Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pedagogiczne inspiracje

13 lutego 2018

NR 24 (Luty 2017)

Kinezjologia edukacyjna
w nauczaniu dzieci młodszych

0 241

Nikogo nie trzeba przekonywać o pozytywnej roli ruchu w rozwoju dzieci młodszych. Codzienna dawka zdrowia pojmowanego w ten sposób może zdziałać bardzo wiele dobrego. Przede wszystkim wspomaga rozwój motoryki, poprawia pracę mózgu, niweluje stres i napięcia ciała. Dodatkowo pozwala na rozwój dziecięcej kreatywności i wyobraźni. Kolejnym ważnym plusem jest to, że ruch wspomaga nie tylko wszechstronny rozwój, ale także relacje koleżeńskie i nastawienie dziecka do całego otaczającego je świata. Biorąc pod uwagę te wszystkie elementy dobrze jest wykorzystać potęgę, którą daje ruch w życiu oraz w edukacji wczesnoszkolnej.

Czym jest kinezjologia edukacyjna?

Kinezjologia edukacyjna to metoda wymyślona przez Paula Dennisona oraz jego żonę Gail. Inna nazwa określająca kinezjologię edukacyjną to Gimnastyka Mózgu® (z angielskiego Brain Gym). Jak dobrze ujmuje to Elżbieta Zieja, „Kinezjologia Edukacyjna, czyli metoda Dennisona jest stosunkowo nową nauką, która zajmuje się ruchem i jego wpływem na uczenie się, wspiera naturalne zasoby człowieka, wykorzystuje wzajemne zależności rozwoju fizycznego, emocjonalnego i intelektualnego”. Nazwa zawiera w sobie przede wszystkim łacińskie „kinesis” (ruch) a także „logos” (nauka).

 

„Mózg można porównać pod pewnym względem do mięśnia: jego potencjał jest ogromny, jednak może się rozwijać tylko wtedy, gdy się go właściwie trenuje. Kluczową rolę odrywa tutaj ruch”.

 

Metoda powstała w oparciu o wieloletnie doświadczenie (ponad 20 lat) w badaniach nad swoistymi trudnościami w uczeniu się oraz nad tym, jak je niwelować i im zapobiegać. Badacze skupiali się na zależnościach między rozwojem ruchowym, fizycznym i umysłowym a tym, co może osiągnąć dziecko. Nadrzędnym celem było podniesienie efektywności działań dziecka przy zastosowaniu odpowiednich technik i metod.  Badacze zauważyli też, że równowaga energetyczna w ciele jest bardzo istotna – gdy jej nie ma lub gdy ulega zaburzeniu, pojawiają się trudności w nauce. Aby rozwiązać ten problem, należałoby przy pomocy określonych ruchów i ich sekwencji uruchomić zablokowaną w ciele energię. Ogólnie można stwierdzić, że metoda pomaga również w znaczący sposób obniżyć poziom przeżywanego przez dziecko stresu. Dla dzieci stres jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ blokuje myślenie, a wtedy pojawiają się „dziury” w pamięci. Warto pamiętać, że dziecko uczy się najlepiej i najszybciej, jeśli jest zrelaksowane, szczęśliwe i rozluźnione. Kinezjologia edukacyjna ma za zadanie wywoływa taki stan u ćwiczących poprzez uwalnianie blokad w ciele. Wtedy też możliwe jest dokonywanie postępów w nauce oraz rozwiązywanie istniejących już problemów. 

Mózg jako centrum nauki

Umysł ludzki jest fascynujący. Badacze od lat starają się zgłębiać jego tajniki. Owocem różnorodnych badań jest wiele wniosków, szczególnie dotyczących tego, że istnieje wiele czynników wpływających na zdolności uczenia się. W kinezjologii edukacyjnej najbardziej podkreśla się dwa z nich. Jednym z nich jest pewne obciążenie, które jest wywołane przez negatywny stres. Drugie to aktywność fizyczna, która ten stres rozładowuje i działa pozytywnie na umysł. Słowem, zdrowy ruch wspomaga sprawność intelektualną mózgu, a tym samym usprawnia jego działanie. 
W kinezjologii zakłada się, że myślenie jest trójwymiarowe, tak samo jak zakres ruchów ciała. Jeśli następuje pewnego rodzaju blokada, wtedy dziecko ma problemy z myśleniem, co skutkuje trudnościami w nauce na różnych płaszczyznach. Dla prawidłowej nauki trzeba pozbyć się istniejących blokad w płaszczyznach ciała. Aby najlepiej rozwiązywać problemy z funkcjonowaniem obszarów ciała, blokady zostały podzielone na:

  • prawo-lewo, ćwiczenia na zachowanie równowagi między prawą a lewą półkulą w mózgu. Objawy blokady to problemy z liczeniem, pisaniem, czytaniem, błędne przepisywanie treści z tablicy, kłopoty z odróżnianiem prawej i lewej strony, kłopoty z ładnym charakterem pisma,
  • góra-dół, ćwiczenia na połączenie emocjonalności z racjonalnością. Objawy blokady to m.in. zamyślenie, rozkojarzenie, ociężałość dziecka, trudności z koncentracją, brak dobrego zorganizowania, zaburzony sposób poruszania się,
  • przód-tył, ćwiczenia na usprawnienie działania między koncentracją a odprężeniem w zależności od danej sytuacji tak, aby mechanizmy działały poprawnie. Objawy blokady to problemy z decydowaniem, kiedy należy być odprężonym i słuchać oraz podążać za tokiem myślenia nauczyciela, a kiedy lepiej jest być skoncentrowanym i zapisywać lub zadawać pytania.

Grupy ćwiczeń

Na potrzeby treningów w tej metodzie wszystkie ćwiczenia fizyczne zostały odpowiednio scharakteryzowane, a potem podzielone na następujące trzy grupy:

  • Pierwsza z nich obejmuje ćwiczenia na przekroczenie linii środkowej. Są one niezastąpione przy wspomaganiu małej i dużej motoryki dziecka. Usprawniają koordynację na polach góra-dół oraz prawo-lewo.
  • Druga grupa to ćwiczenia wydłużające, których celem jest rozluźnienie napięcia mięśniowego. Dotyczą one całego ciała i uwalniają dziecko od napięć.
  • Trzecia grupa to ćwiczenia pogłębiające postawę i energetyzujące. Ich celem jest przede wszystkim uzyskanie lepszego przepływu energii elektromagnetycznej, wspomaganie tworzenia połączeń nerwowych i odtwarzanie wcześniejszych.

Wstęp do ćwiczeń

  • Z uwagi na fakt, że ćwiczenia ruchowe są nieodłącznym elementem kinezjologii edukacyjnej, ważne jest, aby nauczyciel wiedział dokładnie, co można osiągnąć za pomocą danego ćwiczenia bądź zestawu ćwiczeń.
  • Dla dzieci najważniejszy jest element zabawy i przyjemności związany z wykonywaniem ćwiczeń. Nie należy im tłumaczyć dokładnie, do czego dane ćwiczenie służy, aby nie odbierać im radości z zabawy. Dokładniejszych wyjaśnień można udzielić rodzicom i przez to zachęcić ich do pracy z dziećmi w domu.
  • Dobrze jest zadbać o bezpieczne wykonywanie ćwiczeń, tzn. dla każdego dziecka przeznaczyć odpowiednią ilość miejsca oraz wyjaśnić zasady bezpiecznego wykonywania ćwiczeń, aby jak najlepiej spełniały swoją funkcję.
  • Dla ćwiczącego należy zapewnić odpowiednią ilość wody do picia. Najlepsza będzie woda mineralna w odpowiedniej temperaturze. Woda wpływa dobrze na umysł i nawadnia także ciało, które będzie bardziej sprawne przy wykonywaniu ćwiczeń. Dzięki nawodnieniu dziecko będzie potrafiło się łatwiej skoncentrować i szybciej zacznie wykonywać dane ćwiczenia. Woda nie tylko orzeźwia, ale dobrze przewodzi energię elektryczną, dlatego jest bardzo potrzebna przy wysiłku fizycznym i umysłowym.
  • Istotna jest dokładna instrukcja przed rozpoczęciem wykonywania ćwiczeń połączona z prezentacją przez nauczyciela czy opiekuna. Dzięki temu dziecko zobaczy, że ćwiczenia nie są trudne i zostanie zachęcone do wspólnej zabawy. Instrukcja jest bardzo ważna, aby dziecko potrafiło wykonać każde ćwiczenie w odpowiedni sposób.
  • Nie należy pospieszać dziecka przy wykonywaniu ćwiczenia. Dobrze jest dać mu czas, aby nauczyło się wykonywać je w swoim tempie i z maksymalną dokładnością.

Przykładowe ćwiczenia ruchowe

Z uwagi na to, że kinezjologia edukacyjna oferuje wiele różnorodnych ćwiczeń, rolą nauczyciela jest dobranie odpowiedniego zestawu dla danego dziecka czy grupy dzieci. Poniżej przedstawiamy kilka najciekawszych i jednocześnie najbardziej popularnych ćwiczeń.

Ruchy naprzemienne

Aby zadbać o r...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy