Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zaburzenia koncentracji uwagi

Artykuły | 29 stycznia 2018 | NR 29
299

Koncentracja uwagi ułatwia przede wszystkim naukę, pracę, a także i pomaga w codziennym życiu. Przy coraz szybszym tempie działania nasz umysł musi skupiać uwagę na kilku rzeczach jednocześnie. Aby to było możliwe, wymaga odpowiedniego treningu. Obecnie zaburzenia koncentracji uwagi dotykają coraz więcej osób. Powodują też wiele problemów szkolnych, dlatego w niniejszym artykule pragnę przedstawić ich istotę i konsekwencje w powstawaniu trudności szkolnych.

Koncentracja uwagi jest procesem, w którym nadmiar informacji zostaje odrzucony, a do odbiorcy docierają tylko istotne informacje dotyczące tylko danego zagadnienia1.  Można powiedzieć, iż jest ona kluczem do efektywnej nauki. To umiejętność skupienia się na tym, co robimy.

Koncentracja może być działaniem świadomym lub zachodzić samoistnie. Polega na eliminowaniu niepotrzebnych informacji, które docierają do nas z zewnątrz, a pracy z tymi wiadomościami, które są nam niezbędne do wykonywania określonych działań. 

Jednym z ważniejszych czynników wpływających na koncentrację jest motywacja, ponieważ wówczas jesteśmy bardziej zaangażowani. Problem zaczyna się, kiedy trzeba zrobić coś, na co nie mamy ochoty lub z czym mamy określone trudności.

Przyczyny braku koncentracji uwagi są złożone. Dotyczą szczególnie sfery związanej ze szkołą. Należą do nich między innymi:

  • słaba motywacja do wysiłku, niskie aspiracje,
  • brak wdrożenia do rozwijania umiejętności wytrwałej pracy, pokonywania trudności,
  • małe zainteresowanie określonymi treściami nauczania,
  • niski poziom uzdolnień,
  • zaburzenia funkcji percepcyjno-motorycznych,
  • niekorzystna atmosfera wychowawcza w rodzinie lub w szkole.

Zaburzenia koncentracji podczas uczenia mogą przejawiać się w różnej formie. Najczęściej powodują: 

  • szybką i pobieżną pracę, kiedy uczeń nieuważnie czyta polecenia, wykonuje tylko część zadań, a reszty nie zauważa,
  • liczne błędy, gdy uczeń popełnia błędy w zadaniach, które rozumie i potrafi rozwiązać,
  • niedostateczne skupienie uwagi na zadaniu, uczeń nie może się skupić na tym, co robi,
  • wolne tempo pracy, uczeń pracuje powoli i często przerywa pracę,
  • szybkie zmęczenie, uczeń łatwo się zniechęca,
  • sny na jawie, uczeń „buja w obłokach”, zamyśla się,
  • brak kojarzenia, uczeń nie kojarzy prostych faktów i czuje pustkę w głowie,
  • trudności w przypomnieniu już posiadanych informacji,
  • trudności w zapamiętywaniu nowych informacji.

Dziecko w wieku szkolnym bardzo często gubi i zapomina rzeczy, rozprasza się pod wpływem zewnętrznych bodźców oraz nie ma wytrwałości do długotrwałej pracy nad jednym zadaniem.

Koncentracja i jej stopień zależy też od preferowanego stylu uczenia się. Można wyróżnić:

  • wzrokowców – najchętniej uczą się za pomocą kanału wzrokowego,
  • słuchowców – najlepsze efekty przynosi nauka za pomocą słuchu,
  • czuciowców – wykorzystują wyobraźnię, skojarzenia i emocje podczas procesu uczenia się,
  • kinestetyków – uczą się poprzez zabawę, aktywność i ruch. 

Problemy z koncentracją mogą występować u każdego. Częstotliwość i intensywność występowania objawów wskazuje na trudności z koncentracją uwagi i mówimy wtedy o deficycie uwagi.

W zakresie trudności z koncentracją uwagi można podzielić dzieci na dwa typy:

  • typ pasywny – odznacza się zamyśleniem, marzycielstwem, „bujaniem w obłokach i myśleniem o niebieskich migdałach”, opieszałością, powolnością, ociąganiem się z wykonaniem zadań, przeżywaniem snów na jawie, popełnianiem wielu błędów,
  • typ aktywno-impulsywny, czyli chaotyczne postępowanie, poświęcanie zbyt mało czasu na zapoznanie się z treściami, pospieszna praca bez sprawdzenia poprawności wykonania zadań, brak planowania działań, częste przerwy w pracy, dezorientacja, mała wytrwałość, niecierpliwość, skłonność do rozpraszania siebie i innych. 

Wśród wielu blokad procesu koncentracji uwagi wyróżnia się m.in.:

  • różnego typu źródła zakłóceń w otoczeniu, np. uciążliwy hałas,
  • nadmierne przyjmowanie lekarstw, zaburzenia metabolizmu, cukrzyca, zmiany poziomu glukozy we krwi,
  • niedobór pożywienia, np. diety odchudzające,
  • niedobory snu, częste zmiany rytmu dobowego,
  • brak zainteresowań, motywacji, systematyczności i celu działania,
  • brak samodyscypliny i równowagi wewnętrznej,
  • negatywne nastawienie,
  • brak treningu koncentracji uwagi.

Reasumując należy stwierdzić, iż zaburzenia koncentracji uwagi stanowią bardzo ważny element w edukacji szkolnej. W tym właśnie kontekście opracowałam niniejsze, praktyczne ćwiczenia angażujące funkcje percepcyjno-motoryczne dziecka.

Jak wspierać dziecko z zaburzoną koncentracją uwagi?

Powinniśmy pamiętać, aby często chwalić dziecko, nagradzać za poczynione postępy i zachęcać do rozwijania zainteresowań. Ponadto na zajęciach należy wprowadzać różnorodną aktywność oraz wzbogacać treści praktycznymi przykładami z życia.

W postępowaniu z dziećmi z zaburzeniami uwagi zarówno w domu, jak i w szkole należy przestrzegać trzech zasad (3 x R):

  • regularności, czyli działania w ustalonym rodzinnym rytmie, z unikaniem gwałtownych i radykalnych zmian, spokojnego i konsekwentnego egzekwowania ustalonych reguł,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy