Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pedagogiczne inspiracje

28 stycznia 2018

NR 28 (Czerwiec 2017)

Mapa myśli jako przykład mnemotechniki w nauczaniu dzieci młodszych

0 346

Co może zrobić nauczyciel, aby zachęcić uczniów do nauki? Sposobów jest bardzo wiele. Dobrze jest wspomóc się takim, który bazuje na wizualnej treści oraz łatwym zapamiętaniu i tworzeniu. Te wszystkie elementy posiada jeden z przykładów mnemotechniki – mapa myśli.

W dzisiejszej szkole odchodzi się od modelu „zakuwania” przez uczniów danej wiedzy. Dawniej takie podejście było praktykowane częściej. Wynikało to zapewne nie tylko z braku wiedzy na temat innych metod i technik, ale także z braku odpowiednich narzędzi, a w pewnych przypadkach również z niechęci nauczyciela do stosowania bardziej innowacyjnych metod pracy z uczniami. Obecnie większość nauczycieli posiada bogaty warsztat pracy i używa swojej kreatywności, bazując na wielu poznanych wcześniej sposobach uatrakcyjnienia nauki w szkole. Wbrew pozorom mapy myśli i mnemotechniki, przy odpowiedniej modyfikacji można z powodzeniem stosować w pracy uczniami w klasach I–III. A po reformie od roku szkolnego 2017/2018 także w klasie IV.

Co to jest mnemotechnika?

Mnemotechnika to „zespół sposobów ułatwiających zapamiętywanie nowego materiału”. W prostych słowach – to sprytna technika pozwalająca zapamiętać uczniom daną wiedzę na dłuższy czas. Bardzo dobrze utrwala się dane, nie ucząc się ich na pamięć i odtwórczo, ale kreatywnie i za pomocą skojarzeń. Aby skojarzenia budowane przez uczniów ułatwiały im zapamiętanie danej porcji wiedzy, powinny być m.in.:

  • zabawne, 
  • śmieszne,
  • bazujące na fantazji,
  • niesamowite,
  • dziwne,
  • kolorowe,
  • absurdalne,
  • czasem nawet głupie,
  • szczegółowe,
  • dynamiczne,
  • oryginalne.

Jedną z wizualnych reprezentacji, która bardzo dobrze sprawdzi się w klasach I–III i posiada wyżej wymienione cechy, jest mapa myśli. (z j. angielskiego mind map). Jest to taka graficzna reprezentacja, która przedstawia dany temat w łatwy do zapamiętania sposób. Ważne jest, aby mapy myśli były: zrozumiałe dla dzieci, które będą ją przygotowywać, kolorowe, angażujące wzrok, współtworzone przez uczniów.

Jak przygotować i narysować mapę myśli?

Do przygotowania projektu nie potrzeba wielkich umiejętności artystycznych. Wystarczy odpowiednio duży arkusz papieru. Może być szary, ale lepiej pracuje się na białym lub kolorowym brystolu. Dobrze jest przygotować jeszcze pisaki (sprawdzą się lepiej niż kredki, ponieważ zapisane informacje będą bardziej widoczne i możliwe do odczytania z odległości). Miejsce pracy uczniów powinno być takie, aby grupa mogła pracować wygodnie i swobodnie.

Na środku najlepiej jest narysować lub/i napisać dane hasło przewodnie całej mapy. Potem zadecydować, jakie są dodatkowe kategorie w tej mapie i zrobić z nich osobne linie-gałęzie. Każdą z nich należy zaznaczyć innym kolorem. Nauczyciel zapisuje nad liniami hasła, tj. czego dane gałęzie dotyczą. Jeśli dzieci potrafią pisać, mogą same wpisywać hasła-klucze do mapy. Jeśli nie są gotowe na pisanie, mogą tworzyć mapę myśli w postaci obrazków lub też nauczyciel może pomagać im w zapisaniu wyrazów. Dobrze jest przygotować odpowiednio duży obszar do rysowania mapy, ponieważ wpłynie to na jej czytelność i właściwy odbiór przez uczniów.

Przygotowanie do tworzenia mapy jest twórcze. W zależności od podejścia może mieć kilka etapów, ale uśredniając zakłada przede wszystkim burzę mózgów, w celu wymyślenia motywu przewodniego oraz kategorii mapy. Nauczyciel zapisuje lub rysuje wszystkie pomysły uczniów, bez oceniania ich. Potem następuje wspólna dyskusja i odniesienie do zapisanych elementów. Po uzgodnieniu, które z konceptów znajdą się na mapie, można pokusić się o zrobienie szybkiego szkicu-planu mapy. W zależności od tego, jak dobrze uczniowie czują się z techniką map myśli, nauczyciel może:

  • narysować główne hasło z liniami-gałęziami dla uczniów ołówkiem, a resztę pracy twórczej pozostawić im,
  • przygotować puste schematy wyglądu map myśli dla uczniów tak, aby mieli się na czym wzorować,
  • pozwolić uczniom rysować od początku do końca, monitorując ich pracę i podpowiadając sugestie.

Pomysły

  • Nauczyciel, zamiast rysować może posłużyć się grafikami z banków zdjęć na li...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy