Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

9 kwietnia 2021

NR 62 (Kwiecień 2021)

Elementy flipped classroom w edukacji wczesnoszkolnej

0 121

Uczniowie uczą się w domu, a ćwiczą w szkole to, czego się nauczyli. Czy jest to postawienie edukacji na głowie? Czy można tak w pełni pracować z młodszymi uczniami? A może lepiej stosować tylko niektóre elementy flipped classroom? Jeśli tak – to w jaki sposób, aby było to optymalne? Jeśli nie – to dlaczego? 

Wśród wielu różnych możliwości uatrakcyjnienia zajęć w szkole swoje miejsce zajmuje także tzw. odwrócona klasa. Jeśli to pojęcie wydaje Ci się nieco enigmatyczne lub jeśli zastanawiasz się, w jaki sposób możesz wykorzystać to na lekcji – ten materiał będzie dla Ciebie przydatny. Rozwieje wiele wątpliwości i zainspiruje do wykorzystywania tej metody w codziennej pracy. 

POLECAMY

Jakie są główne zasady pracy z metodą flipped classroom? 

Przede wszystkim odwracamy samo uczenie. Uczniowie w domu zapoznają się z danym materiałem, by następnie na lekcjach powtórzyć i utrwalić materiał, z którym wcześniej się zaznajomili. Nauczyciel przygotowuje materiały z wyprzedzeniem i dzieli się nimi z uczniami, dając jasne instrukcje. Można powiedzieć, że dzięki takiemu podejściu nauczyciel dysponuje innymi niż standardowe, możliwościami do pracy z uczniami. 

To pokazuje, że odwrócona klasa to rozwiązanie, które powoduje, że uczniowie stają się bardziej odpowiedzialni za proces nauczania. 

O czym musimy pamiętać, przygotowując taką lekcję? 

Istnieje kilka ważnych elementów, takich jak: odpowiednie zaplanowanie i przygotowanie materiałów czy wyjaśnienie uczniom, w jaki sposób mają pracować z materiałem. Jeśli dopiero zaczynamy, to dobrze przeprowadzić lekcję wstępną, podczas której opowiemy uczniom o odwróconej klasie i wprowadzimy ich do tej metody. Potem dajemy uczniom dostęp do materiałów do pracy w domu. Następnie uczniowie mają określoną liczbę dni na zapoznanie się z materiałami. Po tym czasie prowadzimy zajęcia w klasie, podczas których korzystamy z wiedzy i wiadomości zawartych w materiałach, które uczniowie mieli do dyspozycji. Ostatni element to informacja zwrotna, omówienie i podsumowanie wszelkich podjętych działań. Dzięki temu uczniowie będą mogli opowiedzieć nam o swoich odczuciach. A my będziemy mogli dopracować pewne schematy pracy tak, aby były bardziej efektywne przy następnym razie. 

Argumenty za i przeciw 

Istnieje wiele argumentów za wykorzystaniem tego rozwiązania w klasie. Oto kilka przykładów: 

  • Przede wszystkim uczniowie ćwiczą samodzielne przygotowanie się do zajęć. Dzięki temu w przyszłości takie i podobne działania będą dla nich łatwiejsze. 
  • Uczniowie mają dostęp do wielu różnych materiałów i nauka nie jest taka sama jak tradycyjna, w szkole. Nie jest również tak przewidywalna. 
  • Mamy do wyboru więcej możliwości na przygotowanie różnorodnych materiałów dla uczniów. A w razie potrzeby zawsze możemy przygotować coś dodatkowego lub wyjaśnić problematyczne zagadnienie w klasie. 
  • Dzięki odwróconej klasie oszczędzamy czas na lekcjach. Dzięki temu możemy pochylić się bardziej nad różnymi zagadnieniami i wyjaśnić lub rozszerzyć je podczas zajęć w klasie. 
  • Uczniowie zdobywają też nowe kompetencje z zakresu TIK i uczą się, jak wykorzystać je do nauki poza klasą. Dzięki temu będą mogli wykorzystać różne narzędzia do dalszej pracy i do zgłębiania różnych tematów. 
  • Z drugiej strony flipped classroom może być za trudne dla uczniów na pewnym etapie. Jeśli chcemy takie rozwiązanie wprowadzić, warto zacząć tylko od pewnych elementów – tak aby uczniowie oswoili się nieco z taką formą pracy. Dopiero po pewnym czasie możemy dodawać zadania i budować bardziej złożone materiały. 
  • Jeśli rodzice nie zrozumieją tej idei dobrze, to mogą pomyśleć, że nie chcemy uczyć uczniów i cała nauka spada na rodziców w domu. Faktycznie, na pierwszy rzut oka może to tak wyglądać, ale jeśli będziemy wprowadzać elementy odwróconej klasy stopniowo i tylko co jakiś czas, będzie to dla uczniów coś nowego i ciekawego. Nie będą patrzyli na to jak na coś, czego nie lubią. Wszystko zależy od poprawnego zaplanowania i wprowadzenia tych elementów w klasie oraz od współpracy rodziców lub opiekunów. 
  • Co więcej, uczniowie – zwłaszcza młodsi – uczą się w różny sposób. Jeśli nie będą mieli kogoś, kto pomoże im w zapoznaniu się z danym materiałem przy pierwszej próbie, to istnieje bardzo duże zagrożenie, że nie będą w stanie swobodnie zapoznać się z materiałami do kolejnych lekcji. To zaś poskutkuje tym, że ich pewność siebie na lekcji będzie mniejsza. Wtedy prowadzenie lekcji może stać się dla nas nie lada wyzwaniem. O wiele trudniej prowadzi się lekcje, jeśli uczniowie są na różnych poziomach przygotowania.
  • Kolejnym elementem jest to, że uczniowie mogą zapoznać się z danym materiałem w różnym stopniu. Niektórzy mogą mieć czas na zapoznanie się z całym materiałem, a inni tylko z fragmentem. Dlatego tak ważne jest, aby dać uczniom odpowiednio dużo czasu na pracę tą metodą. Jeśli rodzice lub opiekunowie nie będą mieli czasu na przestudiowanie z uczniem danych materiałów, to na lekcji może być uczniom znacznie trudniej. Mogą oni nie opanować danego materiału w odpowiednim stopniu. 

Jakie materiały można przygotować w oparciu elementy odwróconej klasy?

Mamy wiele możliwości dostarczania różnych treści uczniom. Zanim zaczniemy cokolwiek tworzyć, powinniśmy upewnić się, że uczniowie będą w stanie skorzystać z tego, co im przygotujemy. Dlatego też im uczniowie starsi, tym materiały mogą być bardziej zaawansowane i może być ich więcej. Powinniśmy także przedstawić ten sposób pracy rodzicom lub opiekunom, żeby wiedzieli, czego mogą się spodziewać oraz jak mogą pomóc swoim pociechom. Jeśli jesteśmy pewni, że zrobiliśmy wszystko, co w naszej mocy – możemy wykorzystać kilka z przedstawionych w dalszej części tekstu rozwiązań.

Materiały mogą być wykonane w formie np. przedstawienia tematu, opowiadania czy prezentacji. Do tych elementów bardzo dobrze sprawdzą się formy takie jak pliki wideo, materiały PDF czy pliki do odsłuchania. W dalszym etapie możemy przygotować dla ucznia ćwiczenia dotyczące danego tematu, do samodzielnego wykonania. W tym celu warto stworzyć karty pracy lub pytania. Musimy jednak pamiętać, że idea odwróconej klasy w edukacji wczesnoszkolnej nie będzie miała tych samych cech i nie będzie przebiegała dokładnie tak samo dla uczniów młodszych i starszych. Dlatego najskuteczniej jest wybrać pewne elementy i dopasowywać je do wieku i możliwości uczniów.

Pomocne narzędzia

Oto kilka narzędzi, które pomogą w tworzeniu treści:

  • Google Drive – przy jego pomocy możemy tworzyć prezentacje, materiały PDF, karty pracy itp. Wszystko zapisuje się automatycznie. Mamy dostęp do utworzonych treści z różnych urządzeń, takich jak komputer, tablet czy smartfon. Możemy w łatwy sposób udostępniać uczniom treści – poprzez kliknięcie przycisku udostępniania linków lub całych folderów. Mamy także kontrolę nad tym, komu udostępniamy treści poprzez odpowiednie zarządzanie materiałami i formami dostępu. Jeśli usuniemy materiał z naszego dysku, to uczniowie także nie będą mieli do niego dostępu, chyba, że pobiorą dany plik wcześniej.
  • Konwerter plików – gdy tworzymy materiały w formacie Word, warto zamienić je potem na plik w formacie PDF. Jakby to zrobić? Możemy skorzystać z opcji „Zapisz jako”, a następnie wybrać opcję zapisu PDF. Jeśli nie mamy takiej opcji, możemy skorzystać z konwertera online, który zamienia plik typu DOC na PDF. Wystarczy, że otworzymy odpowiednią stronę internetową (np. http://www.ilovepdf.com/pl/word-do-pdf) i prześlemy na nią plik tekstowy. Po chwili otrzymamy do pobrania plik w formacie PDF. Gdy już pobierzemy zamieniony plik, warto go jeszcze otworzyć, aby sprawdzić, czy wszystko zostało przekonwertowane poprawnie.
  • Mp3 – jeśli chcemy coś nagrać, z pomocą przyjdzie nam program typu Audacity (http://www.audacity.pl), dzięki któremu będziemy mogli nagrywać dźwięk. Możemy zrobić to jeszcze łatwiej i skorzystać z dyktafonu w naszym telefonie lub z dyktafonu dostępnego online. Wtedy taki plik jest automatycznie zapisywany w formacie MP3 i łatwo można go zamieścić w chmurze dla uczniów. Przy pomocy takiego rozwiązania możemy tworzyć dla uczniów pliki do słuchania. Będzie to szczególnie dobre dla tzw. słuchowców, czyli uczniów, którzy najszybciej zapamiętują komunikaty słuchowe. 
  • Screencasty – dla tzw. wzrokowców najlepsze będzie natomiast przygotowanie krótkiego wideo lub screencastu. Pomoże nam w tym Screencast-O-Matic (http://www.screencast-o-matic.com). W darmowej wersji tego oprogramowania możemy przygotowywać do 15 minut nagrania. Jeśli jest nam wygodniej, możemy także nagrywać ekran naszego smartfonu i to, co się na nim dzieje (to, co pokazujemy uczniom). Tutaj przydatne mogą być aplikacja typu AZ Screen Recorder (http://play.google.com/store/apps/details?id=com.hecorat.screenrecorder.free) lub oprogramowanie do nagrywania ekranu, jeśli jest tylko dostępne na naszym telefonie.

Kilka ważnych pytań

Jak w przypadku innych metod – praca z flipped classroom może rodzić różnego rodzaju pytania. Oto kilka najczęściej zadawanych, wraz z odpowiedziami: 

Czy praca z odwróconą klasą jest dla każdego? 

Mimo iż metoda ta jest bardzo interesująca, to nie jest jednak dla wszystkich. Uczniowie muszą mieć odpowiednią dojrzałość i gotowość do pracy tą metodą. Powinni zrozumieć, dlaczego warto poznawać różne zagadnienia w domu. Na początek warto zacząć od wprowadzenia samych drobnych elementów odwróconej klasy i obserwować, jak uczniowie się zachowują. 

Jak często można pracować metodą odwróconej klasy? 

Jest to bardzo indywidualne. Wszystko zależy od wieku i...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy