Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

14 czerwca 2018

NR 35 (Marzec 2018)

Proces diagnostyczny w szkole

0 350

Dzięki diagnozie otrzymujemy wiedzę na temat funkcjonowania każdego ucznia jako jednostki oraz jako członka społeczności szkolnej. Służy ona podniesieniu efektywności pracy dydaktycznej, opiekuńczej i wychowawczej.

Diagnoza jest działaniem wstępnym, którego finalnym skutkiem ma być wpływ na poprawę funkcjonowania dziecka. Nieprzeprowadzenie jej uniemożliwia planowanie i realizację procesu edukacji, dostosowanego do indywidualnych możliwości i potrzeb każdego dziecka. 
Zgodnie z najnowszym Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach proces wstępnej diagnozy rozpoczyna się w szkole, i na podstawie uzyskanego rozpoznania należy zapewnić uczniowi stosowne wsparcie. Możliwości i indywidualną sytuację dziecka rozpoznaje nauczyciel, natomiast za szkolny proces diagnostyczny odpowiedzialne są następujące osoby: (patrz tabela nr 1). Dopiero wówczas, gdy wsparcie nie przyniesie rezultatów, możemy (dyrektor lub rodzice) wystąpić do poradni psychologiczno-pedagogicznej. Należy pamiętać, że wniosek o przeprowadzenie diagnozy i wskazanie sposobu rozwiązania problemu ucznia zawiera informacje o:

  1. rozpoznanych indywidualnych potrzebach rozwojowych i edukacyjnych, możliwościach psychofizycznych ucznia oraz potencjale rozwojowym ucznia,
  2. występujących trudnościach w funkcjonowaniu ucznia w przedszkolu, szkole i placówce lub szczególnych uzdolnieniach ucznia,
  3. działaniach podjętych przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów w celu poprawy funkcjonowania ucznia w przedszkolu, szkole i placówce, formach pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniowi w przedszkolu, szkole lub placówce, okresie ich udzielania oraz efektach podjętych działań i udzielanej pomocy,
  4. wnioskach dotyczących dalszych działań mających na celu poprawę funkcjonowania ucznia.

Tabela 1. Osoby odpowiedzialne za szkolny proces diagnostyczny. 

PEDAGOG, PSYCHOLOG SZKOLNY
  • prowadzi badania i działania diagnostyczne uczniów, w tym diagnozuje indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów w celu określenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu szkoły i placówki,
  • diagnozuje sytuację wychowawczą w szkole lub placówce w celu rozwiązywania problemów wychowawczych stanowiących barierę i ograniczających aktywne i pełne uczestnictwo ucznia w życiu przedszkola, szkoły i placówki
LOGOPEDA
  • diagnozuje pod kątem logopedycznym, prowadzi badania przesiewowe w celu ustalenia stanu mowy oraz poziomu rozwoju językowego uczniów
TERAPEUTA PEDAGOGICZNY
  • prowadzi badania diagnostyczne uczniów z zaburzeniami i odchyleniami rozwojowymi lub specyficznymi trudnościami w uczeniu się w celu rozpoznawania trudności oraz monitorowania efektów oddziaływań terapeutycznych
DORADCA ZAWODOWY
  •  systematycznie diagnozuje zapotrzebowania uczniów na informacje edukacyjne i zawodowe oraz pomoc w planowaniu kształcenia i kariery zawodowej

Tabela 2. Opis narzędzi diagnostycznych1

Obszar diagnozy Nazwa narzędzia diagnostycznego 
Poziom inteligencji 
  • Skala inteligencji D. Wechslera,
  • Diagnoza możliwości intelektualnych A. Matczak
Specyficzne trudności w nauce czytania i pisania 
  • Skala ryzyka dysleksji Marty Bogdanowicz (SRD),
  • Seria testów do czytania i pisania dla klasy I–III Teresy Straburzyńskiej i Teresy Śliwińskiej,
  • Pomoce do badań pedagogicznych uczniów klas VII–VIII szkół podstawowych i ponadpodstawowych ze specyficznymi trudnościami w czytaniu i pisaniu Janiny Mickiewicz,
  • Wybór tekstów do pisania ze słuchu dla klas IV–VIII szkoły podstawowej Marii Sobolewskiej,
  • Test głośnego czytania dla klas I–VII Jana Konopnickiego,
  • Test czytania głośnego Marii Sobolewskiej i Andrzeja Matuszewskiego,
  • Badanie tempa i techniki czytania w ujęciu Bronisława Rocławskiego,
  • Test pomiaru szybkości czytania głośnego Władysława Puśleckiego,
  • Numeracy questionnaire – Daniel Ansari – kwestionariusz operowania liczbami – tłumaczenie polskie Urszuli Oszwy,
  • Skala umiejętności matematycznych Urszuli Oszwy.
Należy pamiętać, że w przypadku diagnozy dysleksji powinniśmy uwzględnić zaburzenia w różnych obszarach. W związku z tym wykorzystane narzędzia powinny oceniać: poziom czytania i pisania, funkcje wzrokowo-ruchowo-przestrzenne, funkcje słuchowo-językowe, funkcje ruchowe, orientację przestrzenną i poziom sprawności intelektualnej
Diagnoza sytuacji rodzinnej dziecka 
  • Inwentarz postaw ,, W moim domu” B. Markowskiej,
  • Identyfikacja stylów wychowania wg M. Ryś,
  • Test komunikacji zadaniowej rodzic–dziecko A. Frydrychowicz.

Diagnozując sytuację rodzinną, badamy następujące obszary:

  • role, pozycje, autorytet w rodzinie,
  • więzi i relacje, postawy,
  • funkcjonowanie i organizację życia,
  •  obszary aktywności rodziny jako grupy oraz poszczególnych jej członków,
  • normy zachowań,
  • komunikację,
  • warunki materialne i bytowe
Funkcjonowanie dziecka w relacjach rówieśniczych Karta mierzenia postępu uspołecznienia się dziecka K. M. B. Bridges (w układzie Konopnickiego) – ma na celu określenie progresu lub regresu w procesie uspołecznienia. Narzędzie jest skierowane do osób oceniających dziecko (np. nauczyciel), oceniany uczeń powinien być w wieku od 7. do 14. roku życia.
Karta zawiera 50 cech dziecka: 25 z nich to cechy społeczne, 11 to cechy osobiste, 14 – cechy temperamentu. Oceniający to osoby, które dobrze znają dziecko, kartę wypełniają z użyciem skali 0–2. Aby uzyskać obiektywną opinię, karta jest wypełniona przez czterech nauczycieli, uzyskane wyniki zostają podstawione do wzoru i pozwalają uzyskać niezależną opinię.
  • Arkusz zachowania się ucznia B. Markowskiej,
  • Kwestionariusz zachowania się dziecka w przedszkolu i szkole (CBI) – E. S. Schaefer i M. Aaronson,
  • Kwestionariusz ja i moja szkoła – E. Zwierzyńska, A. Matuszewski,
  • Arkusz diagnostyczny D. H. Stotta ,,Dziecko w Szkole”,
  • Skala przystosowania społecznego L. Pyki,
  • Arkusz obserwacyjny T. M. Achenbacha
Diagnoza błędu  wychowawczego 
  • Protokół obserwacyjny BW/z/id oparty na koncepcji błędów wychowawczych A. Guryckiej, która wskazuje następujące rodzaje błędów – rygoryzm, agresja, hamowanie aktywności, obojętność, eksponowanie siebie, uleganie bezradności, zastępowanie – wyręczanie,  idealizacja, niekonsekwencja,
  • Kwestionariusz autopercepcji wychowawcy BW/p/id,
  • Kwestionariusz percepcji ucznia BW/Pu/id,
  • Kwestionariusz do badania nastroju wychowanka w sytuacji wychowawczej Em
Diagnoza zaburzeń mowy, słuchu i wzroku Tego typu diagnozę przeprowadzamy we współpracy z poradnią psychologiczno-pedagogiczną. Najczęściej poradnie posiadają w swojej ofercie usługę badań przesiewowych słuchu, wzroku i mowy przeznaczonych dla konkretnej grupy wiekowej. Dzięki wykonanym badaniom możemy uzyskać wstępne rozpoznanie i skierowanie na dalsze badania lub terapię
Rozpoznanie uzdolnień i umiejętności ucznia 
  • Kwestionariusz rozpoznania umiejętności ucznia S. R. Laycocka,
  • Arkusz identyfikacji trzech składników Eby i Smutny,
  • Skala szacunkowa Cz. Nowaczyka,
  • Międzynarodowy test sprawności fizycznej,
  • Test matryc Ravena,
  • Skala dojrzałości umysłowej Columbia,
  • Zestaw testów uzdolnień (ZTU) E. Dejek,
  • Dwuwymiarowy inwentarz inteligencji emocjonalnej DINEMO
Diagnoza poziomu opanowania umiejętności i wiadomości szkolnych Diagnoza dojrzałości szkolnej:
  • Test gotowości do podjęcia nauki szkolnej Alicji Szemińskiej,
  • Test dojrzałości szkolnej w opracowaniu Barbary Wilgockiej-Okoń,
  • Arkusz oceny dojrzałości Szkolnej Bożeny Janiszewskiej.
Diagnozują...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy