Dołącz do czytelników
Brak wyników

Scenariusz zajęć

6 lutego 2018

NR 22 (Grudzień 2016)

Zimowe zjawiska przyrodnicze

0 237

Grudzień zwiastuje długo oczekiwane nadejście świąt Bożego Narodzenia, ale także zbliżanie się kalendarzowej zimy i pojawienie się występujących o tej porze roku zjawisk przyrodniczych. Co to są zjawiska przyrodnicze? Jakie są rodzaje tych zjawisk i czy są one zależne od pory roku? Jak wpływają na nasze życie, zdrowie i bezpieczeństwo? W jaki sposób możemy zminimalizować skutki niesprzyjających warunków atmosferycznych? Na te i inne pytania uczniowie z łatwością odpowiedzą, wykonując zadania zamieszczone w zaproponowanym poniżej scenariuszu całodziennych zajęć.

Propozycja zajęć jest przeznaczona do realizacji w klasie III (ok. 4–5 godz. lekcyjnych), ale niektóre pomysły z powodzeniem można wykorzystać zarówno w klasie I i II, jak i podczas zajęć pozalekcyjnych rozwijających zainteresowania i uzdolnienia przyrodnicze uczniów.

Nauczyciel dobiera zadania z uwzględnieniem potrzeb i możliwości prowadzonej klasy. Pozostałe pomysły może przenieść na inne dni albo w ogóle z nich zrezygnować.

 

Temat dnia aktywności

Zimowe zjawiska przyrodnicze

Cele ogólne

  • zapoznanie uczniów z zimowymi zjawiskami przyrodniczymi,
  • uzmysłowienie dzieciom, na czym polega dostosowanie się do niekorzystnych warunków atmosferycznych

Cele szczegółowe

Uczeń:

  • wie, z czego wynikają pory roku i dostrzega ich cykliczność,
  • wymienia przynajmniej 5 zimowych zjawisk przyrodniczych,
  • opisuje (ustnie) różne zjawiska przyrodnicze w oparciu o wiedzę pozyskaną z różnych źródeł informacji naukowej – dostrzega podobieństwa i różnice,
  • dokonuje obliczeń matematycznych związanych z pomiarem temperatury,
  • czyta ze zrozumieniem,
  • korzysta z nowoczesnych technologii w celu pozyskania potrzebnej wiedzy,
  • potrafi „odczytać” z otoczenia informacje dotyczące pogody,
  • stosuje nabytą wiedzę w praktyce,
  • jest świadomy swojej odpowiedzialności za własne zdrowie i bezpieczeństwo,
  • aktywnie uczestniczy w wykonywaniu zaplanowanych na zajęcia zadań i we wspólnej zabawie

Metody i techniki pracy

  • pogadanka,
  • praca z tekstem,
  • obserwacja bezpośrednia,
  • działania praktyczne,
  • zabawa

Materiały i środki dydaktyczne

Globus, lampka elektryczna, a także materiały i środki dydaktyczne wymienione przy kolejno realizowanych zadaniach z zakresu wybranych edukacji

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przebieg zajęć:

Część wstępna

Nauczyciel wita uczniów, zapoznaje z tematem dnia aktywności. Poleca dzieciom usiąść w kręgu na dywanie i obejrzeć wcześniej przygotowany globus. Zwraca uwagę na lekkie, nieprzypadkowe przechylenie kuli ziemskiej i pyta, czy ma ono jakiś związek z porami roku. Potem zapala lampkę (umowne Słońce), zaciemnia pomieszczenie i demonstruje obieg Ziemi wokół Słońca (jednocześnie ruch wirowy i obiegowy) i informuje, że 1 pełen obieg Ziemi wokół Słońca trwa 365 dni. Głównym zadaniem tej części zajęć jest obserwacja zmieniającego się oświetlenia Ziemi.

Następnie każdy uczeń otrzymuje do samodzielnego przeczytania krótki tekst, z którego wynika podstawowa wiedza dotycząca 
pór roku w Polsce.

 

Przyjechała zima... wozem?

„Przyjechała zima wozem.
A z kim? Ze śniegiem i mrozem!”

To oczywiście nie jest prawdą, gdyż wozem lub saniami zima przybywa tylko w baśniach, wierszykach i piosenkach dla małych dzieci. Uczniowie powinni mieć na ten temat wiedzę naukową, a wozy w przyrodzie powinny im się kojarzyć raczej z pewnymi gwiazdozbiorami.

Występowanie pór roku – a wśród nich zimy oraz związanych z nimi zjawisk pogodowych spowodowane jest wędrówką Ziemi wokół Słońca.

W zależności od tego, w jaki sposób Słońce oświetla Ziemię, a dokładniej mówiąc – pod jakim kątem padają promienie słoneczne i jak mocno ogrzewają dany obszar Ziemi, mamy różne, zmieniające się, klimatyczne pory roku. W naszej umiarkowanej strefie mamy tych pór nie 4, jak się często słyszy, a 6. Są to: przedwiośnie, wiosna, lato, jesień, przedzimie i zima.

Pierwszego dnia wiosny (21 III) i pierwszego dnia jesieni (23 IX) Słońce jednakowo oświetla obie półkule Ziemi. Wówczas dzień i noc trwają po 12 godzin.

Kalendarzowe lato zaczyna się 22 VI i wtedy lepiej jest oświetlona półkula północna. Dzień trwa najdłużej w roku, ale za to noc jest najkrótsza.

Odwrotnie jest 22 XII – w pierwszy dzień kalendarzowej zimy. Wówczas najlepiej jest oświetlona półkula południowa. W naszej strefie klimatycznej dzień jest najkrótszy, a noc najdłuższa.

A dlaczego Ziemia (także ta na globusie) jest nachylona pod kątem w stosunku do Słońca? Dlatego, żeby Słońce jak najlepiej oświetlało zwróconą do niego półkulę.

 

Część główna
            

Jakie zjawiska przyrodnicze występują zimą?
(edukacja przyrodnicza, polonistyczna, zajęcia komputerowe)

Należy przygotować: dostęp do internetu, kilka słowników języka polskiego, wykreślankę „Zimowe zjawiska przyrodnicze” dla każdego uczestnika zajęć.

Wskazówki dla nauczyciela:

  • zajęcia należy zacząć od wyjaśnienia, czym są zjawiska przyrodnicze – w oparciu o internet i słowniki języka polskiego; uczniowie mogą to zrobić samodzielnie lub pracując w grupach (są to zjawiska spowodowane działaniem sił przyrody – nie zawsze łatwe do przewidzenia, jeśli chodzi o dokładne miejsce i czas; naruszające codzienne życie; czasami niebezpieczne dla ludzi i zwierząt; niszczące dobra materialne i powodujące różnego rodzaju zakłócenia; niektóre zjawiska są przyjemne, miłe dla oczu),
  • uczniowie mogą zapisać powyższe wyjaśnienie w formie notatki w zeszycie,
  • nauczyciel rozdaje dzieciom wykreślanki i poleca wyszukać w nich jak najwięcej rodzajów zimowych zjawisk przyrodniczych, wpisanych poziomo lub pionowo (to ćwiczenie można też wykonać w grupach w formie konkursu, nagrodzić drobnymi nagrodami), po czym po ustalonym czasie zbiera wykreślanki i prosi dzieci, aby wymieniły zapamiętane rodzaje zjawisk.

(burza, zamieć, szron, szadź, rosa, kwiaty na szybach, mżawka, zamglenie, grad, gołoledź, śnieżyca, chłód, odwilż)

 

 

Zadanie domowe 

  • Dla wszystkich uczniów: dowiedz się z dowolnych źródeł informacji naukowej, czym różni się szron od szadzi.
  • Dla uczniów zainteresowanych meteorologią: przygotuj ciekawe wiadomości na temat zimowej pogody w oparciu o wybrane źródła internetowe: www.ekoprognoza.pl, www.pogodynka.pl, www.burzoweinfo.pl.

Oczy do góry – co nam mówią zimowe chmury?
(zajęcia komputerowe, edukacja przyrodnicza i polonistyczna)

Należy przygotować: wycinki z kolorowych gazet oraz książki przyrodnicze przedstawiające chmury; stanowiska komputerowe z dostępem do internetu (zajęcia należy przeprowadzić w pracowni komputerowej).

Wskazówki dla nauczyciela: 

  • zajęcia należy zacząć od oglądania zgromadzonych ilustracji chmur i wypowiedzi uczniów na temat kształtów chmur, ich ilości, wielkości, barwy,
  • następnie w oparciu o stronę www.chmury.pl uczniowie poszukają informacji na temat chmur i ich wpływu na pogodę, po czym obejrzą przez okno zachmurzenie w danym dniu i postarają się „wyczytać” prognozę dotyczącą opadów,
  • na zakończenie zajęć należy wspólnie z dziećmi sprawdzić w internecie prognozę pogody dla swojej miejscowości w danym dniu – porównać, na ile z tą prognozą pokryje się prognoza wynikająca z obserwacji chmur.

Pomiar zimowej temperatury – po polsku i po amerykańsku
(edukacja matematyczna)

Jednym ze składników zimowej pogody jest temperatura, w Polsce wyrażana w stopniach Celsjusza, zaś w Stanach Zjednoczonych – w powszechnie używanej skali Fahrenheita (czytaj: Farenhajta). 

Na zajęcia matematyczne z wykorzystaniem skali Fahrenheita należy przygotować: dla każdego ucznia – instrukcję dotyczącą sposobów przeliczania temperatury w skali Celsjusza na temperaturę w skali Fahrenheita i odwrotnie oraz zadanie matematyczne związan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy