Dołącz do czytelników
Brak wyników

Scenariusz zajęć

4 lipca 2018

NR 15 (Marzec 2016)

Przyrodnicze zabawy u dzieci w młodszym wieku szkolnym

0 381

Budząca się do życia przyroda zachęca do przeprowadzenia atrakcyjnych, wiosennych zajęć z uczniami i jest kopalnią znakomitego materiału dydaktycznego, po który bez nakładów finansowych może sięgać w swoim otoczeniu każdy nauczyciel. Nawet krótkie wyprawy w  okolice szkoły czy najprostsze uprawy roślin mogą dostarczyć znakomitych okazji ku temu, żeby uzmysłowić dzieciom, że w przyrodzie nic nie odbywa się za sprawą przypadków, że wszystko, co się w niej dzieje, jest powiązane gęstą siecią wzajemnych zależności między światem żywym i nieożywionym. Oczywiście nauce w terenie powinna towarzyszyć praca z różnego rodzaju materiałami źródłowymi, bez których trudno wyobrazić sobie kształtowanie takich umiejętności, jak pozyskiwanie rzetelnej wiedzy, rozwijanie ciekawości poznawczej czy dociekliwości w poszukiwaniu odpowiedzi na nurtujące dzieci pytania. 

Przebiśniegi, sasanki, zawilce i przylaszczki nie bez powodu zakwitają już na początku wiosny, eksponując kwiaty czasami nawet między leżącym gdzieniegdzie śniegiem. Muszą zdążyć wytworzyć nasiona, zanim gęste korony drzew pokryją się liśćmi i utkają tym samym szczelną zasłonę utrudniającą przenikanie życiodajnych promieni słonecznych do najniższych warstw roślinności. Ptaki także mają jasno określony cel swojego możliwie najwcześniejszego powrotu: muszą zdążyć nareperować stare lub zbudować nowe gniazda, złożyć jaja, wykarmić i wyprowadzić lęgi zanim biologiczny zegar wskaże godzinę ponownej wyprawy do cieplejszych i zasobniejszych w pokarm miejsc na Ziemi. 

Zamieszczone niżej propozycje wiosennych zajęć dydaktyczno-wychowawczych stanowią przykłady różnych pomysłów na zajęcia z uczniami klas II–III. Stanowią ofertę, z której nauczyciel może skorzystać w całości lub częściowo, dobierając zadania i czas odpowiednio do możliwości i wieku swoich uczniów. 

Cele główne zajęć przedstawiają się następująco:

  • rozwijanie zainteresowań przyrodniczych uczniów w oparciu o wnikliwą obserwację i bliższe poznawanie rodzimej przyrody,
  • ukazanie dzieciom gęstej sieci zależności, łączącej przyrodę ożywioną z nieożywioną,
  • utrwalanie i pogłębianie wiadomości i umiejętności z różnych dziedzin edukacji wczesnoszkolnej w powiązaniu z edukacją przyrodniczą,
  • kształcenie  postawy prawdziwego przyjaciela przyrody.

Obserwacja długości dnia i nocy zimą i wiosną (edukacja przyrodnicza i polonistyczna w klasach II–III)

Należy przygotować:

  • 3 tarcze zegarów całodobowych (na takich zegarach łatwiej będzie pokazać dzieciom różnice w długości dnia i nocy na przedwiośniu, w pierwszym dniu wiosny i w jej pełni).

Wykonanie zadania:

  • uczniowie w ramach pracy domowej poczynią obserwację lub pozyskają informacje z dowolnych źródeł, o której godzinie wschodzi i zachodzi słońce 21 marca i 30 kwietnia (26 stycznia wzeszło o 7.22, zaś zaszło o 16.29); później wspólnie w klasie zaznaczą to na poszczególnych tarczach zegarów, rysując odpowiednio wskazówki,
  • wycinek koła oznaczający długość dnia na każdym zegarze pokolorują na żółto, zaś długość nocy – na szaro. 

Propozycja zapisania wniosków z poczynionych obserwacji:

Uzupełnij zdania odpowiednio dobranymi wyrazami: dłuższe, równy, dłuższy, krótszy, krótsze 

Na przedwiośniu (10 lutego) dzień był .............................................................. niż noc.
W pierwszym dniu wiosny (21 marca) dzień był .............................................................. nocy.
Na koniec kwietnia dzień był wyraźnie .............................................................. od nocy.
Wiosną dni są coraz .............................................................. a noce coraz .............................................................. .

Zegar wędrówek ptaków (edukacja przyrodnicza, matematyczna i polonistyczna w klasach II–III) 

Należy przygotować : 

  • zegary ptasich wędrówek (po jednym na każdą parę uczniów),
  • różne źródła informacji o życiu ptaków (dostępne atlasy przyrodnicze, książki o tematyce ornitologicznej, internet),
  • zestaw pytań, na które odpowiedzą uczniowie w oparciu o analizę zegara ptasich wędrówek i inne dostępne źródła informacji naukowej:

–    jakie gatunki ptaków należą do najpóźniej wracających do Polski?
–    dlaczego w marcu nie słyszymy głosu kukułki?
–    który ptak przylatuje do Polski pod koniec zimy?
–    w jakich miesiącach większość ptaków wysiaduje swoje potomstwo?
–    w którym miesiącu przylatuje muchołówka szara?
–    czy prawdą jest, że najwięcej ptaków przylatuje do Polski w kwietniu? 
–    dlaczego w czerwcu i lipcu rzadko słyszymy koncerty większości ptaków śpiewających? 
–    czy wilga należy do zwiastunów wiosny?
–    która jaskółka wraca do Polski wcześniej: dymówka czy oknówka?
–    przez ile miesięcy będą gościć w Polsce bociany?, 

  • krótkie wierszyki tematycznie związane z przylotem ptaków, np:

    

 I. Nie żądam żadnej dopłaty!         
Nie potrzebuję gotówki!         
Zgłaszać się: dudki, szpaki,      
sikory i muchołówki!  
Ja zeszłoroczną budkę 
odstąpię komuś z chęcią!    
Sumienny dostawca mieszkań  –      
– wierny przyjaciel dzięcioł.

 

II. Prosimy lisy, zające,
wiewiórki i sarny 
o puszki, kłaczki sierści,
każdy włosek – nawet marny!
Prosimy was, miłe ssaki:
pomóżcie!
Będziemy wdzięczne – ptaki.

 

III. Lecimy – będziemy  w czasie krótkim.
Czy gotowe są dla nas budki?
Spodziewamy się, że tak!
W imieniu wszystkich braci – szpak.

 

Przebieg zajęć:

  • uczniowie zapoznają się z zegarem ptasich wędrówek i innymi źródłami informacji o ptakach (pracują w parach),
  • każda para dzieci przygotowuje się do odpowiedzi na pytania dotyczące ptasich wędrówek,
  • uczniowie siedzą w kręgu na dywanie i trzymają przed sobą zegary ptasich wędrówek; wybrane losowo dzieci odpowiadają na pytania związane z wymienionymi na zegarze gatunkami ptaków, nauczyciel i pozostałe dzieci czuwają nad poprawnością odpowiedzi,
  • podsumowaniem zajęć będzie przeczytanie na głos krótkich wierszyków związanych z ptasimi powrotami.

Rozumiem, co czytam (edukacja przyrodnicza i polonistyczna w klasach II–III)

Należy przygotować : 

  • karty pracy dla każdego ucznia zawierające tekst „Tajemnice skrzydlatych architektów” oraz zestaw pytań sprawdzających umiejętność samodzielnego czytania ze zrozumieniem. 

Polecenia:

  • Uważnie przeczytaj zamieszczony niżej tekst dotyczący budowy ptasich gniazd.
  • Odpowiedz na zamieszczone pod tekstem pytania, zaznaczając odpowiednio odpowiedź „TAK” lub „NIE”.

Tajemnice skrzydlatych architektów

Ptasie gniazda kryją w sobie niezliczoną ilość tajemnic, które warto poznać. Jednakże trzeba pamiętać o tym, że zaglądanie do gniazd dziko żyjących ptaków, dotykanie ich, wyjmowanie jaj i piskląt jest absolutnie zabronione. Zdarza się, że nierozsądne zachowanie ludzi bywa p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy