Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kształcenie zdalne

14 maja 2020

NR 54 (Maj 2020)

Zdalne kształcenie na miarę naszych możliwości

17

Sytuacja, w której szkoła ma być „inaczej obecna w życiu ucznia”, oznacza zmianę kontaktu, nie wymusza natomiast natychmiastowego przeobrażenia nauczyciela w eksperta od e-learningowego nauczania. Dalej ważna jest świadomość naszych kompetencji i mocnych stron. To na nich, na naszym dobrostanie, powinniśmy wciąż bazować. Zdalne kształcenie może być nie lada wyzwaniem.

W zgodzie z samym sobą


Aktualne nauczanie, które uważa się w dalszym ciągu za czasowe, wyjątkowe, określa Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Warto prześledzić jego zapisy, aby upewnić się, jakie oczekiwania wobec nauczyciela niesie ta niestandardowa sytuacja.
Pierwsza ważna informacja płynąca z dokumentu jest taka, że nauczyciel prowadzi nauczanie zdalne, czyli takie, w którym dostępne są wszystkie narzędzia umożliwiające kontakt z uczniem. Nie muszą być to platformy e-learningowe, z których dotychczas szkoła nie korzystała, a nauczyciel nie posiada umiejętności przygotowywania materiałów edukacyjnych i prowadzenia procesu uczenia się ucznia w tej formule. Ponadto w uczeniu e-learningowym najbardziej czasochłonny jest pierwszy etap, czyli przygotowanie materiałów (znam to z doświadczenia i wiem, że w przypadku dzieci w wieku wczesnoszkolnym muszą to być materiały szczególne, interaktywne i zaskakujące, tak więc proces w aspekcie technicznym trwa i trwa…).

Oko w oko i zaocznie. Komunikacja w edukacji na odległość

W nauczaniu zdalnym pojawia się doświadczenie dystansu, które dotyczy zarówno odległości w przestrzeni, jak i braku synchronizacji w czasie.
Nauczanie zdalne jest zastąpieniem dystansu w odległości kontaktem przy użyciu różnych komunikatorów i narzędzi cyfrowych, dlatego należy sobie uświadomić fakt, że nie będzie to kontakt interaktywny, z dobrodziejstwem mowy werbalnej i pozawerbalnej, z emocjami i adekwatną na nie reakcją. Oznacza to, że komunikaty przekazywane pod adresem ucznia i jego rodziców powinny być na tyle precyzyjne, jasne, aby nie rodziły wątpliwości. Zakładajmy, że to, co sformułujemy, musi wystarczyć „samo w sobie”. 
Drugi rodzaj dystansu, z jakim możemy mieć do czynienia, to czas. Nauczanie zdalne może być synchroniczne (w tym samym czasie) oraz asynchroniczne (uczeń uczy się w innym czasie niż nauczyciel naucza – udostępnia materiały, nagrywa swoją wypowiedź i ją udostępnia). Ze względu na wymienione uwarunkowania możemy korzystać z różnych narzędzi.
Tryb synchroniczny (czasu rzeczywistego) jest najbardziej zbliżony do sytuacji klasowo-lekcyjnej. Nauczyciel i uczniowie w tym samym czasie uczestniczą w zajęciach i komunikują się, używając przeglądarki internetowej lub aplikacji łączącej się z Internetem.

Tab. 1. Narzędzia do nauczania synchronicznego i asynchronicznego
Nauczanie synchroniczne Nauczanie asynchroniczne
Czat, czyli komunikacja za pomocą pisma  Platformy e-learning (np. ogólnie dostępne Moodle)
Komunikacja głosowa – Voice over IP – pozwalająca na swobodną rozmowę Chmura, dostępna np. w ramach Microsoft Office 365 dla edukacji
Google Duo, pozwalające na połączenie głosowe lub wideo  Platformy edukacyjne udostępnione przez wydawnictwa
Clickmeeting, umożliwiający przygotowywanie webinarów; spotkania on-line (tryb dyskusji); narzędzie dostępne odpłatnie Strony internetowe szkół
Skype i jego możliwości głosowe, wideo, udostępniania ekranu Dzienniki elektroniczne

Tutoriale

We wcześniejszych wydaniach „Życia Szkoły” zachęcaliśmy Państwa do prowadzenia indywidualnych tutorialów z uczniami. Nazwa ta obejmuje też cały zakres instrukcji – nagranych, udostępnionych w formie filmów do samodzielnego uczenia się. Forma ta, dostosowana do uczniów, może być bardzo skuteczna, ale też wymaga dużego nakładu pracy ze strony nauczyciela. Jeśli jednak byłaby możliwość takiego nagrania z użyciem tablicy interaktywnej, to zachęcamy do realizacji.
Jakie narzędzie wybrać? To, które znam lub obsługę którego szybko opanuję. Nie „rzucać się na nieznane”, ponieważ wówczas nasza uwaga zostanie skierowana na techniczny aspekt sprawy, z niebezpieczeństwem braku sił i czasu na przemyślenie tego, co chcemy nauczyć.

Potrzebna weryfikacja, czyli treści nauczania w nauczaniu zdalnym

W przywoływanym rozporządzeniu Ministra Edukacji w paragrafie pierwszym jest zapis, iż:
W okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 dyrektor jednostki systemu oświaty odpowiada za organizację realizacji zadań tej jednostki z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zadań, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 30b ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, zwanego dalej „innym sposobem kształcenia”, w szczególności: 

  1. przekazuje uczniom, rodzicom i nauczycielom informację o sposobie i trybie realizacji zadań tej jednostki w okresie czasowego ograniczenia jej funkcjonowania; 
  2. koordynuje współpracę nauczycieli z uczniami lub rodzicami, uwzględniając potrzeby edukacyjne i możliwości psychofizyczne dzieci i uczniów, w tym dzieci i uczniów objętych kształceniem specjalnym, dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju lub uczęszczających na zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze; 
  3. ustala, we współpracy z nauczycielami, tygodniowy zakres treści nauczania do zrealizowania w poszczególnych oddziałach klas (semestrów) oraz na zajęciach realizowanych w formach pozaszkolnych, uwzględniając w szczególności:
    1. równomierne obciążenie uczniów w poszczególnych dniach tygodnia, 
    2. zróżnicowanie zajęć w każdym dniu, 
    3. możliwości psychofizyczne uczniów podejmowania intensywnego wysiłku umysłowego w ciągu dnia, 
    4. łączen...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy