Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

28 czerwca 2018

NR 17 (Maj 2016)

Nieme wołanie ofiary przemocy rówieśniczej

0 186

Do szkół uczęszcza bardzo duża liczba dzieci i młodzieży, ale tylko w stosunku do niektórych kierowane są zachowania agresywno-przemocowe ze strony rówieśników. Można to wyjaśnić na wiele sposobów, np. powołując się na istnienie w każdej grupie społecznej osób posiadających pewne cechy, predestynujące je do zostania ofiarą tego typu zachowań.

Wyniki badań wskazują, że na rówieśnicze prześladowania narażeni są uczniowie zarówno nieśmiali i delikatni, grzeczni i spokojni, uprzejmi wobec nauczycieli, jak też wulgarni i zaczepiający innych, niekoleżeńscy, niezgrabni fizycznie, a także zachowujący się wyzywająco, prowokująco czy wulgarnie, pochodzący z innej kultury i wyznający inną wiarę oraz niepełnosprawni. W powszechnym myśleniu – również nauczycieli – spotyka się przekonanie, że uczniowie-ofiary to gapowate maminsynki, mało zaradne, niedojrzałe, zalęknione, nieprzystosowane, irytujące swą nieporadnością. Uczniowie ci wzbudzają wprawdzie współczucie, ale nie są zbyt lubiani. 

Przemoc rówieśnicza, zwana także mobbingiem lub dręczeniem (bullyingiem), jest zjawiskiem powszechnym w środowisku szkolnym. Może przybierać różne formy, od fizycznej poprzez werbalną, relacyjną do cyberprzemocy. Małgorzata Wójcik, psycholożka z SWSP w Katowicach, twierdzi, że podstawowym jej powodem jest po prostu inność, a w poszukiwaniu tej inności uczniowie są bardzo kreatywni1. Wykluczyć z rówieśniczego grona można niemal każdego: zarówno za to, że ktoś się dobrze uczy, jak i za to, że uczy się źle, za otyłość lub wygląd anorektyczki, za „obciachowe” ubrania i starszy model komórki, za brak konta na portalach społecznościowych lub słuchanie „nieodpowiedniej” muzyki, za to, że ktoś śmieje się – gdy nie trzeba i nie śmieje się – gdy trzeba. Jej zdaniem wszystko zależy od atmosfery/nastroju, jaki panuje w danej klasie. Łatkę inności zawsze przypina nieformalny lider, szef klasy, tzw. król lub królowa. To on/ona dyktuje, kto jest fajny, a kto nie. Dyktuje klasową modę na bycie cool. 

Szkoły kiepsko radzą sobie z tym problemem. Mają wprawdzie opracowane procedury na wypadek zachowań agresywnych i przemocowych, ale głównie dotyczą one postępowania wobec sprawcy, rzadko – niestety – odpowiadają na potrzeby ofiary. 

Czego potrzebuje ofiara przemocy rówieśniczej?

Uczeń-ofiara często cierpi w samotności, i to przez dłuższy czas. Najczęściej nie przyznaje się dorosłym (rodzicom, opiekunom, nauczycielom, wychowawcom), że doświadcza agresji i przemocy ze strony swych kolegów. Przyczyny milczenia mogą być różne: lęk przed sprawcami, obawa, że nikt nie uwierzy, brak wiary w pomoc i zmianę takiej sytuacji, poczucie winy, a nawet wstyd. Dlatego właśnie nauczyciele, we współpracy z rodzicami, muszą bacznie obserwować każdego ucznia i zwracać uwagę na wszelkie zmiany w jego funkcjonowaniu. Żaden sygnał typu: sińce, zadrapania, zniszczone ubranie czy przybory szkolne, nieumiejętność wyjaśnienia przez  dziecko przyczyn takiego stanu rzeczy, coraz gorsze wyniki w nauce, przygnębienie, sprawianie wrażenia nieszczęśliwego, wycofywanie się z kontaktów z rówieśnikami, unikanie kolegów i koleżanek, rezygnacja z wychodzenia na podwórko, unikanie szkoły, niechęć do uczestniczenia w zajęciach pozalekcyjnych, wyrażanie opinii: nienawidzę szkoły, nienawidzę swojej klasy, nienawidzę swojego podwórka, nienawidzę swych kolegów, nie chcę tam chodzić itp. – nie może być lekceważony, bagatelizowany. Musi być traktowany bardzo poważnie, z całą starannością, bo najczęściej jest niemym wołaniem: 

Zauważ mnie! 

Długotrwałe bycie ofiarą poważnie pogarsza stan zdrowia ucznia i utrudnia jego rozwój emocjonalny. Dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie (zidentyfikowanie) takiego ucznia w klasie/szkole oraz objęcie go odpowiednią pomocą i wsparciem. Wymaga to od nauczyciela posiadania p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy