czucie powierzchowne – „oglądanie dotykiem” – uzyskiwanie informacji o cechach przedmiotów,
  • czucie głębokie – rozwijanie orientacji przestrzennej, kształtowanie zdolności dostosowywania się do wymogów stawianych przez niełatwe zadanie.

Przybory: kilka identycznych kompletów przyborów, np.: metalowych wieczek od słoików, plastikowych butelek wypełnionych guzikami, drewnianych klocków; opaski do zasłonięcia oczu.
Fabuła/narracja: Czy umiecie powtórzyć raz usłyszaną melodię? Za chwilę sprawdzicie, czy zdołacie to zrobić bez pomyłki. Postarajcie się jak najszybciej i najdokładniej powtórzyć usłyszane odgłosy! Spróbujcie odtworzyć rytm i liczbę rozlegających się dźwięków. Nie zapomnijcie także o tym, by użyć tych samych przyborów, które wykorzystano do „zagrania” rozlegającej się wcześniej melodii! Czy będziecie potrafili uderzać nimi z taką samą siłą, jakiej użyła osoba, która zagrała melodię jako pierwsza? Przekonajmy się!
Przebieg: Uczniowie siadają w okręgu z opaskami na oczach. Prowadzący układa przed każdym z nich zestaw składający się z: metalowego wieczka od słoika, plastikowej butelki wypełnionej guzikami oraz drewnianego klocka. Wybrany przez wychowawcę uczeń stara się wydać wymyślne odgłosy przy użyciu tych przyborów. Dozwolone jest przy tym potrząsanie „instrumentami”, wzajemne uderzanie jednym o drugi i wybijanie rytmu z wykorzystaniem podłoża. Pozostałe dzieci starają się jak najszybciej odnaleźć przybory niezbędne do odtworzenia słyszanych dźwięków i powtórzyć nimi dokładnie takie same dźwięki (z uwzględnieniem siły uderzeń, ich liczby i częstotliwości – rytmu). Kto zrobi to najtrafniej, zamienia się rolą z osobą inicjującą zabawę. W kolejnych rundach nauczyciel zachęca wychowanków do tworzenia coraz trudniejszego układu „melodycznego”.
Pogadanka końcowa: Jak znakomicie potrafiliście powtarzać usłyszane dźwięki! Prawie zawsze robiliście to bez pomyłek. Nie widząc przyborów, znakomicie pamiętaliście to, jakie każdy z nich wydaje odgłosy. Domyślaliście się także, jak mocno należy nimi poruszać lub stukać w podłogę. Nie zapominaliście o liczbie uderzeń, właściwie dobieraliście przybory, nie myliliście rytmu.
Uwaga: Zabawa przeznaczona jest dla małej grupy.

„Psia mama i jej szczenięta”

Forma aktywizowania zmysłów:

  • wzrok – uwrażliwianie uczniów na kształty, kolory i faktury, rozwijanie umiejętności spostrzegania oraz odtwarzania form znanych z natury,
  • słuch – wsłuchiwanie się w opowieść nauczyciela, odwoływanie się do pamięci słuchowej uczniów,
  • węch – doskonalenie umiejętności rozpoznawania zapachów,
  • dotyk – usprawnianie mięśni dłoni w kontakcie z tworzywami plastycznymi.

Przybory: kolorowe czasopisma zawierające fotografie psów różnych ras, nożyczki, klej, pastele olejne, flamastry zapachowe, farby aromatyczne.
Fabuła/narracja: Na pewno wiele razy widywaliście psy. Znacie mnóstwo ich ras. Niektóre z nich to prawdziwe olbrzymy, inne są malutkie. Są także takie, które mają długie lub krótkie ogonki. Jedne mają długie opadające uszy, u innych są one niewielkie i przy tym sterczące. Ciała psów mogą być pokryte gęstym futrem albo być zupełnie gładkie. Ich sierść miewa zaskakującą barwę. Czasem da się na niej zaobserwować rozmaite łatki, kropki i cętki. Przyjemnie jest przytulić się do takiego pstrokatego psiaka? Co się wtedy czuje? Czy małe pieski są podobne do swoich rodziców? Za chwilę przekonamy się, jak bardzo mogą ich przypominać.
Przebieg: Nauczyciel rozdaje dzieciom zdjęcia przedstawiające dorosłe psy rasowe. To będą rodzice szczeniąt, które za chwilę pojawią się w pracach uczniów. Każdy otrzymuje jedną z fotografii i przykleja ją na własnym kartonie. Teraz zadaniem wychowanków jest dodanie szczeniąt pasujących wyglądem do swojego rodzica. Należy przy tym uchwycić cechy charakteru wybranej rasy i odzwierciedlić jak najwięcej szczegółów.
Pogadanka końcowa: Sprawdźmy, czy wszystkie szczenięta są podobne do swoich rodziców! Czy mają takie same uszy? A ogonki? Czy ich sierść przypomina kolorem tę, którą widzimy u dorosłych psów? Czy potrafilibyście „zaszczekać” tak, jak robią to szczeniaczki? A zdołacie naśladować dorosłe psy? Czy pamiętacie o tym, że psy mają znakomity węch? Sprawdźcie, co poczułyby szczeniaczki wąchając wasze prace! (Dzieci, pochylając się nad kartonami, starają się wyczuć woń flamastrów zapachowych i aromaty farb).

„Żywy kalejdoskop”

Forma aktywizowania zmysłów:

  • wzrok – rozwijanie umiejętności wychwytywania subtelnych zmian w kształcie obserwowanych obiektów, odwoływanie się do pamięci wzrokowej i doświadczeń uczniów,
  • słuch – śledzenie narracji nauczyciela, reagowanie na sygnały dźwiękowe, uwrażliwianie dzieci na zmieniające się odgłosy towarzyszące wykonywaniu ćwiczeń ruchowych,
  • czucie głębokie – doskonalenie orientacji przestrzennej oraz zdo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy