Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wspomaganie ucznia

6 czerwca 2019

NR 47 (Czerwiec 2019)

Stymulowanie rozwoju motorycznego – ćwiczenia i terapia ręki

0 124

Motoryka jest obszarem, który ma wpływ niemal na wszystkie inne sfery i funkcje człowieka, dlatego tak ważna jest dbałość o to, by rozwój psychomotoryczny przebiegał prawidłowo. 

Sposób funkcjonowania współczesnego człowieka nie sprzyja aktywności fizycznej. Dzieci znacznie więcej czasu spędzają w domu, a tylko właściwa dawka ruchu, zwłaszcza na świeżym powietrzu, pozwala rozwijać sprawność fizyczną dziecka, pomaga ćwiczyć orientację w schemacie ciała, reguluje napięcie mięśniowe oraz pobudza tworzenie się nowych połączeń pomiędzy półkulami mózgu. Dziecko sprawne fizycznie ma więcej energii, a nawyk ruchu i działania pozwala rozwijać bardziej precyzyjne sprawności. Na zaburzenia w zakresie sprawności motorycznej ma również wpływ fakt, że większość czynności życia codziennego uległa znacznej minimalizacji czy całkowitemu zaprzestaniu. Jak rzadko dziś przyszywamy guziki, zaszywamy dziury, wyrabiamy ciasto na makaron czy haftujemy. Efektem zaniechania takich czynności przez dorosłych jest brak zainteresowania nimi dzieci. Współcześnie dominuje przekaz audiowizualny; zaś dostępność towarów i usług powoduje, że tempo życia wzrasta i czynności czasochłonne uważa się za zbędne, postrzega się je jako relikt minionej epoki. Niestety pokłosiem takiego stanu rzeczy są dzieci mające bardzo niski poziom sprawności motorycznej. Należy podkreślić, że ruch ma ogromny wpływ na właściwy rozwój mowy u dziecka, na naukę czytania i pisania, odpowiada za sprawne funkcje wzrokowe, koordynację wzrokowo-ruchowo-słuchową itp.

Wśród przyczyn zaburzeń w funkcjonowaniu motoryki małej możemy wyróżnić dwie grupy: zewnętrzne – niezależne oraz wewnętrzne, które tkwią w dziecku i spowodowane są np. niewłaściwymi nawykami. W przypadku przyczyn zewnętrznych mogą to być stany lub choroby, których przebieg znacznie utrudnia funkcjonowanie i rozwój dziecka, np.: wszelkie niepełnosprawności ruchowe, mózgowe porażenie dziecięce, autyzm, zaburzenia SI, wady postawy, wady i choroby neurologiczne, opóźnienia w rozwoju, choroby układowe lub też nieprawidłowości w przetwarzaniu wrażeń dotykowych.

Pamiętajmy jednak, że nie każde dziecko, które ma problem z wiązaniem sznurowadeł, czy myli stronę prawą z lewą, wymaga terapii. Jest grupa symptomów, których wystąpienie może zaniepokoić rodzica oraz powinno skłonić do wizyty u specjalisty celem konsultacji. Należy to zrobić, jeżeli dziecko:

  • niechętnie podejmuje czynności manualne (malowanie, rysowanie, lepienie z plasteliny, układanki, puzzle),
  • ma kłopoty z czynnościami samoobsługowymi (ubieranie, wiązanie sznurowadeł, zapinanie guzików),
  • ma wyraźnie obniżone lub podwyższone napięcie mięśniowe w obrębie rąk i/lub obręczy barkowej,
  • ma problemy podczas zabawy w koordynacją ruchu obu rąk,
  • poświęca zbyt wiele czasu na wykonywanie czynności manualnych lub też wykonuje je szybko i byle jak,
  • unika dotykania nieznanych mu faktur przedmiotów,
  • domaga się od dorosłego zbyt silnych doznań dotykowych lub zapewnia je sobie podczas nietypowych zabaw, jak np. wciskanie się w ciasne przestrzenie, naciskanie kolanami na dłonie, uderzanie rękami/nogami w podłogę.


Trudno mówić o rozwijaniu sprawności rąk, pomijając całościowy rozwój psychomotoryczny dziecka; prawidłowa stymulacja to ćwiczenie motoryki dużej i rozwijanie ogólnej sprawności ruchowej, a dopiero później rozwijanie i usprawnianie motoryki małej. Należy pamiętać, że całościową terapię może realizować jedynie specjalista, natomiast każdy nauczyciel może wprowadzić do swojej pracy zabawy i ćwiczenia mające na celu stymulowanie rozwoju motorycznego. Praktyczne propozycje zostały zamieszczone w poniższej tabeli.
 

Rodzaj ćwiczeń, zabaw  Potrzebne materiały Opis
Deska ze wzorem

Do tego ćwiczenia będzie potrzebna:

  • drewniana deska do krojenia lub mała tablica korkowa,
  • gwoździki lub pinezki,
  • gumki recepturki lub wełna.

Na całej powierzchni deski nauczyciel wspólnie z uczniem przybija w różnych odległościach pinezki lub gwoździki. Zadaniem dziecka jest naciąganie gumek lub wełny na poszczególne trzonki pinezek. Dodatkową atrakcją jest utworzenie kolorowego wzoru.

Gniotek 
według 
pomysłu 
Ewy Wojtan
  • balon,
  • butelka 500 ml,
  • mąka ziemniaczana lub ryż,
  • lejek,
  • słomka lub wykałaczka,
  • włóczka do zrobienia fryzury.
Na początku należy wsypać mąkę do wysokości 1/2 lub 3/4 butelki w zależności od wielkości balona. Najlepiej robić to przez lejek, poruszając w środku słomką lub wykałaczką, aby przesypywało się bez zastojów. Następnie dmuchamy balon, skręcamy go i zakładamy na butelkę. Teraz wystarczy butelkę obrócić w taki sposób, aby mąka przesypała się do nadmuchanego balona. Można to przyśpieszyć ściskając kilkukrotnie butelkę. Wypełniony mąką balon ściągamy z butelki, spuszczamy powoli powietrze, związujemy go i zabieramy się za dekorowanie. Na czubku głowy Pana Gniotka przywiązujemy włóczkę i rysujemy markerem buzię.
Suszenie
prania
Do tego ćwiczenia będą potrzebne:
  • klasyczne spinacze,
  • kawałek sznurka lub mini suszarka,
  • małe ubranka.
Jeśli nie mamy suszarki, to sznurek przywiązujemy do krzeseł. Zadaniem dziecka jest rozwieszenie prania.
Glutki Do tego ćwiczenia potrzebne będą:
  • miska,
  • łyżka,
  • płynny klej,
  • płyn do prania,
  • brokat lub barwnik.
Do miseczki należy wlać cały klej i wymieszać go z brokatem lub barwnikiem, a po dokładnym wymieszaniu dodać płyn do prania, stopniowo po jednej łyżeczce, ciągle mieszając. Jeśli masa zaczyna odchodzić od miski, to znaczy, że ilość dodanego płynu jest już wystarczająca i można zacząć ugniatać go rękami 
aż do uzyskania konsystencji, która nie będzie lepiła się do palców
Ciastolina

Do tego ćwiczenia potrzebne będą:

  • 4 szklanki mąki,
  • 2 szklanki soli,
  • 2 łyżki kwasku cytrynowego,
  • 4 szklanki wody,
  • 4 łyżki oleju,
  • barwniki spożywcze,
  • brokat,
  • inne ozdoby.
Mąkę, sól, wodę, olej i kwasek należy dokładnie wymieszać w garnku – można do tego użyć miksera. Następnie podgrzać na wolnym ogniu, mieszając przy tym drewnianą łyżką. Gdy masa zrobi się gęsta, można ściągnąć ją z ognia. Gotowość sprawdzamy urywając kawałek – jeśli nie klei się do palców, to znaczy, że praca przebiega prawidłowo. Ciepłą ciastolinę wyrabiamy na stolnicy lub na stole. Następnie dzielimy ją na tyle kawałków, ile chcemy uzyskać kolorów. Dodajemy barwniki spożywcze i wyrabiamy do uzyskania j...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy