Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z ekspertem PWN

13 lutego 2018

NR 24 (Luty 2017)

Indywidualizacja nauczania języka obcego
w grupie zróżnicowanej

0 210

Któż z nas nie zgodzi się z tym, że każdy uczeń przychodzący do szkoły znajduje się na pewnym poziomie rozwoju fizycznego, intelektualnego, emocjonalnego, społecznego i w związku z tym: 

  • ma inne potrzeby, możliwości i oczekiwania,
  • wymaga szacunku,
  • wymaga indywidualnego podejścia,
  • potrzebuje poczucia bezpieczeństwa,
  • oczekuje uznania,
  • oczekuje informacji o swoich osiągnięciach,
  • prezentuje inny typ inteligencji,
  • posługuje się innymi strategiami uczenia się.

Około 20% dzieci i młodzieży posiada ponadto specjalne potrzeby edukacyjne (spe). Do grupy uczniów ze spe należą te dzieci, które posiadają: 

  • całościowe i sprzężone zaburzenia rozwojowe (np. autyzm),
  • specyficzne trudności w uczeniu się (np. dysleksja rozwojowa),
  • zaburzenia zachowania i emocji, 
  • niepełnosprawność (zaburzenia ruchowe, wzrokowe, słuchowe, upośledzenie umysłowe), 
  • choroby przewlekłe,
  • wybitne uzdolnienia.

Skoro każde dziecko jest inne, to nie możemy dotrzeć do wszystkich dzieci, stosując takie same metody pracy, zadając takie same zadania, pracując ze wszystkimi w takim samym tempie, preferując jeden typ inteligencji, nie uwzględniając specjalnych potrzeb edukacyjnych. Oczywiście przeciętny nauczyciel nie może podczas lekcji wykonywać takiej specjalistycznej pracy, jaką zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunków organizowania kształcenia (Dz. U. z 2015 r., poz. 1113) wykonuje asystent nauczyciela czy nauczyciel wspomagający w klasach, w których uczą się dzieci z autyzmem, Zespołem Aspergera czy niepełnosprawnością sprzężoną. Może on jednak w ramach różnicowania wewnętrznego tak organizować zajęcia, aby dostosować je do poziomu poszczególnych uczniów, nie zniechęcać ich do nauki, kompensować ich braki, wspierając równocześnie ich mocne strony.

Różnicowanie wewnętrzne dotyczy skierowania uwagi na ucznia poprzez uwzględnienie jego:

  • możliwości poznawczych,

Od nich uzależnione są w dużej mierze osiągnięcia uczniów. Warto zatem stosować na lekcji pracę w grupach homogenicznych, składających się z uczniów o podobnych możliwościach poznawczych. Podczas gdy grupy dzieci dobrze radzących sobie z zadaniem wykonają je samodziel-
nie, nauczyciel będzie mógł częściej pomagać grupom potrzebujących jego wsparcia. W zespołach o dużym stopniu empatii skutecznymi 
mogą okazać się także grupy heterogeniczne, w których uczniowie o większych możliwościach poznawczych pomagają tym z trudnościami.

  • tempa uczenia się,

Różnorodność tempa nauki i pracy dotyczy wszystkich, bez względu na ich możliwości poznawcze. Uczeń pracujący wolniej może osiągnąć dobre wyniki, jeśli nie będzie stale poddawany presji czasu, która powoduje stres. Dobrym rozwiązaniem jest proponowanie uczniom wykonania 
zadań o zróżnicowanej czasochłonności (np. jedni uczniowie mogą połączyć pasujące do siebie podpisy i ilustracje, inni dodatkowo pokolorować te ilustracje) lub zadań o zróżnicowanym stopniu trudności.

  • stylu uczenia się,

Uwzględnienie wszystkich stylów uczenia się: wzrokowego, słuchowego, dotykowego i kinestetycznego jest niezbędne w nauczaniu języków obcych, w szczególności w przypadku dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Dla dzieci z ADHD zaspokojenie potrzeby ruchu jest koniecznością, dla pozostałych rodzajem odpoczynku po zadaniu wymagającym skupienia. Sprawdzonym sposobem na wprowadzenie ruchu jest następująca zabawa: nauczyciel informuje uczniów, że opowie im historyjkę (może to być również opis), w której wystąpią znane im wyrazy, wymienia te wyrazy i przydziela je poszczególnym uczniom; zadaniem uczniów jest wstawanie za każdym razem, kiedy usłyszą „swoje” słowo. Dobrze jest przeprowadzać tę zabawę, gdy uczniowie siedzą w kręgu na dywanie. Inna możliwość to ustawienie krzeseł w rzędach. W grupie 15-osobowej mogą to być 3 rzędy – po 5 krzeseł w każdym. Uczniowie, po usłyszeniu „swojego” słowa, mieliby za zadanie wstać i jak najszybciej obejść swój rząd krzeseł zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Treść opowieści nauczyciel przygotowuje wcześniej lub wymyśla ją ad hoc, jako że zadaniem uczniów jest tylko selektywne rozumienie. Ważne, by ćwiczone słowa były powtarzane kilkakrotnie i w nieprzewidywalnej kolejności. Tempo prezentowania opowieści można dostosowywać do grupy.
Naturalna ciekawość poznawcza i potrzeba eksperymentowania każe nam stosować ćwiczenia, w których uczeń może dotknąć pacynkę, rozpoznać poprzez dotyk schowany w worku przedmiot, powąchać owoc albo skosztować artykułu spożywczego, którego nazwę poznaje.

  • zainteresowań i chęci do nauki,

Ważnym pytaniem, jakie nauczyciel powinien postawić sobie, przygotowując zajęcia lekcyjne jest pytanie o zainteresowania ucznia. Dotyczy ono samych materiałów dydaktycznych (czy występują w nich interesujące postaci znane z filmów, komiksów, piosenki nagrywane przez atrakcyjnych dla dzieci wykonawców, wzbudzające ciekawość ilustracje, rebusy czy gry), ale także sposobu pracy z nim. Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi nie straci szybko chęci i motywacji do pracy, jeżeli zaspokojona zostanie jego potrzeba poznawania, jeśli jego uwaga skupiona będzie na tym, co go interesuje, a jego zainteresowania znajdą uznanie nauczyciela oraz innych uczniów.

Przykładem niech będzie temat „Moje hobby”. Po zapoznaniu się z niezbędnym materiałem językowym, uczeń może przedstawić swoje zainteresowania w ulubionej formie plastycznej (malowanie, naklejanie fotografii, wyciętych z gazet ilustracji, liści, mchu, muszelek), opisać je (np. Nazywam się Zosia. Moim hobby jest jazda konna.), a następnie wystawić w „klasowej galerii”. Praktycznym sposobem organizowania wystaw jest przewieszenie sznura do suszenia bielizny wraz z klamerkami służącymi do przypinania eksponatów.

Zróżnicowanie wewnętrzne to także podejmowanie adekwatnych decyzji dydaktycznych:

  • wybór odpowiednich treści nauczania, 

Nauczyciele wybierają do pracy z uczniem jeden z wielu zgodnych z podstawą programową podręczników. Wybór podręcznika powinien być dobrze przemyślany pod kątem interesujących ucznia treści. Należy w miarę możliwości pozostawić wybór treści uczniom (np. pozwolić współdecydować przy wyborze piosenki na szkolną uroczystość).

  • wyznaczanie adekwatnych celów lekcji,

Do materiału przeznaczonego do pracy na danej lekcji nauczyciele powinni formułować różnorodne cele...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy