Zmiany prawne w oświacie na rok 2026: Co powinien wiedzieć każdy nauczyciel?

Zaczniemy zatem od samych nauczycieli. W ostatnich dniach wakacji wprowadzono aż trzy nowelizacje Karty Nauczyciela. Regulacje zawarte w tych nowelizacjach mają istotny wpływ na funkcjonowanie nauczycieli, w większości rozwiązań już od 1 września. Tylko niektóre z nich wejdą w życie w terminach późniejszych. Pierwsza nowelizacja zawarta w ustawie z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw1 zgodnie ze swoimi założeniami ma na celu podniesienie prestiżu zawodu nauczyciela przez zapewnienie nauczycielom korzystniejszych niż dotychczas obowiązujące rozwiązań określonych w pragmatyce zawodowej nauczycieli, w szczególności w zakresie wynagradzania, czasu pracy i ochrony stosunku pracy. Ponadto zaistniała potrzeba jednoznacznego doprecyzowania niektórych już istniejących przepisów pragmatyki zawodowej nauczycieli w celu wyeliminowania częstych przypadków ich niewłaściwego stosowania. Druga nowelizacja Karty Nauczyciela z 2025 r.2 dotyczy zatrudniania nauczycieli w niepublicznych jednostkach systemu oświaty. Od września takie placówki będą mogły powierzać psychologom, pedagogom, logopedom i innym nauczycielom specjalistom prowadzenie zajęć w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej również na podstawie umów cywilnoprawnych, jeżeli w treści łączącego strony stosunku prawnego nie przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy. Jednak nauczyciel prowadzący zajęcia na innej podstawie niż umowa o pracę musi spełniać warunki, o których mowa w Karcie Nauczyciela. Należy pamiętać, że obowiązuje kluczowa zasada – wymiar tych zadań nie może przekroczyć 9 godzin tygodniowo dla danego specjalisty. Realizowane w ten sposób godziny będą wliczane do standardów zatrudnienia. Takie rozwiązanie powinno sprzyjać rozwiązaniu problemu braków kadrowych i przyspieszyć dostęp uczniów do profesjonalnego wsparcia, szczególnie ważnego w dobie narastających problemów psychicznych i psychologicznych wśród młodych ludzi. Natomiast trzecia nowelizacja Karty Nauczyciela z 2025 r.3 uchyla tylko przepisy nakładające na nauczycieli obowiązek wyznaczania sztywnych godzin konsultacji w szkole. Dotychczas nauczyciel musiał być dostępny w szkole na dodatkowych konsultacjach godzinę tygodniowo bez względu na faktyczne potrzeby uczniów i rodziców. W praktyce oznacza to likwidację tzw. godzin czarnkowych. Nowelizacje weszły w życie od początku bieżącego roku szkolnego, czyli z dniem 1 września 2025 r., oczywiście z pewnymi wyjątkami. Dla przykładu nowe przepisy związane z kwestiami finansowymi wchodzą w życie dopiero od 1 stycznia 2026 r. Syntetyczne ujęcie wprowadzonych zmian prezentuje się następująco: 

1. Nagrody jubileuszowe:
   • Podwyższono nagrodę jubileuszową za 40 lat pracy – z 250% do 300% wynagrodzenia. 
   • Wprowadzono nową nagrodę jubileuszową za 45 lat pracy – aż 400% wynagrodzenia. 
2. Odprawy emerytalne i rentowe:
   • Lepsze stawki odpraw –do wysokości 6-miesięcznego wynagrodze...