Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z rodzicami

4 lipca 2018

NR 15 (Marzec 2016)

Zebrania z rodzicami
Jak formalne spotkania przerodzić w owocną współpracę

0 346

Zebranie klasowe to szansa na nawiązanie współpracy,  wspólne wypracowanie satysfakcjonującego rozwiązania oraz okazja do bliższego poznania rodziców swoich podopiecznych. Takie są przynajmniej założenia. Praktyka pokazuje jednak, że zebrania nierzadko przysparzają nauczycielom wielu trudności. Bo jak np. poruszyć kwestię ucznia bijącego inne dzieci tak, aby nie rozpętać burzy wśród rodziców? Nie jest to łatwy orzech do zgryzienia, ale na szczęście istnieją pewne triki, które pomagają skuteczniej prowadzić rozmowy z grupą.

Zebrania z rodzicami to jeden ze stałych elementów komunikacyjnych w przestrzeni szkolnej. Dotyczą wielu różnych spraw, począwszy od wyboru trójek klasowych i omówienia kalendarza imprez, a skończywszy na wychowawczych problemach i rozwiązywaniu innych pojawiających się trudności. I chociaż poruszana tematyka jest naprawdę ważna, zebrania często kojarzą się rodzicowi z obowiązkiem, który trzeba wypełnić, a niejednemu nauczycielowi trudność sprawia komunikacja z grupą różniących się od siebie rodziców, szczególnie w kwestiach spornych. W efekcie na samą myśl o dyskusji na temat miejsca wycieczki klasowej niejeden dydaktyk czuje się zmęczony. Niektórzy radzą sobie z tym poprzez zachowanie dystansu i podejście czysto informacyjne – „przekażę fakty, spiszemy najważniejsze ustalenia i nie będę się bardziej angażować”. Jednak takie podejście często skutkuje słabszym kontaktem z rodzicami, a także niższym poczuciem osiągnięć zawodowych. Niektórzy nauczyciele natomiast próbują dać z siebie maksimum, starają się porozumieć, uśmiechać, pogodzić różne interesy. W efekcie, chociaż mają świadomość, że się starali, czują się zmęczeni bo za wiele energii i emocji włożyli w takie spotkanie. Warto jedną i drugą strategię wyśrodkować, aby zarówno ochronić siebie, jak też dać potrzebną dawkę emocji i zaangażowania rodzicom. Wtedy zachowujemy z jednej strony postawę asertywną, a z drugiej ekstrawertyczną, czyli otwartą na grupę. Jak można pogodzić te dwie strategie? Warto zacząć od odpowiedniego przygotowania zebrania.

Faza przygotowawcza – co warto zrobić przed zebraniem

Już samo nastawienie do zebrania z rodzicami jest bardzo ważnym elementem przygotowawczym. Najlepiej dla naszego samopoczucia zrobi odrzucenie od siebie myśli typu: „znowu muszę o tym mówić”, „będą robić miny”, „znowu się pokłócą”, „tylko godzinka i do domu” itd. Im więcej negatywnych myśli, tym niższy poziom energii i słabsza pozycja nauczyciela. Warto wyobrazić sobie zebranie z rodzicami jako spotkanie zespołu z koordynatorem. Zespół to grupa osób, które mają wspólny cel, dzielą się odpowiedzialnością i wspólnie wypracowują rozwiązanie. Koordynator to osoba, która dba o rozwój spraw, przekazuje informacje, może rozdzielać role i zadania, ale przede wszystkim wspiera zespół i koordynuje jego działania. Taka jest właśnie rola nauczyciela-wychowawcy – to on przekazuje kluczowe informacje, zarządza klasą, jest łącznikiem między rodzicami a szkołą. Kluczem do sukcesu jest przyjęcie postawy takiego koordynatora i założenie „jesteśmy tutaj po to, żeby współpracować”. 

Kiedy nauczyciel przywita wszystkich zebranych, powinien przedstawić pokrótce agendę spotkania, w celu uporządkowania tematów, ale też pokazania, że to on pełni rolę koordynatora.

Każde spotkanie warto zapowiedzieć indywidualnie, choćby poprzez rozdanie uczniom karteczek z zaproszeniem dla rodziców albo przesłanie informacji drogą elektroniczną. W dobie internetu i wszechobecnej technologii warto sporządzić listę kontaktową z numerami telefonów i adresami e-mailowymi, aby ułatwić kontakt nauczyciela z rodzicem. Niektórzy dydaktycy idą krok dalej, tworząc grupy na portalach społecznościowych. Jest to szybki i wygodny sposób komunikacji, ale ograniczony do osób, które korzystają z tego typu portali. Trzeba więc uważać, aby nie eliminować niektórych rodziców z grupy. W zaproszeniu dla rodzica warto wymienić najważniejsze punkty: główny temat spotkania, data, godzina, sala i planowy przebieg spotkania. Im więcej informacji przygotujemy na piśmie, tym pewniej będziemy się czuć. Zapisywanie informacji pomaga je przemyśleć i tworzy obraz nauczyciela przygotowanego, konkretnego, który wie, po co organizuje spotkanie. Dzięki temu wiele rodziców nabiera większego szacunku do wychowawcy i czuje, że zebranie było efektywne. Warto też mieć na uwadze, że niezależnie od głównego tematu zebrania, rodzic najbardziej interesuje się swoim dzieckiem, jego osiągnięciami, zachowaniem, samopoczuciem. Dlatego w fazie przygotowań nauczyciel powinien przemyśleć, co może powiedzieć o każdym uczniu, czy pamięta efekty jego pracy, czy wie z kim się przyjaźni, jak się zachowuje na przerwach? Wielu rodziców frustruje się, gdy nauczyciel nie potrafi przytoczyć konkretów dotyczących ich dzieci. Żeby uniknąć takiej sytuacji, można wynotować jeszcze w domu choćby kilka zdań na temat każdego dziecka. Idealnym rozwiązaniem byłoby przygotowanie krótkich opisów uczniów, z uwzględnieniem ich toku nauczania oraz zachowania w szkole i rozdanie wydrukowanych opisów rodzicom podczas zebrania.

Pierwsze wrażenie – najważniejsze wrażenie

Podczas pierwszego kontaktu z drugą osobą tworzy się tzw. efekt pierwszego wrażenia. To pierwsze kilka sekund, w których oceniamy drugą osobę, a ona ocenia nas. Ten proces jest automatyczny i często stereotypowy, ale ma nam ułatwić kontakty z innymi – jeżeli w ciągu pierwszych sekund zobaczymy uśmiech i chęć nawiązania rozmowy, jesteśmy bardziej skłonni zaufać tej osobie niż komuś, kto ma obojętną minę albo grymas na twarzy. Pierwsze wrażenie dotyczy nie tylko kontaktów indywidualnych, ale również grupowych. Jeżeli nauczyciel po raz pierwszy rozmawia z rodzicami, musi mieć na uwadze, że będzie podlegał ocenie wielu osób. A ocenianie nie zacznie się w momencie, gdy będzie omawiał pierwsze kwestie, ale już od progu sali, gdy rodzic wejdzie i w pierwszych sekundach spojrzy na wychowawcę swojego dziecka. Pamiętając o tym, można zadbać, aby stworzyć pozytywny efekt pierwszego wrażenia, czyli tzw efekt anielski. Jeżeli uśmiechamy się, wyglądamy schludnie, zachowujemy otwartą pozycję ciała: to mózg naszego rozmówcy na podstawie pierwszego wrażenia przypina nam łatki: „sympatyczna”, „miły”, „mądra” itd. Natomiast jeżeli akurat mamy zły humor i nie jesteśmy w stanie go poskromić, mamy nieprzyjazny wyraz twarzy, zamkniętą postawę, zgarbioną sylwetkę – tworzy się tzw. efekt diabelski – czyli inni oceniają nas negatywnie, są mniej chętni do rozmowy i wejścia w kontakt. Wydawałoby się, że pierwsze wrażenie jest mylne, bo zależy często od różnych czynników zewnętrznych, więc nie warto się nim przejmować. W rzeczywistości jest zupełnie inaczej – mamy tendencję do trzymania się pierwszych myśli, które pojawiły się w naszej głowie i potrzeba czasu, aby to zmienić. Przy sporadycznych kontaktach z rodzicami może to być trudnym wyzwaniem dla nauczyciela, dlatego warto zadbać o pozytywne pierwsze wrażenie. Jak to zrobić? Zanim wybije godzina zebrania, nauczyciel powinien być już w sali i przygotować miejsca siedzące. Przyjście przed czasem jest istotne, bo w ten sposób mamy chwilę na przygotowanie oraz tworzymy bardziej profesjonalny wizerunek w oczach rodziców. Co do aranżacji miejsc siedzących, układ szkolnych ławek nie sprzyja dyskusji, rodzice siedzący z tyłu klasy są dalej od nauczyciela, przez to kontakt wzrokowy i werbalny jest utrudniony. Warto pomyśleć o ułożeniu krzeseł w podkowie. Wiele osób nie przepada za tym ułożeniem, bo traci anonimowość, nie ma ławki, którą może się „zasłonić”. Z jednej strony może to rodzić dyskomfort, z drugiej zaś prowokuje do rozmów i dyskusji, każdy członek zebrania jest równy. Swobodniejszym i bezpieczniejszym dla rodziców ustawieniem są rzędy krzeseł, ale bez ławek. Eliminujemy wtedy bariery w postaci mebli, które nas oddzielają. Kiedy członkowie zebrania zaczną się zbierać, każdego rodzica warto przywitać uśmiechem, można podać mu rękę – ważne, aby nawiązać z nim kontakt. Dzięki temu wprowadzamy pozytywną atmosferę podczas zebrania, która jest podłożem do rozmów. 

Faza właściwa – komunikacja werbalna i niewerbalna

Kiedy nauczyciel przywita wszystkich zebranych, powinien przedstawić pokrótce agendę spotkania, w celu uporządkowania tematów, ale też pokazania, że to on pełni rolę koordynatora. Czasami problemem podczas zebrań jest to, że niektórzy rodzice zabierają głos częściej niż inni, unoszą się emocjami lub próbują wręcz atakować nauczyciela. Dlatego od początku warto zaznaczyć swoją pozycję i nie pozwolić innym jej przejąć. Dużą pomocą może być ustalenie na początku roku krótkiego kontraktu między nauczycielem a rodzicami – kontrakt składający się z trzech prostych zasad, które mają ułatwić przebieg spotkania. Takimi zasadami moga być np. następujące: „dajemy się wypowiedzieć każdej osobie, nie wchodząc jej w zdanie” czy „omawiamy punkt po punkcie”. Nauczyciel może zaproponować reguły, zapytać, czy wszyscy się z nimi zgadzają albo czy ktoś ma jakiś pomysł do dodania i jeżeli wszyscy wyrażą ostatecznie zgodę na poszanowanie kontraktu, można przejść do spotkania. W momencie gdy podczas zebrania jedna osoba zacznie przerywać innym, nauczyciel może odwołać się do kontraktu, mówiąc „wszyscy się zgodziliśmy, że dajemy się wypowiedzieć jednej osobie, bez przerywania jej wypowiedzi”. Większość osób w takim momencie przestaje przerywać i stosuje się do regulaminu, gdyż okazuje się, że my, ludzie, mamy tendencję do podporządkowania się autorytetom oraz różnym regulaminom. Czasami, aby spotęgować moc kontraktu, wszyscy członkowie grupy go podpisują, jednak w przypadku zebrań nie jest to koniecznie. Może przynieść więcej chaosu i zdenerwowania niż pożytku.

Po przedstawieniu programu spotkania, ustaleniu kontraktu lub przypomnieniu zasad, na jakie umówił się nauczyciel z grupą rodziców, można przejść do sedna, czyli do omówienia właściwych spraw. Przy każdym komunikacie, a szczególnie w momencie gdy przemawia się do grupy, bardzo ważne jest skupienie się na dwóch kanałach komunikacyjnych – werbalnym i niewerbalnym. 

Mowa werbalna

Mowa werbalna, czyli warstwa słowna, to przemyślenie swojej wypowiedzi pod kątem użytych słów, sformułowań oraz budowy komunikatu. W tworzeniu komunikatu można sięgnąć po techniki wywierania wpływu (opisane w poprzednim numerze czasopisma) oraz po elementy perswazji. Do takich elementów zaliczamy m.in. stosowanie zasady t...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy