Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

30 stycznia 2018

NR 31 (Listopad 2017)

Techniki oceniania kształtującego
Sposób na dobrą lekcję

864

Swoją przygodę z ocenianiem  kształtującym rozpoczęłam mniej więcej dziesięć lat temu, poszukując ciekawych rozwiązań w swojej codziennej pracy pedagogicznej w edukacji wczesnoszkolnej. Uczestnicząc w kolejnych kursach internetowych, szkoleniach i konferencjach organizowanych przez SUS, zdobywałam  szlify, doskonaliłam się w metodzie, czerpałam z doświadczeń innych nauczycieli, dzieliłam się swoimi pomysłami. Tak jest do dzisiaj. Ocenianie  kształtujące  wpasowało się w proces nauczania, w którym kroczę wraz z moimi

W ocenianiu kształtującym niezbędne są elementy takie jak praca z celami na lekcji i kryteriami sukcesu, które pozwalają uczniom na jego osiągnięcie. Lekcja bez ustalonego celu, czyli informacji, dokąd zmierzamy wraz z uczniami – jest przecież bezcelowa.  Zadawanie pytań, dyskusja, bądź jej elementy, ocena koleżeńska, umożliwienie uczniom korzystania z siebie nawzajem jako zasobów edukacyjnych i współpraca z rodzicami – to wszystko sprawia, że nauczanie staje się procesem, w którym uczeń jest świadomy, czego i po co się uczy, oraz  staje się z czasem odpowiedzialny za swoje uczenie się. 

POLECAMY

Pisząc, zainspirowałam się technikami oceniania kształtującego, które są wspaniałym narzędziem w pracy nauczyciela, ułatwiającym i porządkującym pracę na lekcji. Z pewnością nie zastąpią one strategii oceniania kształtującego. Tutaj zainteresowanych odsyłam  na stronę Internetowej Akademii NAI albo zachęcam do sięgnięcia po pozycje książkowe Pani Danuty Sterny  pt. ,,Ocenianie Kształtujące w praktyce” lub „Uczę (się) w szkole”, które od kilku lat są moimi drogowskazami  w sprawach oceniania kształtującego. Natomiast na łamach tego artykułu chciałam podzielić się pomysłami na wykorzystanie w pracy na lekcjach kilku prostych technik, które może wykorzystać każdy nauczyciel, zauważyć ich dobroczynne działanie na swoich uczniach, a w konsekwencji  zechcieć  zgłębić tajniki oceniania kształtującego. Poszukiwanie nowych rozwiązań jest ważne, ale ważne jest też, by opierać się na autorytetach i  wykorzystywać sprawdzone szlaki.

Technika Świateł Drogowych

Techniki, które chcę opisać, są proste i gotowe do zastosowania przez każdego nauczyciela. Moją ulubioną techniką jest technika „świateł drogowych”. Przy wykorzystaniu trzech kolorowych karteczek w kolorach świateł drogowych, które uczniowie zawsze mają na ławce, otrzymujemy bardzo szybką i jasną informację zwrotną od uczniów, w jakim stopniu zrozumieli omawiane zagadnienie, bądź czy potrzebują pomocy wykonując zadanie samodzielnie. Jeśli uczeń wszystko rozumie, podnosi bądź kładzie na ławce kartkę z kolorem zielonym, jeśli nie do końca wszystko rozumie albo nie jest pewien swoich umiejętności, wybiera karteczkę w kolorze żółtym. Kolor czerwony jest dla nauczyciela informacją, że uczeń ma problem i oczekuje pomocy. W taki prosty i szybki sposób otrzymujemy za każdym razem informację od wszystkich uczniów, na jakim etapie się znajdują przy osiąganiu założonych kryteriów sukcesu na lekcji. 

Ta cenna wskazówka pozwala na szybką reakcję nauczyciela i modyfikację jego działań w zależności od wyników techniki. Stosuję ją codziennie, na każdej lekcji kilkakrotnie, a uczniowie czują się bezpiecznie, wiedząc, że ich informacja będzie odczytana i nie pozostaną sami z problemem. Mnie pozwala na szybką reakcję i podjęcie odpowiednich działań.

Technika „Patyczki”

Kolejną prostą techniką są „patyczki”. Wykorzystuję do niej patyczki lekarskie, które można zakupić w aptece  albo patyczki od lodów. Wypisuję na nich imiona i nazwiska wszystkich uczniów klasy, wrzucam do kolorowego kubeczka i stawiam na biurku. Sięgam po nie, kiedy prowadzę z uczniami dialog i zależy mi, aby w rozmowę włączyć wszystkich uczniów, a nie prowadzić ją tylko z grupą najaktywniejszych dzieci, które zawsze chętnie wypowiadają się na lekcji. W sposób sprawiedliwy pozwalamy, aby zadecydował los. Aktywizujemy wtedy dzieci, które się nie wypowiadają z własnej potrzeby, ale też nie doprowadzamy do sytuacji, że uczniowie aktywni czują się odtrąceni. Zostaje tutaj wyeliminowane podnoszenie rąk przez uczniów, o czym dzieci już wiedzą, kiedy sięgam po kubek z patyczkami. Może się zrodzić pytanie: „Ale może niektóre dzieci z różnych względów nie chcą się wypowiadać”. Zgadza się. Wtedy po prostu odkładamy patyczek i losujemy następnego ucznia. Taka sytuacja stwarza poczucie bezpieczeństwa. Uczeń nie czuje się zmuszany do odpowiedzi. Wie, że ma wybór, a my mamy nadzieję, że w końcu skorzysta z drugiej opcji i udzieli nam odpowiedzi. Z tą techniką łączy się inna, którą warto zastosować jako wprowadzającą podczas wypowiedzi uczniów na forum klasy. Stosuję tutaj „rozmowę w parach”. 

Technika „rozmowa w parach”

Po wypowiedzi uczniów najpierw mówię: „porozmawiajcie o tym w parach”. Korzyści z tej techniki jest kilka. Uczniowie wzajemnie wymieniają się informacjami na zadany temat, uzupełniają je. Uczniowie, którzy z jakichś względów nie potrafią odpowiedzieć na zadane pytanie, skorzystają z wiedzy kolegi, uczniowie nieśmiali, jeśli wypowiedzą się przed kolegą w ławce, może się ośmielą i zechcą wypowiedzieć na forum. Technika zajmie nam zaledwie dwie, trzy minuty, a korzyści są niewspółmierne. W czasie jej trwania czas dzielimy na pół i prosimy, aby najpierw wypowiadała się jedna osoba, a druga uważnie słuchała i odwrotnie. Moi uczniowie wręcz wyczuwają, kiedy zechcę zastosować tę technikę i intuicyjnie odwracają się do siebie twarzami, gotowi do rozmowy. Stosując tę technikę, zmieniamy rozmówców w parach tak, aby uczniowie nie rozmawiali zbyt często w tych samych konfiguracjach. Uczniowie uczą się w ten sposób współpracy i mają możliwość poznania opinii różnych osób w klasie na temat aktualnie omawianego zagadnienia. Technika ta aktywizuje wszystkich uczniów. Nikt nie jest wyłączony i ma możliwość być słuchaczem i mówcą.

Prowadzenie rozmowy jest trudną umiejętnością, której uczymy uczniów. Techniką porządkującą dialog między uczniami jest „najpierw powtórz, a potem powiedz”. 

Technika „najpierw powtórz, a potem powiedz”

Uczeń chcący się wypowiedzieć, musi powtórzyć, co powiedział jego poprzednik. Skłania to uczniów do słuchania wypowiedzi swoich rozmówców. Chcąc uzyskać podobny efekt, czasami stosuję taką modernizację w „rozmowach w parach”, prosząc, aby uczeń powiedział, czego dowiedział się na zadany temat od swojego kolegi w parze. Ten sposób również skłaniam dzieci do uważnego słuchania swojego partnera w rozmowie. Uważne słuchanie tego, co się będzie działo na lekcji, wymusza na uczniu zastosowanie zasady „tylko raz”. Nauczyciel mówi uczniom, że tylko raz będzie udzielał wskazówek o tym, co mają zrobić, jeśli chodzi o wykonanie ćwiczenia (numery stron, instrukcja do pracy). Prosi uczniów, by uważali i mówi, że jeśli coś im umknie, muszą pomyśleć, jak to nadrobić. Wtedy mogą spytać kolegę albo po prostu popatrzeć, co robią inni. Oczywiście najpierw należy skupić uwagę klasy, wyciszyć dzieci, by szansę usłyszenia poleceń mieli wszyscy. Hałas czy rozproszenie w sali nie pozwolą na zastosowanie tej techniki.

Technika „runda bez przymusu”

Bardzo ciekawą techniką jest „Runda bez...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy