Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pedagogiczne inspiracje

11 września 2018

NR 39 (Wrzesień 2018)

Natura społeczeństwa cyfrowego
O czym powinniśmy pamiętać pracując z uczniem z pokolenia „Z” i „ALPHA”?

0 43

Słowem kluczowym dla rozwoju współczesnego świata od 1969 roku pozostaje Internet. Od czasu jego powstania – a raczej umasowienia (w Polsce to połowa lat 90. XX wieku) – to, kim jesteśmy, co robimy, w jaki sposób żyjemy ukazane zostać może zarówno w świecie realnym, jak i wirtualnym. Podział na życie online oraz offline tak dobrze zakorzeniony w głowach osób pamiętających lata 80. XX wieku (pokolenie X) w ogóle nie ma racji bytu wśród przedstawicieli osób urodzonych po 1995 roku (pokolenie Z). Ci ostatni jasno przyznają, że żyją w jednym i tym samym świecie, przepływając pomiędzy rzeczywistością wirtualną a realną obecnością. Na szczęście w większości przypadków internetowe manifestacje bardzo rzadko odbiegają w znaczący sposób od tego, jak zachowujemy się poza przestrzenią Internetu.

Wykres. Jak oceniasz swój poziom aktywności w zakresie używania serwisów internetowych (%)1


Mając świadomość, że jesteśmy raczej na początku naszej ludzkiej „cyfrowej drogi” i do końca nie wiemy, jaki jest jej koniec, uznajmy, że nasze zachowania, nawiązywanie relacji z innymi, budowanie naszej tożsamości za pośrednictwem Internetu wciąż pozostają dla nas nieodgadnione, zastanawiające, a mechanizmy naszego uczestnictwa w sieci często pozostają jasne. Nawet jeśli już zdobędziemy takową wiedzę, to pamiętajmy, że gwałtowny rozwój nowych technologii (w szczególności rozwój urządzeń mobilnych funkcjonujących w oparciu o aplikacje) będzie stawiał przed nami wciąż nowe wyzwania, z wyzwaniami etycznymi włącznie. Rozwój ery cyfrowej z jednej strony powoduje jeszcze większe nasze bycie w przestrzeni Internetu, z drugiej zaś umacnia w nas przekonanie, że najważniejszym atrybutem życia w sieci jest pojęcie mobilności. Zakładając, że w najbliższej przyszłości dalej będziemy świadkami gwałtownego przyspieszenia rozwoju nowych technologii, to przyznajmy, że aktualnie Internet jest naturalną przestrzenią życia dzieci i młodzieży. Czytając poniższe rozważania pamiętać należy o atrybutach – właściwościach życia w społeczeństwie cyfrowym. Poniższe punkty pełnią rolę specyficznych założeń, które dobrze jest uwzględnić, czytając poniższe treści:

  • Żyjemy w społeczeństwie cyfrowym, w którym coraz częściej możemy mówić o cyfrowej rodzinie: oznacza to, że więzy krwi nie są jedynym kryterium przynależności do rodziny. Dzisiaj rodzinę możemy tworzyć na zasadzie uznania kogoś za jej członka, a nie w oparciu o kryteria biologiczne. Bycie członkiem rodziny może być wynikiem realizacji podobnych pasji, zainteresowań, doświadczania, podobnych problemów w życiu. Doskonałym przykładem nowoczesnej rodziny jest rodzina „facebookowa” czy „snapchatowa”, która dla wielu młodych osób jest o wiele ważniejsza niż naturalna rodzina pochodzenia, zbudowana na więzach krwi oraz pokrewieństwie.
  • Żyjemy w społeczeństwie cyfrowym, w którym coraz częściej zacierają się granice między przestrzenią publiczną a sferą prywatną: odpowiedzialne korzystanie z mediów cyfrowych, w tym urządzeń mobilnych włączonych w sieci Internet, jest takim wówczas, kiedy w swoim użytkowaniu zachowamy proporcję pomiędzy sferą prywatną a publiczną. Młodzi użytkownicy Internetu, w szczególności użytkownicy portali społecznościowych, przejawiając wysoki poziom ekstrawertyzmu, narażają się na niepożądane skutki związane z wysoką aktywnością w sieci. Do głównych zagrożeń w tym rozumieniu zaliczyć należy cyberprzemoc oraz pornografię.
  • Żyjemy w czasie szybkiego rozwoju urządzeń mobilnych, które wypierają stacjonarne narzędzia komunikacji: dzieci przedszkolne oraz dzieci uczące się w pierwszych trzech klasach szkoły podstawowej to osoby, które urodziły się w czasach, kiedy różnego rodzaju urządzenia mobilne były już szeroko dostępne. W przeciwieństwie do pokolenia w średnim wieku, najmłodsi (osoby urodzone po 1995 roku) nie posiadają kontrapunktu związanego z życiem poza siecią, bez udziału mediów cyfrowych, bez możliwości korzystania z telefonów komórkowych. Taki stan rzeczy powodować może z jednej strony niezrozumienie młodych osób, dotyczące prób ograniczenia negatywnych wzorów korzystania z urządzeń mobilnych, z drugiej zaś powodować ciekawość poznawczą, na której warto oprzeć wszelkiego rodzaju oddziaływania profilaktyczne.

Na atrybuty społeczeństwa sieci możemy spojrzeć przez pryzmat ich przedstawicieli. Czytając powyższe, można dojść do wniosku, że otoczenie społeczne współczesnej młodzieży jest zgoła odmienne od tego, którego mogliśmy doświadczać jeszcze 20, 30 lat temu. Wspomnieć należy choćby o nowej kulturze spędzania czasu wolnego (powolne przechodzenie z trybu aktywnego w tryb pasywny), o zmianach widocznych na rynku pracy (redefinicja potrzeb rynkowych, powstawanie i wymieranie niektórych zawodów), o nowoczesnej moralności i religijności (odchodzenie od religii instytucjonalnej w religijność prywatną, relatywizm moralny), a nawet o nowych typach więzi rodzinnych (rodziny nuklearne, jednopokoleniowe, mniej trwałe). W takim środowisku wzrastają dzisiejsze dzieci w wieku przedszkolnym, uczniowie szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych. To nowi młodzi, jakże odmienni od pokolenia dzisiejszych trzydziesto- czy czterdziestolatków. Zastanawiając się nad próbą charakterystyki pokolenia osób urodzonych w dobie Internetu, na myśl przychodzą przynajmniej dwa pokolenia, o których należy wspomnieć: pokolenie „Z” oraz pokolenie „Alpha” (Gruchoła, 2016). W przypadku tego drugiego warto wskazać, że jest zbyt wcześnie, aby w sposób pewny mówić o jego atrybutach, albowiem przedstawiciele tego pokolenia ma...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy