Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pedagogiczne inspiracje

28 czerwca 2018

NR 17 (Maj 2016)

Gry i zabawy, Rok 1869, Karol Kozłowski

0 261

Poniżej zaprezentujemy kolejnych sześć zabaw, które opublikowano w XIX w. Karol Kozłowski zawarł je w opracowaniu „Gry i zabawy dla młodzieży”. Wydano je nakładem W. Deckera i spółki w 1869 r. w Poznaniu. Opiszemy: „Grę w wielką piłkę”, „Harpastrum”, „Bilbokiet”, „W gęsiego”, „Grę w chustkę” oraz „Grę w tasiemkę”. Ich cechą wspólną jest kształtowanie orientacji przestrzennej uczniów oraz ich zdolności dostosowywania się do zmieniających się okoliczności, w których wykonuje się zadania ruchowe. Pięć z nich ułatwia kształtowanie zdolności szybkościowych uczniów, w tym szczególnie niezwłocznej reakcji. Każdą z zabaw prezentujemy zachowując jej istotę, ale zarazem dostosowujemy ją do wymogów współczesnej szkoły.

„Gra w wielką piłkę”

Narracja nauczyciela: Znacie na pewno powiedzenie o tym, że prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie. Gdy jest się w trudnym położeniu, na ich pomoc zawsze można liczyć. Za chwilę sprawdzimy, czy będziecie potrafili pomagać sobie nawzajem w drużynie. Podzielę was na dwa zespoły. Zadaniem każdego z nich będzie jak najdłuższe podrzucanie piłki tak, aby nie spadła na podłogę. Gdy pierwsza osoba podrzuci piłkę, każdy z zespołu będzie mógł ją schwycić. Gdy tylko ją złapie, natychmiast znów ją podrzuci. Przekonajmy się, która drużyna lepiej poradzi sobie z wykonaniem tego zadania!

Przebieg: Grupę dzielimy na dwa równoliczne zespoły. Ustawiamy je w odległych od siebie okręgach. Każdy z zespołów otrzymuje dużą piłkę. Zadaniem graczy jest jak najdłuższe utrzymanie jej nad podłożem. Która drużyna da radę utrzymać piłkę w powietrzu, gdy przybór rywali upadnie na podłoże, ta zdobywa punkt. Wielokrotne powtórzenie rywalizacji trwa aż do zdobycia przez jeden z zespołów określonej zawczasu liczby punktów.

Cele:

  • wychowawczy: motywowanie dzieci do współdziałania w grupie; unaocznienie im, że od wzajemnego pomagania sobie zależy wynik uzyskany przez zespół,
  • dydaktyczny: zobrazowanie wychowankom, że dla skutecznego wykonania zadania przez drużynę konieczne jest nieustanne zaangażowanie wszystkich jej członków,
  • w sferze umiejętności ruchowych: rozwijanie umiejętności sytuacyjnego chwytania i rzucania piłki, 
  • w sferze zdolności motorycznych: kształtowanie orientacji przestrzennej; rozwijanie zdolności dostosowywania się do zmiennych warunków i sytuacji; kształtowanie szybkości (zwłaszcza szybkiej reakcji).

Pogadanka końcowa: Dzięki tej grze przekonaliście się, jak ważne jest współpracowanie ze sobą w drużynie. Punkty dla zespołu można było zdobyć przecież tylko wtedy, gdy każdy starał się pomagać innym osobom. Co należało robić, żeby jak najszybciej zorientować się, w którą stronę poleci piłka? Jak najlepiej można było pomóc innym osobom z drużyny w trakcie rzucania? A zauważyliście, że czasem należało ustąpić sobie nawzajem miejsca? Gdy ktoś już nieomal łapał piłkę, był na tym tak bardzo skoncentrowany, że nie zauważał niczego, co działo się w pobliżu. Właśnie dlatego nie można było mu wtedy wchodzić w drogę.

Przybory/przyrządy: dwie duże (lekkie) piłki (plażowe lub ewentualnie do siatkówki).

Uwagi: To zabawa przygotowująca kilkulatków do udziału w grach sportowych.

„Harpastrum”

Narracja nauczyciela: Każdemu czasem może zdarzyć się, że nie da rady utrzymać w dłoni jakiegoś przedmiotu. Można jednak ustrzec się przed tym dzięki treningowi. Za chwilę poznacie grę, w czasie której będziecie mogli doskonalić tę umiejętność. Waszym zadaniem będzie rzucanie piłki do siebie. Postarajcie się nieustannie śledzić ruchy innych osób trzymających przybór, gdyż każdy z nich może za chwilę podać piłkę do was.

Przebieg: Uczestnicy ustawieni w okręgu. Jeden z nich otrzymuje niewielką, lekką piłkę. Jego zadaniem jest rzucenie przyboru do dowolnej osoby. Kto nie uchwyci piłki rzuconej do niego, ten traci punkt. Rywalizację prowadzi się aż do uzyskania określonej zawczasu liczby punktów (karnych) przez któregoś z uczestników. Można także ocenić, kto w tym momencie uzyskał najmniej punktów i dzięki temu wyłonić zwycięzców.

Cele:

  • wychowawczy: uświadomienie dzieciom, że w trakcie rozgrywki powinny być nieustannie skoncentrowane,
  • dydaktyczny: unaocznienie uczniom, że podczas rywalizacji konieczne jest ciągłe monitorowanie zachowań wszystkich rywali,
  • w sferze umiejętności ruchowych: rozwijanie umiejętności rzucania i chwytania przyboru,
  • w sferze zdolności motorycznych: doskonalenie orientacji przestrzennej; kształtowanie zdolności dostosowywania się do zmiennych warunków i sytuacji; rozwijanie szybkości (szczególnie niezwłocznej reakcji).

Pogadanka końcowa: W trakcie tej gry przekonaliście się, że podczas zajęć trzeba być nieustannie skoncentrowanym. Nie było przecież wiadomo, do kogo za chwilę rywal rzuci piłkę. Gdy tylko zagapialiście się na chwilę, już mogliście stracić punkt. Komu przytrafiło się to wielokrotnie, ten nie miał już szansy na zwycięstwo.

Przybory/przyrządy: niewielka, lekka piłka.

„Bilbokiet”

Narracja nauczyciela: Na pewno macie wiele zabawek. Dziś kupuje się je w sklepach. Kiedyś jednak było inaczej. Gdy chciało się mieć zabawkę, trzeba było ją wykonać samemu. W czasie dzisiejszej lekcji pokażę wam, jak wykonać zabawkę, którą bawili się wasi prapradziadkowie, gdy mieli tyle lat, co wy teraz. Nosi ona nazwę bilbokiet. Dzięki niej będziecie mogli ocenić, czy jesteście tak samo sprawni jak wasi przodkowie. 

Przebieg: Każdy wychowanek, pracując samodzielnie, wykonuje zabawkę powtarzając czynności prezentowane przez nauczyciela. Najpierw należy przeciągnąć sznurek przez otwór w pierwszej nakrętce od butelki. Na jego końcu należy zawiązać pętelkę, by sznurek nie wysunął się przez otwór. Następnie sznurek przeciąga się od góry przez otwór lejka. Wtedy jego końcówka, z przywiązanym korkiem, klinuje się nad szyjką. Wówczas na sznurek nawleka się, od spodu, kolejną nakrętkę. Gdy dotknie ona dolnego wylotu lejka, tuż pod nią zawiązuje się kolejną pętelkę na sznurku. W ten sposób w szyjce lejka stabilizuje się niewielki odcinek sznurka. Jego ruchy ograniczają pętelki utrzymujące w miejscu dwie nakrętki. Później, kilka centymetrów przed końcem sznurka, zawiązuje się trzeci pętelkę. Za nią, na ostatni (kilkucentymetrowy) odcinek należy nanizać trzecią nakrętkę. Tuż pod nią wiąże się ostatnią pętelkę. Można ustabilizować końcówkę sznurka wewnątrz tej nakrętki, wklejając do niego plastelinę. To zwiększa masę zakończenia sznurka. Wykonaną zabawkę chwyta się w dłoń tak, by sznurek swobodnie zwisał pod szyjką lejka. Następnie gwałtownie podnosi się lejek w górę, co pociąga koniec sznurka z zawiązaną na nim obciążoną nakrętką. Wówczas należy gwałtownie obniżyć lejek trzymany w dłoni. Wtedy, przez chwilę, ciężki korek znajdzie się nad górną częścią lejka. W tym momencie należy tak przesunąć lejek, by schwycić ciężką nakrętkę jego górną częścią. Wielokrotne powtórzenie czynności prowadzi do nadania płynności ruchowi.

Cele:

  • wychowawczy: inspirowanie dzieci do samodzielności; kultywowanie tradycji wykorzystywania dawnych zabawek,
  • dydaktyczny: zaprezentowanie wychowankom jednej z tradycyjnych, choć dziś nieco zapomnianych, zabawek,
  • w sferze umiejętności ruchowych: doskonalenie umiejętności władania dłonią (podczas zawiązywania pętelek na sznurku oraz nawlekania na niego korków, a także w trakcie zabaw bilbokietem),
  • w sferze zdolności motorycznych: doskonalenie orientacji przestrzennej; rozwijanie zdolności dostosowywania się do zmiennych warunków i sytuacji; kształtowanie szybkości (zwłaszcza niezwłocznej reakcji).

Pogadanka końcowa: Koniecznie pokażcie rodzicom swoją nową-starą zabawkę! Zapytajcie ich, czy kiedyś o niej słyszeli od swoich pradziadków. A może i oni zrobili ją sobie kiedyś sami? Ciekawe, kto sprawniej będzie potrafił bawić się bilbokietem. Dorośli czy wy, dzieci?...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy