Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

6 czerwca 2019

NR 47 (Czerwiec 2019)

Gry bez przygotowania

0 117

Gry i zabawy w edukacji wczesnoszkolnej pozwalają uczniom na zrealizowanie ich kreatywnego potencjału, na doenergetyzowanie lub też wyciszenie się. Pomagają uczniom radzić sobie ze stresem. Dobrze wybrane gry i zabawy są nieocenioną pomocą dla każdego nauczyciela. Jeśli poznamy naszych uczniów oraz ich preferencje dotyczące sposobów i możliwości na zrealizowanie różnych gier i zabaw, wtedy nasze zajęcia mogą być jeszcze bardziej efektywne.

Jaka jest rola gier i zabaw?


Wiele dorosłych osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że gry i zabawy pozwalają na naukę w sposób lekki i przyjemny. Dla niektórych dorosłych i rodziców zabawy dzieci są pomocne tylko i wyłącznie jako sposób na spędzanie czasu wolnego i nierobienie rzeczy związanych ze szkołą. Tak naprawdę jednak zabawa daje uczniom możliwość najlepszego zapamiętywania różnych nowych sekwencji i uczenia się nowych czynności oraz praktykowania ich w bezpiecznym i stabilnym środowisku. Podczas zabaw rówieśniczych uczniowie rozwijają także kompetencje komunikacyjne, uczą się współpracy w parach lub w grupach. Uczą się także empatii i wzajemnego zrozumienia potrzeb innych. Tego wszystkiego nie da się osiągnąć w żaden inny sposób, jak tylko za pomocą gier i zabaw.

Na co należy zwrócić uwagę przy takiej formie pracy?


Przede wszystkim powinniśmy zwrócić uwagę na to, jak liczna jest nasza klasa oraz na to jaki jest jej rozmiar, tj. ile mamy w niej wolnego miejsca do zagospodarowania. Może wydawać się, że jest to bardzo błaha sprawa, ale bezpieczeństwo uczniów i wyjaśnienie podstawowych zasad dotyczących gier i zabaw ruchowych jest bardzo istotne. Jeśli nasza klasa jest dosyć liczna, to warto wziąć pod uwagę gry dostosowane do takiej, a nie innej liczby uczniów.
Kolejnym ważnym aspektem jest to, czy każdy uczeń rozumie dokładnie zasady danej gry. Dla nauczycieli nie ma chyba niczego gorszego niż przerywanie zabawy po jej rozpoczęciu z uwagi na to, że jakiś uczeń pogubił się w jej zasadach lub zaczyna zadawać różne pytania. To wszystko dodatkowo wybija z rytmu pozostałych uczniów. Jest to szczególnie ważne, gdy tłumaczymy coś uczniom po raz pierwszy. Zadanie krótkich pytań kontrolnych dotyczących najistotniejszych kwestii w grze jest bardzo istotne. Możemy także przeprowadzić krótkie głosowanie. Zadajemy uczniom pytanie: czy w stu procentach rozumieją wszystkie założenia gry? Ustalamy z uczniami dany znak, który będzie dla nas widoczny z oddali. Może być to przykładowo wyciągnięcie ręki do góry, jeżeli uczniowie rozumieją w pełni zasady danej gry. Z drugiej strony kilkusekundowe pomachanie do nas oznacza, że dany uczeń chce jeszcze o coś zapytać. Do tego celu możemy użyć także różnych kolorów. Jeśli uczniowie posiadają kolorowe karteczki, to wyciągając karteczkę koloru zielonego akceptują grę, a pokazując kartkę koloru czerwonego, mają jeszcze jakieś pytania. Zasada jest bardzo prosta, ale efektywna. Pozwala w krótkim czasie przekonać się, czy wszyscy uczniowie rozumieją zasady gry i są do niej odpowiednio przygotowani.

Propozycje


Oto kilka sprawdzonych gier i zabaw dla uczniów, które możemy w szybki sposób dopasować do możliwości każdej klasy. W prosty sposób można także wykorzystać je w edukacji językowej – dodając kluczowe słowa i frazy w języku angielskim.
 

Numer jeden – Zgadywanie


Jeden uczeń zostaje wybrany i wychodzi na środek klasy. Przygotowaną wcześniej apaszką lub cienkim szalikiem zawiązujemy mu oczy tak, aby nic nie widział. Następnie pokazujemy uczniom kilka przedmiotów wskazując na nie dłonią. Uczniowie poprzez wykonanie odpowiedniego znaku ustalają z nauczycielem, który przedmiot będzie tematyką tej zabawy.
Można ustalić następujące znaki: gdy uczniowie machają rękami, to zgadzają się z wyborem danego przedmiotu. Gdy uczniowie podnoszą jedną rękę do góry, nie zgadzają się z danym wyborem. Aby nieco rozbudować tę grę, uczniowie mogą zostać podzieleni na małe zespoły i tylko jedna osoba z każdego zespołu w jego imieniu głosuje. Wszystko odbywa się bez użycia głosu, tak, aby osoba stojąca z zawiązanymi oczami nie mogła niczego się domyślić. Następnie uczniowie zostają poinstruowani, że mogą odpowiadać na pytania w określony sposób. Mogą być to odpowiedzi tak/ nie/ nie wiem. Każda z wersji jest zaopatrzona w odpowiedni symbol.

Przykładowo: gdy dany uczeń chce odpowiedzieć, że „nie wie” może ułożyć swoje dłonie na linii barków i poruszać z nimi w górę
i w dół. Gdy uczeń odpowiada „tak” – może podnieść wyciągniętą dłoń z kciukiem do góry. Gdy uczeń odpowiada „nie”, może skrzyżować dłonie na klatce piersiowej.
Uczeń, który miał zawiązane oczy, po ich odsłonięciu stara się zgadnąć zadając określone pytania, na które pozostali uczniowie mogą pokazywać odpowiedzi. Gra kończy się, kiedy przedmiot zostaje zidentyfikowany. Jeśli wybrany przez uczniów przedmiot jest zbyt skomplikowany, nauczyciel prowadzący może dać zgadującemu trzy dodatkowe wskazówki, które pomogą mu w odgadnięciu danego przedmiotu.

Warianty:


Modyfikacje tej gry: Można zmodyfikować liczbę i rodzaje symboli użytych w grze. Można zmodyfikować iczbę pytań, które może zadać reszcie klasy zgadujący. Zamiast jednego ucznia, można wybrać dwóch lub trzech, którzy będą pracowali w małej grupie tak, aby szybciej zgadnąć wybrane przedmioty.

Numer dwa – Krzyżówka


Istnieje wiele różnych gier, w których wykorzystywany jest motyw krzyżówki. Jest to bardzo przyjemna gra, która ćwiczy różne umiejętności oraz wspiera prawidłowe pisanie. W tym przypadku wykorzystamy odwróconą krzyżówkę.

Przebieg:


Uczniowie nie wpisują haseł do krzyżówki, aby utworzyć hasło główne, tylko mają od razu podane i widoczne hasło główne. Jest ono zapisane pionowo. Zadaniem uczniów jest wymyślenie takich śródhaseł do wpisania, aby wszystkie litery się zgadzały. Długość hasła może być krótsza lub dłuższa, zależna od możliwości uczniów.

Warianty:


W tej grze możliwości modyfikacji istnieje bardzo wiele. Możemy wymyślać krótsze lub dłuższe hasła. Mogą być do hasła zapisane pionowo, poziomo lub ukośnie. Dodatkowo uczniowie mogą rozwiązywać krzyżówkę w parach, w małych grupach lub jako cała klasa. Gra taka w bardzo dobry sposób ćwiczy pisanie, literowanie, zgadywanie odpowiednich liter i zasady ortograficzne.

W innej wersji tej gry jeden uczeń zgłasza się na ochotnika i to on zapisuje te hasła, które zostają mu dyktowane przez uczniów. Jeśli mamy do wyboru bardzo wiele haseł na daną literę, możemy także przeprowadzić głosowanie tak, aby wybrać najbardziej popularne hasła. Możemy też ustalić kilka zasad dotyczących zapisywania śródhaseł w krzyżówce. Przykładowo: hasło główne musi znajdować się w środku danych wyrazów lub też pierwsza litera w haśle głównym to pierwsza lub ostatnia litera wyrazu. Możemy także wybierać i doprecyzować tematykę danej krzyżówki. Możemy prosić uczniów, aby hasła do krzyżówki były związane z danym tematem, który jest omawiany na lekcjach. Może być to na przykład temat: hobby, wiosna, przedmioty w domu lub cokolwiek innego.
Oto przykładowe rozmieszczenie krzyżówki z bardzo krótkim hasłem.



Przykład rozwiązania: (kategoria ptaki)

Nietoperze
Orły
Czajka

Przykład rozwiązania: (kategoria czasowniki)

Nurkowanie
kOpanie
cięCie


Jeśli uczniowie polubią ten rodzaj gry, to mogą sami zaproponować hasło główne do krzyżówki. Dodatkowo uczniowie zamiast jednowyrazowego hasła głównego mogą tworzyć także krzyżówki dłuższe, które zawierają w sobie na przykład krótkie zdanie. Wtedy to zdanie jest jednocześnie hasłem głównym. Jest dobrym pomysłem, aby uczniowie pracowali z nim w mniejszych grupach. Dzięki temu pobudzamy ich kreatywność, a uczniowie poczują, 
że mają realny wpływ na to, co dzieje się w klasie.

Istnieje także możliwość stworzenia jednej, bardzo dużej wspólnej krzyżówki w podobny sposób, która zostanie zamieszczona na tablicy w klasie. Taką propozycją gry można współpracować z uczniami na wielu różnych poziomach, wykorzystując różnorodne tematyki. Jest to więc bardzo, ale to bardzo pojemny i kreatywny sposób na zachęcenie uczniów do pisania krótszych lub dłuższych form.


Numer trzy – Zamiana literek


To jedna z kolejnych gier, która nie wymaga przygotowania przed rozpoczęciem zajęć. Z powodzeniem może być wykorzystana jako gra na wstępie lekcji, tak aby uczniowie powtórzyli sobie najważniejsze słowa z danego zagadnienia. Użyta na końcu spowoduje przygotowanie solidnej powtórki z najważniejszych pojęć lub nowo nauczonych słów na lekcji.

Przebieg:


Zabawa polega na tym, że piszemy na tablicy litery. Między nimi znajduje się dosyć duży odstęp. Można także każdą literę wpisać w kształt koła, kwadratu lub jakiegokolwiek innego, które będzie oznaczać wyraźne oddzielenie liter od siebie. Zadaniem uczniów jest odgadnięcie jaki wyraz znajduje się w tej zagadce.
 

i N w A O s


Hasło: wiosna
Podpowiedź: obecna pora roku, pora roku, gdy przyroda budzi się do życia itp.

Możliwe warianty tej gry:

 

  • nauczyciel wybiera dłuższe lub krótsze słowa do wpisania dla uczniów w rozbiciu na osobne literki,
  • nauczyciel pozostawia jedną literę napisaną wielką czcionką i jedną literę z oznaczeniem kropki po niej tak, aby uczniowie wiedzieli że są to pierwsze i ostatnie litery danego wyrazu.

Przykład: o a. N g
Hasło: Noga.


– nauczyciel może zapisać te litery pionowo lub poziomo

Przykład:

i
P
s
e


Hasło: Pies.
Podpowiedź: Najlepszy przyjaciel człowieka, aportuje patyki.

Wskazówki:

 

  • Jeśli uczniowie mają problem z odgadnięciem, co kryje się pod danymi literami, możemy podpowiedzieć im przy pomocy kilku wskazówek. Wskazówki mogą określać miejsce, gdzie dany wyraz się znajduje. Mogą zostać opisane przy pomocy przymiotników. Może być to też podpowiedź w formie gestykulacji lub pantomimy.
  • Jeśli uczniowie polubią taką grę, mogą grać także w mniejszych grupach. Mogą także przygotować dwa lub trzy swoje ulubione wyrazy w podobny sposób tj. w formie rozsypanki wyrazowej w domu. Na wcześniej ustalonych zajęciach uczniowie mogą przekazać nam swoje zapisane na kartce rozsypanki literowe. Dzięki temu w łatwy sposób będziemy mogli użyć ich w zbieraniu dalszych pomysłów dotyczących tej gry. Jednocześnie uczniowie będą bardzo zadowoleni z tego, że mogą nam pomóc i że ich pomysł został doceniony.

Numer cztery – Co się zmieniło?


Gra ta rozwija umiejętność obserwacji, łączenia faktów, analizowania i porównywania oraz kreatywnego myślenia. Możemy grać w nią z uczniami, biorąc pod uwagę różne „pola” 
do gry. Uczniowie mogą wybrać, że obszarem do tej gry jest na przykład lewa lub prawa strona klasy – określając dokładnie, gdzie pole do gry się zaczyna, a gdzie kończy. Dodatkowo, uczniowie mogą wymyślać różne warianty tej gry, tak aby każda klasa znalazła lub wypracowała rozwiązanie najbardziej kreatywne dla niej.

Przebieg:


W standardowej opcji ochotnik wychodzi 
na środek klasy lub na środek pola, która jest polem gry i obserwuje to, co się tam znajduje. Zwraca szczególną uwagę na rozmieszczenie przedmiotów, kolory przedmiotów, zachowanie uczniów i tym podobne. Przykładowo, jeśli polem do gry jest tylna część klasy, w której znajdują się szafki z przyborami szkolnymi, dywanem do zabawy, pracami plastycznymi uczniów – to wybrany uczeń obserwuje dokładnie to miejsce starając się utrwalić jego dokładny obraz w swojej głowie. Następnie uczeń odwraca się od danego miejsca, a my zawiązujemy mu oczy apaszką. Aby uczeń niczego nie słyszał, można dodatkowo przygotować słuchawki z przyjemną muzyką, tak aby uczeń ciągle był w klasie, ale jednocześnie niczego nie słyszał i nie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy