Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nauczyciel w świecie

8 września 2020

NR 56 (Wrzesień 2020)

Edukacja hybrydowa
O szukaniu złotego środka i podnoszeniu jakości edukacji z wykorzystaniem potencjału zmian

13

Zaczynamy nowy rok szkolny, nie wiedząc, co nam on przyniesie. Doświadczenie ubiegłego roku szkolnego pozwala wyciągnąć wnioski, dokonać ewaluacji, przyjrzeć się światu kształcenia z zupełnie nowej perspektywy.
 

„MOST – kampus edukacyjny” to podwarszawska placówka edukacyjna dopiero rozpoczynająca swoje działania. W związku z tym my, nauczyciele, musieliśmy przygotować się do podjęcia wysiłku realizacji założeń wewnętrznego programu nauczania, mając na uwadze trudności, z jakimi przyjdzie nam się zmierzyć w obszarze budowania relacji i kształtowania zachowań u uczniów, pozwalających im na samodzielność i przejmowanie odpowiedzialności za proces uczenia się. Artykuł prezentuje rozwiązania wypracowane przez zespół nauczycieli, uwzględniające możliwość pracy w sytuacjach wyjątkowych, np. podczas kwarantanny.

POLECAMY

Edukacja hybrydowa…?

Edukacja hybrydowa określa połączenie edukacji stacjonarnej i zdalnej w przeróżnych kombinacjach. Może się bowiem zdarzyć, że pomimo otwartych placówek i dostępności zajęć dydaktycznych rodzice zdecydują się zostać z dziećmi w domach. Chcąc uszanować takie stanowisko, szukaliśmy sposobu na włączanie ich do procesu uczenia się, który będzie trwał w klasie. Stąd pomysł na opracowanie systemu, który pomoże nam pracować w różnorodnych kombinacjach pracy zdalnej i stacjonarnej, tak aby nie wpłynęło to negatywnie na relacje rówieśnicze, nie powodowało poczucia odrzucenia bądź odosobnienia oraz nie warunkowało poziomu osiągnięć dzieci ze względu na to, z jakiej formy nauczania będą korzystać.

Pragnąc zadbać o budowanie i podtrzymywanie relacji (rówieśniczych i nauczyciel – uczeń) oraz znając wyniki badań dotyczących wpływu kontaktu z naturą na rozwój i stan psychiczny dzieci, włączamy do edukacji hybrydowej elementy edukacji leśnej. Tę formę spędzania czasu możemy dostosować do zaostrzonych przepisów w przypadku kolejnej fazy kwarantanny. Z zachowaniem dystansu społecznego i wszelkich zasad bezpieczeństwa oraz reżimu sanitarnego w otwartej przestrzeni możemy prowadzić spotkania szkolne, podczas których będziemy np. poznawać naszą okolicę czy rozmawiać o zmianach zachodzących w przyrodzie. Z raportów przeprowadzonych podczas ostatnich miesięcy pracy zdalnej wiemy, że to właśnie izolacja, brak kontaktu z przyrodą i interakcji rówieśniczych były wymieniane jako czynniki powodujące i wzmacniające poczucie lęku, odosobnienia, frustracji oraz zniechęcenia, co miało bezpośredni wpływ na jakość kształcenia, a także postawy i stan psychiczny uczniów, rodziców i nauczycieli.

Wszystkie zajęcia będą tak przygotowane, by dziecko bez presji, w swoim tempie i w zakresie własnych możliwości rozwijało się zgodnie z podstawą programową. Proces ten będzie odpowiednio dokumentowany i analizowany indywidualnie przez wychowawców i tutorów.

Przykładowy dzień pracy w kombinacji mieszanej

Przed rozpoczęciem tygodnia pracy przesyłamy rodzicom uczniów pracujących zdalnie wszelkie instrukcje, wskazówki i inspiracje do prowadzenia edukacji domowej.

W poniedziałek uczniowie otrzymują temat projektu tygodniowego (najczęściej wynikającego z zainteresowań dzieci i kierunku ich działań w poprzednich tygodniach). Uczniowie pracujący zdalnie łączą się w zespół koordynowany przez jedną z nauczycielek, z kolei przebywający w klasie uczestniczą w tym czasie w zajęciach. Dzieci ustalają kierunek własnych działań bądź decydują się na pracę zespołową. Online prowadzona jest jednostka dydaktyczna wyposażająca dzieci w nowe informacje i kształtująca nowe umiejętności. Następnie mamy określony czas na pracę własną. Na koniec dnia przygotowujemy spotkanie klasowe – dzieci wymieniają się doświadczeniami i wnioskami z danego dnia, nauczyciel prowadzi rozmowę kierowaną, zwracając dzieciom uwagę na ciekawe kwestie i podejścia oraz elementy pracy warte uwagi, prowadząc w ten sposób warsztaty efektywnego uczenia się. Przed zakończeniem części dydaktycznej dzieci wraz z nauczycielem planują aktywności na kolejny dzień, mają czas na zadanie pytań. Ostatnie 15 minut połączenia online to dla dzieci czas swobodnej rozmowy nadzorowanej przez nauczyciela wyłącznie w celach organizacyjnych (przypominanie o uważnym słuchaniu wypowiedzi innych, zachowaniu porządku rozmowy).

Relacje

Znając rolę i znaczenie relacji w edukacji, nie wyobrażamy sobie zaniedbania tego obszaru oddziaływania w wyniku czynników niezależnych. Poddając analizie krytycznej różne rozwiązania, zdecydowaliśmy się kierować zasadą stałej uważności na potrzeby naszych uczniów oraz rozbudowanym procesem ewaluacyjnym. Zatem w formie wyjściowej, współtworząc edukację zdalną, zamierzamy organizować:

  • codzienne spotkania i lekcje prowadzone w małych zespołach,
  • 2–3 razy w tygodniu spotkania grupowe z uwzględnieniem krótkich zajęć dydaktycznych i czasu na swobodne rozmowy uczniów,
  • spotkania indywidualne z przydzielonym na początku roku tutorem – mają one na celu budowanie w dzieciach poczucia sprawczości w obszarze zarządzania własnym potencjałem oraz wzmacniania poczucia własnej wartości, rozwijanie kierunkowe, a przede wszystkim pracę szkolną na stabilnej i trwałej relacji,
  • współpracę rówieśniczą – spotkania zespołowe bez nadzoru nauczyciela oraz koordynowane przez nauczyciela spotkania podsumowujące konkretny obszar współpracy,
  • wsparcie dla rodziców – jasne instrukcje na dany tydzień przesyłane z odpowiednim wyprzedzeniem, wspierające proces wskazówki, wspólne ewaluacje, stały kontakt, tworzenie zadań angażujących przede wszystkim dzieci,
  • zajęcia outdoorowe – wspólne wyprawy do lasu, dzięki którym dzieci będą się uczyć na konkretach, mając możliwość nie tylko obserwowania przyrody i zmian, jakie w niej zachodzą, ale również stałego ich doświadczania i poddawania analizie, co będzie miało wpływ na postawę badawczą i wzmacnianie naturalnej dziecięcej ciekawości.

Narzędzia

Nasza współpraca zarówno wewnątrzzespołowa, jak i ta z uczniami oraz rodzicami będzie funkcjonować na platformie Microsoft Teams, przy dodatkowym wykorzystaniu innych narzędzi, takich jak: 

  • Office 365,
  • e-Twinning do udziału bądź organizacji projektów o zasięgu ogólnopolskim i światowym, choćby w przypadku zajęć wzorowanych m.in. na projekcie edukacyjnym „Zaproś mnie na swoją lekcję”,
  • Genial.ly do tworzenia prezentacji interaktywnych, które dzieci i rodzice mogą wykorzystać na etapie pracy samodzielnej.

Planujemy również stworzyć własny kanał na platformie YouTube w celu umieszczania filmików instruktażowych i gotowych materiałów dydaktycznych (krótkich lekcji bądź tutoriali). 

Narzędzia te będą jedynie jednym z wielu elementów edukacji hybrydowej. Planując działania nauczycielskie i uczniowskie, nie zapominamy o poszanowaniu ograniczeń wynikających ze znajomości efektów nadmiernego oddziaływania światła niebieskiego. Przygotowując naszych uczniów do mądrego wykorzystywania narzędziach cyfrowych, będziemy rozmawiać z nimi i ich rodzicami o tym, w jaki sposób dbanie o zdrowie fizyczne, dobrą kondycję i jakość snu, o tym, jak mogą uodparniać dzieci na negatywne skutki edukacji hybrydowej, zachowywać umiar i rozsądek w doborze materiałów i treści z obszaru wirtualnej, ogólnodostępnej wiedzy.

Zalety wprowadzenia edukacji hybrydowej

Koncentrując się na działalności własnej dziecka, jego wpływu na kierunek ścieżki kształcenia oraz możliwości współtworzenia materiałów edukacyjnych dla innych uczniów poprzez różnego rodzaju projekty, w tym filmowy, tworzymy edukację nie tylko podążającą, ale także szytą na miarę każdego dziecka. Przewidując zróżnicowane formy kontaktu, przypominamy sobie o podstawowej roli edukacji, czyli wskazywanej już przez Arystotelesa roli relacji nauczyciel – uczeń.

Każdy uczeń będzie miał swojego tutora – osobę odpowiedzialną za kontakty indywidualne i kontakty z rodzicami, pomagającą określać cele, wspierającą w procesie i pomagającą wyposażać dzieci i ich rodziców w narzędzia do radzenia sobie z trudnościami, budowania determinacji i motywacji oraz wzmacniania mocnych stron i usprawniania tych słabszych. Taki poziom zindywidualizowanego kształcenia zakładamy w każdej kombinacji edukacji hybrydowej. Zgodnie z założeniami pedagogiki relacji, uważamy, że dobór metod powinien wynikać z dobrego rozpoznania indywidualnych potrzeb dziecka i poznania jego osobowości, w innym wypadku opieramy się na schematach i przypuszczeniach, a te nigdy nie służą indywidualizacji.

Kolejną zaletą modelu hybrydowego jest wykorzystywanie potencjału różnorodnych środowisk i doświadczeń dzieci poprzez chociażby metody takie jak storytelling czy show & tell, które wykorzystamy w celach integracyjnych oraz ucząc się od siebie na każdym etapie edukacji.

Nie mniej ważna będzie okazja do kształtowania samodzielności i przejmowania odpowiedzialności...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy