Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

4 września 2019

NR 48 (Wrzesień 2019)

Tangramy w edukacji wczesnoszkolnej

0 14

Czego potrzebujemy, aby przedstawić uczniom tysiące możliwości na ułożenie sylwetek ludzi, zwierząt lub zupełnie wymyślonych przez nich postaci? Wystarczy 7 elementów. Czym są te elementy? To tangramy. Przy ich pomocy możemy stworzyć interesujące zajęcia z edukacji wczesnoszkolnej i językowej dla naszych uczniów.

Czym są tangramy?

„Nie wiadomo, kiedy dokładnie tangram został wymyślony. Być może miało to miejsce aż 3000 lat temu, choć nie jest wykluczone, że stało się to jedynie trzy wieki temu. Prawdopodobnie powstał w Chinach. Według legendy wymyślił go uczony (a może pisarz?) imieniem Tan. Do dziś każda z siedmiu części tangramu jest nazywana tanem. Do Europy układanka dotarła w XVIII wieku i bardzo szybko zyskała sobie dużą popularność”1.

Trzy ciekawe powody, dla których warto używać tangramów

Użycie takiego rozwiązania w edukacji wczesnoszkolnej ma wiele plusów. Po pierwsze takie zajęcia wspierają dziecięcą kreatywność, ponieważ przy ich pomocy można układać różne kształty i zmieniać położenie danych elementów tworząc nowe kompozycje. Uczniowie nie są niczym ograniczeni, ponieważ mogą wymyślać wiele różnych struktur, bazując na dostępnych kształtach. Można także układać tangramy z większego zestawu kształtów, rozszerzając ćwiczenie o rozwijanie wyobraźni.

Tangramy mogą w dobry sposób wspierać integrację dzieci w klasie oraz współpracę w grupie. Jeśli każdy z uczniów dysponuje jednym określonym kształtem, to aby ułożyć obrazek musi nastąpić interakcja w klasie. Dzięki temu uczniowie uczą się komunikacji w grupie, ćwiczą odgrywanie scenek i dyskusje na temat ułożenia odpowiednich elementów w dany sposób.

Prace z tangramami rozwijają także sprawność, logiczne myślenie i wyobraźnię, ponieważ uczniowie mogą wyobrazić sobie dany kształt, a potem go ułożyć. W łatwy sposób mogą także modyfikować dostępne wzory kształtów. Mogą zmieniać kolory tangramów, dekorować je w odpowiedni sposób, powiększać i pomniejszać skalę elementów. A to tylko kilka zalet wykorzystania takiego podejścia w edukacji.

Czego potrzebujemy do stworzenia kreatywnej lekcji z tangramami?

Aby korzystać na zajęciach z tangramów, potrzebujemy siedmiu części wyciętych z kwadratu. Dwóch dużych trójkątów, jednego średniego trójkąta, dwóch małych trójkątów, jednego kwadratu, jednego równoległoboku. W sumie otrzymujemy siedem części różnej wielkości.

Następnie potrzebujemy dobrego pomysłu do przeprowadzenia zajęć z tangramami. Ciekawą opcją jest tworzenie tangramów kolorowych. Wtedy zadaniem uczniów jest rozcięcie kilku dużych kolorowych kwadratów według odpowiednich linii w ten sposób, aby powstało 7 figur potrzebnych do dalszych układanek. Jeśli przygotujemy 5 kolorowych planszy, to po ich rozcięciu przez uczniów i wymieszaniu otrzymamy pięć różnokolorowych kompletów.

Jak zrobić swój tangram?

Jeśli chcemy, aby uczniowie wykonali na lekcji swój tangram krok po kroku, to zadbajmy o to, abyśmy posiadali o wiele większą kartkę papieru do pokazywania i wiedzieli jak należy ją zginać i jak narysować linie. Uczniowie powinni siedzieć w takich miejscach, aby dokładnie widzieć pokazywane przez nas ruchy. Oczywiście możemy także wydrukować kartki z narysowanymi liniami, a dzieci tylko je wytną. Uczniowie nieco starsi z pewnością będą chcieli przygotować taki tangram samodzielnie.

Przygotowujemy kartkę formatu A4. Możemy zacząć od kartki białej, żeby łatwiej skorygować na niej pewne błędy. Następnie postępujemy zgodnie z zawartą poniżej instrukcją. Jeśli wydaje się ona nieco skomplikowana, to dobrym rozwiązaniem jest obejrzenie instruktażowego filmiku z serwisu YouTube.com
 

Krok 1. Kartkę składamy po skosie w taki sposób, aby przeciwległe krawędzie były wyrównane. Na pierwszy rzut oka widzimy trójkąt i prostokąt. Ołówkiem rysujemy linię dzielącą te figury.

Krok 2. Prostokąt odcinamy pozostanie nam kwadrat złożony z dwóch trójkątów prostokątnych.

Krok 3. Przekątną, która pozostała po zagięciu kartki możemy narysować ołówkiem.

Krok 4. Obracamy kwadrat wierzchołkiem w naszą stronę, tak aby przekątna była równoległa do nas. Łapiemy wierzchołek i zaginamy go do przekątnej.

Krok 5. Miejsce powstałego zagięcia znów zaznaczamy ołówkiem – powstanie średni trójkąt prostokątny.

Krok 6. Przykładamy linijkę do przeciwległego wierzchołka i rysujemy linię do boku powstałego trójkąta (w taki sposób, jakbyśmy chcieli narysować drugą przekątną, z tą różnicą, że nie doprowadzamy jej do końca).

Krok 7. Odmierzamy odległość od nowo powstałej linii do krawędzi kwadratu (po równoległej do przekątnej) – powinno być 7,5 cm. Taki sam odcinek odmierzamy na przekątnej. Zaznaczamy to miejsce i prowadzimy od niego odcinek [...]. Dzięki temu zabiegowi powstanie kwadrat i mały trójkąt prostokątny.

Krok 8. Przykładamy linijkę prostopadle do krawędzi naszego wyjściowego kwadratu w taki sposób, aby dochodziła do wierzchołka małego kwadratu i prowadzimy ołówkiem odcinek od przekątnej do wspomnianego wierzchołka – otrzymamy równoległobok i mały trójkąt prostokątny”2.


Zasady gry

Przed rozpoczęciem zabawy z tangramami należy dokładnie wyjaśnić uczniom kilka najważniejszych zasad dotyczących dobrej rozgrywki. Zacznijmy od opowiedzenia o tym, w jaki sposób tangramy wpływają na kreatywność i jak uczniowie mogą wykorzystać swoją wyobraźnię przestrzenną do tworzenia nowych figur. Zaznaczmy, że można układać swoje wymyślone figury bez patrzenia na podpowiedzi w instrukcji układania. Następnie pokażmy uczniom przykładowe rysunki do ułożenia i wyjaśnijmy, jakie są zasady dobrego układania. Elementy tangramu nie mogą na siebie zachodzić. Powinny być położone przy sobie tak, aby się stykały chociażby jednym elementem lub krawędzią. Warto wspomnieć, że każdą część tangramu można w razie potrzeby obrócić na drugą stronę. Istotne jest, aby opowiedzieć uczniom, że przy pomocy tangramów można wymyślać wiele różnych obrazków fi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy