Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nauczyciel w świecie

4 września 2019

NR 48 (Wrzesień 2019)

Rozwój emocjonalno-społeczny o równowadze w procesie kształcenia

0 11

ROZWÓJ EMOCJONALNO-SPOŁECZNY JAKO ELEMENT CAŁOŚCI

Wielu badaczy od lat stara się udowodnić rolę harmonijnego, zrównoważonego rozwoju w przygotowywaniu uczniów do dalszej ścieżki edukacyjnej oraz szczęśliwego, satysfakcjonującego życia. W związku z niekończącym się procesem udoskonalania systemów szkolnych oraz wewnętrznych programów kształcenia coraz więcej szkół i nauczycieli tworzy swoje zajęcia w oparciu o nauczanie w pełni zintegrowane, łącząc przedmioty i dziedziny z pozoru nieuzupełniające się oraz wychodzące poza zakres podstawy programowej. W niniejszym artykule chciałabym przedstawić niektóre z aspektów rozwojowych, które dotyczą głównie sfer emocjonalnej i społecznej, a które w ogromnym stopniu warunkują również rozwój uczniów w pozostałych sferach.

CELE KSZTAŁCENIA – WYMAGANIA OGÓLNE

Najnowsze zostały określone przez autorów podstawy programowej z roku 2017. Zaznaczono w niej, iż zbiór celów ogólnych odnosi się do fundamentów, na których oparta będzie praca początkowa w II etapie kształcenia. Już z tego zapisu możemy wnioskować, że pierwsze 3 lata edukacji są kluczowe w kształtowaniu wiedzy początkowej, postaw, sprawności i umiejętności uczniów, z których korzystać będą przez całą swoją przyszłość (choć podstawa informuje tylko o kilku następnych latach).
W czasie trwania pierwszego etapu kształcenia celami w sferze rozwoju emocjonalnego są miedzy innymi:

  • doprowadzenie do stanu, w którym uczeń powinien już sprawnie identyfikować i rozumieć stany emocjonalne zarówno swoje, jak i innych osób,
  • usprawnianie ekspresji emocji oraz ich umiejętnego przeżywania,
  • kształtowanie autoregulacji, umożliwiającej funkcjonowanie w grupie,
  • poszerzenie perspektywy ucznia na formy wyrażania stanów emocjonalnych,
  • uwrażliwienie na fakt, iż formy ekspresji i autoregulacji mogą być różne w zależności chociażby od wieku osoby przeżywające.

W efekcie uczeń rozumie uczucia innych osób oraz zwierząt, Wie także, czym są więzi uczuciowe, ma potrzebę ich budowania, nie tylko z rodziną, ale również ze społecznością szkolną czy wspólnotą narodową.

Jeśli przyjrzymy się sferze społecznej, naszym celem jest, aby uczeń był świadomy wartości uznawanych przez różne środowiska oraz potrafił ocenić postawy i zachowania innych w odniesieniu do ogólnych zasad i wartości. Wynika z nich potrzeba podejmowania aktywności społecznych. Uczeń powinien chcieć i potrafić identyfikować się z różnymi grupami społecznymi, przyjmować i ponosić konsekwencje swojego postępowania w sytuacjach naruszenia zasad społecznych bądź opracowanych przez którąś z grup. Wie czym jest szacunek, jak go okazywać oraz jak wyrażać swoje oczekiwania i potrzeby społeczne, w tym również w procesie współpracy oraz jej organizacji. Rozumie, w jaki sposób dbać o zaspokajanie potrzeb bezpieczeństwa i odpoczynku, zarówno w przypadku swoim, jak i innych członków grupy.

Zatem w odniesieniu do powyżej przytoczonych treści, zastanówmy się, czy jesteśmy w stanie opracować zajęcia, które w jak największym stopniu będą pokrywały się z treściami z zakresu wszystkich sfer rozwoju?

W ramach odpowiedzi na to pytanie w kolejnych częściach tekstu postaram się przytoczyć kilka przykładów takich zajęć. Najpierw jednak omówię pokrótce, w jaki sposób możemy udoskonalić nasz system zapoznając się ze znaczeniem pojęcia „kamień milowy”.

JAK ZOPTYMALIZOWAĆ PROCES UCZENIA SIĘ?

Dostosowywanie form, metod i środków kształcenia, zindywidualizowane podejście oraz wzmacnianie mocnych stron uczniów to ogromna odpowiedzialność i bardzo duże wyzwanie przy pracy z 20–30 dzieci w jednej grupie.

W zagranicznych systemach często dostosowuje się warunki pracy fazy wczesnoszkolnej do naturalnych etapów rozwojowych, których występowanie w tym etapie odnotowuje się głównie na przełomie 2–3 klasy szkoły podstawowej. Ich określenie pozwala skupić się na poszczególnych zakresach rozwoju, dzięki czemu w prosty sposób możemy wspierać niewymuszone aspekty podnoszenia kompetencji i nabywania wiedzy przez naszych podopiecznych.

Etapy te zwane są najczęściej kamieniami milowymi (tł. ang. „milestones”), dotyczą one wszystkich sfer rozwoju dziecka i w znacznej mierze warunkują jego dalsze funkcjonowanie.

KAMIENIE MILOWE – CZYM SĄ I W JAKI SPOSÓB MOGĄ ZAWAŻYĆ NA ROZWOJU DZIECI?

W wieku 7–8 lat dziecko pracuje nad udoskonalaniem swojej zręczności fizycznej. Precyzyjna kontrola motoryczna i wytrzymałość ulegają usprawnianiu. Większość uczniów klasy drugiej i trzeciej:
    

  • zyskuje siłę zarówno w dużych, jak i małych mięśniach; może grać, bawić się i być aktywna przez dłuższy czas bez zmęczenia,
  • lepiej używa małych mięśni w rękach; motoryka mała przy takich czynnościach jak pismo ręczne, umiejętności nożycowe i manipulowanie drobnymi przedmiotami, jak guziki, zamki błyskawiczne i sznurowadła, jest znacznie bardziej sprawna i dokładna,
  • jest w stanie biegać dalej i dłużej.

W tym wieku również zaczynają zmieniać się zakresy umiejętn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy