Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pedagogiczne inspiracje

14 czerwca 2018

NR 35 (Marzec 2018)

Od korelacji do integracji

0 74

Edukacja wczesnoszkolna to szczególny etap nauki dziecka, gdyż ma ogromny wpływ na jego dalsze losy szkolne. Dlatego niezwykle ważne jest zapewnienie dziecku warunków do edukacji i powodzeń edukacyjnych od początku jego pobytu w szkole, na co mają niebagatelny wpływ organizacyjno-metodyczne aspekty pracy nauczyciela oraz jego działalność planistyczna, twórcza.

Dziecko jest spójną, zintegrowaną całością i dlatego należy je wspomagać w rozwoju całościowym, a nie tylko w umysłowym – intelektualnym. Wszystkie sfery rozwoju dziecka: poznawcza, społeczna, moralna, emocjonalna, fizyczna i wolicjonalna muszą rozwijać się równomiernie, ponieważ przewaga rozwoju jednej ze sfer wpływa niekorzystnie na pozostałe. Zintegrowany jest również świat, w którym dziecko żyje, dlatego też musi go poznawać w całości, w jego związkach i zależnościach. Nauka integralna została uznana za najbardziej optymalny model kształcenia dzieci w wieku wczesnoszkolnym, gdyż jest zgodna ze sposobem poznawania świata przez dziecko i stwarza warunki sprzyjające kształtowaniu jego osobowości w sposób optymalny i harmonijny.

Nauczanie zintegrowane w praktyce szkolnej

Przyjęte obowiązkowo od 1999 roku w większości polskich szkół rozwiązania i interpretacje dotyczące idei integracji i scalania, funkcjonujące pod nazwą nauczania zintegrowanego czy integralnego są raczej korelacją aniżeli integracją we właściwym tego słowa znaczeniu, choć często w praktyce szkolnej używa się ich zamiennie. Jednak czym innym jest korelacja (zwana wybiórczą integracją czy też nauczaniem skorelowanym), a czym innym integracja – kształcenie zintegrowane.
Korelacja, w sensie najogólniejszym, to współzależność, a także wzajemny stosunek przedmiotów lub pojęć. W aspekcie pedagogicznym zaś jest to uzgadnianie i wprowadzanie w nauczaniu poszczególnych przedmiotów pewnej równoległości polegającej na uzupełnianiu i naświetlaniu od różnych stron tych samych zagadnień na różnych lekcjach. Korelacja w warunkach tzw. nauczania przedmiotowego to wykorzystywanie treści jednych przedmiotów do opracowywania treści innych przedmiotów1.
Korelacja to zabieg dydaktyczny, który choć odgrywa doniosłą rolę w organizacji i planowaniu nauczania integralnego, to o jego występowaniu nie przesądza. Może przyjmować przy tym różne formy, dostrzegalne także w podręcznikach szkolnych oraz materiałach edukacyjnych dla uczniów i nauczycieli:

  • korelacja wewnątrzprzedmiotowa – wiązanie treści występujących w ramach jednej dziedziny aktywności, np. w zakresie edukacji polonistycznej: ćwiczenia w mówieniu, słuchaniu, pisaniu, czytaniu, kształceniu językowym, samokształceniu;
  • korelacja międzyprzedmiotowa – wiązanie zagadnień pokrewnych z różnych dziedzin aktywności, np. obserwacja przyrody zimą podczas wycieczki przedmiotowej (edukacja przyrodnicza), toczenie kul, lepienie bałwana (wychowanie fizyczne), opis bałwana (edukacja polonistyczna), rysowanie i wycinanie z papieru płatków śniegu z zachowaniem symetrii wieloosiowej (edukacja matematyczna i techniczna), malowanie pejzażu zimowego (edukacja plastyczna), nauka śpiewu piosenki zimowej (edukacja muzyczna), kodowanie algorytmu ozdobnego motywu zimowego na szaliku (edukacja informatyczna);
  • korelacja synchroniczna – wiązanie treści w tym samym czasie z uwzględnieniem charakterystycznych ram czasowych wynikających z kalendarza, np. zbieranie w grudniu informacji i omawianie tradycji i zwyczajów związanych ze świętami Bożego Narodzenia (edukacja społeczna i polonistyczna), przygotowanie ozdób choinkowych lub prezentów pod choinkę (edukacja techniczna), nauka kolęd (edukacja muzyczna) lub bieżących wydarzeń w okolicy, kraju czy też na świecie, np. pożar w okolicy – włączenie do problematyki zajęć treści kształcenia powiązanych tematycznie, np. numery telefonów alarmowych, praca strażaka (edukacja przyrodnicza i środowiskowa);
  • korelacja asynchroniczna – wiązanie treści opracowywanych obecnie z występującymi wcześniej lub później, np. przypominanie zabytków Krakowa i Gdańska przy omawianiu zabytków Warszawy czy też ponowne omówienie wartości odżywczych warzyw przy okazji przygotowywania kanapek wiosennych;
  • korelacja bierna – gdy treści są już skorelowane w programie nauczania, w podręczniku szkolnym lub planie pracy dydaktyczno-wychowawczej;
  • korelacja czynna – gdy nauczyciel sam lub wspólnie z uczniami wyszukuje zbliżone treści i odpowiednio je opracowuje, włączając uczniów lub zespoły zadaniowe, np. integracja treści wokół pojęć – zabytki w moim mieście.

Integracja natomiast to „swoiste zespolenie się, tworzenie całości z części. W aspekcie pedagogicznym integracja to sposób nauczania, mający na celu pokazywanie związków między wszystkimi kierunkami czy zakresami edukacji oraz ukazywanie nauki jako całości. Tak więc integracja to łączenie elementów w całość, ale ta c...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy