Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

8 grudnia 2020

NR 59 (Grudzień 2020)

Screencasty w edukacji wczesnoszkolnej

39

Jeśli chcemy pokazać coś naszym uczniom na ekranie naszego komputera, a jednocześnie coś im o tym opowiedzieć, wyjaśnić lub wskazać, 
to z pomocą przyjdzie nam nagrywanie screencastów. Jak to zrobić i dlaczego warto? Przekonajmy się o tym wspólnie!

Czym jest screencast?

Definicji może być kilka, ale trzeba wziąć pod uwagę, że „screencast (ang. screen »ekran«, to cast »przedstawiać«, por. broadcast) to krótki film będący zapisem zdarzeń prezentowanych na ekranie komputera – obrazu widzianego przez użytkownika komputera. Film taki wraz z komentarzem osoby wykonującej czynności może pełnić funkcje instruktażowe lub prezentacyjne, np. demonstrować sposób zmiany kroju pisma w procesorze tekstu.

POLECAMY

Nagrywanie i publikowanie screencastów określane jest z angielska jako screencasting”1. To znaczy, że nagrywamy dla uczniów nasz ekran i dodajemy do tego nasz głos. Tylko tyle lub aż tyle.

Zalety screencastów

Screencasty przydadzą się szczególnie przy nauczaniu zdalnym, ale także jeśli będziemy chcieli stworzyć dla uczniów takie materiały, do których będą mogli wracać po zakończeniu zajęć. Dzięki temu będziemy mogli stworzyć dla nich powtórki materiałów. Screencasty dają również wiele innych możliwości. Dzięki nim możemy nagrywać nasze materiały dla uczniów i korzystać z nich wielokrotnie. Jest to szczególnie istotne, jeśli dbamy o nasze gardło i struny głosowe i nie chcemy powtarzać tych samych rzeczy wiele razy od nowa. Do tego takie materiały stanowią świetny sposób dla uczniów na powtórkę materiału przed sprawdzianem czy utrwalenie wiedzy na lekcjach. 

Dla uczniów, którzy są nieobecni na zajęciach, screencast może stanowić dodatkowe wyjaśnienie różnych treści i możliwość nadrobienia materiału.

Czego potrzebujemy do nagrania i do przygotowania takiego materiału?

Przygotowanie możemy podzielić na kilka części. Są to bardzo indywidualne etapy, ale warto zapoznać się z nimi i przetestować je, aby potem dopasować do swoich wymagań i możliwości.

Etap pierwszy. Skompletowanie materiałów

Przede wszystkim musimy przygotować sobie wszystkie treści i materiały, które chcemy nagrać dla uczniów. Dzięki temu będziemy wiedzieć, co i w jaki sposób chcemy nagrać. 

Do przygotowania wszystkich materiałów możemy skorzystać z aplikacji w naszym komputerze typu StickyNotes, zwykłego notatnika bądź pliku Word w komputerze, w którym będziemy zamieszczać wszystkie ważne treści i punkty do nagrania. Dlaczego jest to istotne? Jeśli chcemy stworzyć nagranie – i nie poprawiać go wiele razy – lub też po prostu zrobić nagranie maksymalnie skondensowane, będące swoistą pigułką wiedzy dla uczniów, musimy dokładnie przygotować sobie wszystkie treści. Dzięki temu w trakcie nagrywania unikniemy zastanawiania się nad tym, co powiedzieć, a nagranie będzie bardziej dynamiczne. Dzięki dobremu przygotowaniu unikniemy także dodatkowej obróbki nagranego materiału lub wycinania z niego różnych fragmentów.

Etap drugi. Przygotowanie programów, w których możemy pisać i rysować

Możemy, oczywiście, stworzyć plansze, rysunki albo szkice, których będziemy chcieli użyć w naszych screencastach ręcznie, a następnie zrobić im zdjęcie lub je zeskanować tak, aby znalazły się w komputerze. Szybszą jednak opcją i taką, która pozwala na udostępnienie różnych materiałów i wymiany z nauczycielami, jest tworzenie materiałów w formie notatek, rysunków i zapisów poprzez użycie darmowych programów do skorzystania na komputerze. Pierwszym podstawowym programem, który ma każdy posiadacz systemu Windows, jest Paint. Jest bardzo prosty, ale zapewnia nam wszystko, co najważniejsze. Możemy w nim pisać, robić proste rysunki, a także wklejać grafiki i zdjęcia.

Kolejnym darmowym programem jest program Pencil. Umożliwia malowanie i manewrowanie obrazami, a nawet ich animowanie.

Inną alternatywą jest program Gimp. Jest to program bezpłatny, na zasadzie open source, który pozwala na tworzenie prostych grafik pod screencasty. 

Możemy także tworzyć grafiki i slajdy w programie Canva. Po zarejestrowaniu mamy dostęp do wielu bezpłatnych szablonów. Należy tylko pamiętać, aby zapisać swoje prace – poprzez pobranie na dysk lub zapisanie w chmurze. Przy pomocy Canvy możemy zrobić wiele materiałów pomocnych do szkoły – nie tylko do screencastów.

Inną alternatywą jest stworzenie prezentacji typu PowerPoint i tam zamieszczanie wszystkich najważniejszych notatek i materiałów do screencastu. Jeśli już stworzymy animację takiej prezentacji, to wystarczy do tego dołożyć głos.

Jeśli nie mamy pakietu Office, możemy skorzystać z bezpłatnych alternatyw, takich jak narzędzia od Google, dostępne na dysku Google Drive, i ich prezentacje w wersji online. Wtedy tworzymy materiały do nagrania w formie prezentacji, z której możemy skorzystać w wersji online lub którą możemy pobrać na dysk swojego komputera i tam dopiero dodać głos – screencast gotowy!

Jeżeli mamy dostęp do narzędzi Microsoft Office dla edukacji, możemy także stworzyć prezentację w programie Microsoft Sway. 

Etap trzeci. Przygotowanie naszego głosu i próbne nagranie

Jest to istotny punkt, zwłaszcza jeśli dopiero zaczynamy naszą przygodę ze screencastami. W późniejszych etapach lub gdy nabierzemy więcej doświadczenia, możemy ten krok pominąć. Dobrze jednak jest przećwiczyć sobie to, co chcemy powiedzieć na nagraniu. Przygotujmy nasz głos do takiej pracy. Dzięki temu sprawdzimy, jak potrafimy dane zagadnienie wytłumaczyć lub o nim opowiedzieć. Możemy wziąć tutaj pod uwagę to, że jeśli zaczynamy pracę z takim nagrywaniem, to będziemy odczuwali także niepewność lub nawet stres, a to z pewnością wpłynie na nasz głos i na to, w jaki sposób będziemy mówić. Aby nieco się oswoić z taką formą nagrywania, możemy chociażby na dyktafonie w telefonie nagrać kilka minut naszych wyjaśnień dotyczących danego zagadnienia dla uczniów. Dzięki temu usłyszymy swoje myśli wypowiedziane na głos i będzie nam łatwiej przygotować się do finalnego nagrania.

Etap czwarty. Podłączenie i sprawdzenie sprzętu

Być może wydaje się, że ten etap jest banalny i niepotrzebny, ale nie ma nic gorszego niż zorientowanie się podczas przeprowadzania nagrania, że nie podłączyliśmy mikrofonu lub nie działa on poprawnie. Dlatego przed każdym przygotowaniem screencastu powinniśmy sprawdzić, czy sprzęt działa odpowiednio i czy wszystko dobrze się nagrywa; czy słychać głos, czy jest on nagrany w dobrej jakości itp. Najłatwiej tutaj przeprowadzić jedno- lub dwuminutowe nagranie próbne, a potem je odsłuchać, żeby stwierdzić, czy wszystko działa tak, jak powinno.

Etap piąty. Nagrywanie screencastu

W tym kroku włączamy program do nagrywania i tworzymy nasz screencast. Może być to pogram typu: ScreenToaster (https://www.screentoaster.com), Screencast-O-Matic (https://screencast-o-matic.com) czy TechSmith – wcześniej Jing (https://www.techsmith.com/screencastcom.html).

Etap szósty. Edycja i zapisywanie materiału

Po stworzeniu danego materiału powinniśmy od razu go sprawdzić, czy spełnia nasze wymagania. Jeśli nie – jest to ostateczny moment na ewentualne zmiany i ponowne nagranie. Gdy wszystko z materiałem jest w porządku i nie potrzebuje on edycji – możemy go zapisać na naszym komputerze i jeszcze w jednym bezpiecznym miejscu. Jeśli okaże się, że nasz materiał potrzebuje jakiejkolwiek edycji, możemy skorzystać z bezpłatnych narzędzi, które pomogą nam wyciąć fragment całego nagrania.

Pomocny okaże się program 123Apps – bezpłatne narzędzie webowe, dzięki któremu dokonamy przycinania, scalania, konwertora audio/wideo, rejestrowania głosu i wiele innych (https://123apps.com/pl/).

Pamiętajmy jednak, że tworzymy materiały dla klasy, dla uczniów, że nie jesteśmy zawodowymi montażystami, a nasze materiały nie muszą być idealne. Powinny zawierać w sobie wartość merytoryczną i przybliżać uczniom dane zagadnienie lub zagadnienia.

Kilka sposobów na wykorzystanie screencastów

Możemy zapytać uczniów o to, co jest dla nich wyzwaniem w edukacji, a wtedy na ten temat możemy przygotować osobny screencast i rozesłać go uczniom lub ich rodzicom, żeby wyjaśnić pewne zagadnienia. Potem na lekcji możemy na wiele sposobów pracować z takim gotowym materiałem. Możemy na przykład zapytać uczniów o ich wrażenia i wnioski po obejrzeniu przygotowanego materiału. Możemy także do materiału zadać uczniom pytania na zasadzie sprawdzenia, czy zapoznali się z treścią. Dobrym pomysłem jest też zapytanie uczniów o to, jakie typy zadań spodobałyby im się i jakich by użyli, gdyby mogli być nauczycielami i przygotować lekcję na podstawie materiałów typu screencast. Oczywiście, sugestie uczniów mogą być dla nas inspiracją zupełną lub tylko bardzo luźną, na podstawie której będziemy mogli wymyślić swoje własne zadania na lekcji. Jeśli pracujemy ze screencastami na lekcji, to zamiast tłumaczenia danego tematu uczniom możemy po prostu zaprezentować im nagrany materiał, a dopiero potem zadać im do niego pytania pomocnicze lub sprawdzić, jak rozumieją dane zagadnienie. W ten sposób oszczędzamy kilka minut pracy naszego gardła, a w skali całego tygodnia, miesiąca i roku szkolnego da nam to bardzo duży i dobry wynik. Musimy jednak pamiętać o tym, aby takie materiały były dobrze przygotowane merytorycznie, żeby uczniowie mogli z nich jak najlepiej skorzystać. W zależności od wieku i możliwości uczniów przy pomocy screencastów możemy także prowadzić zajęcia na zasadzie odwróconej klasy: wysyłamy materiały uczniom odpowiednio wcześniej, żeby mogli je obejrzeć, a następnie na lekcji dokładnie je omawiamy. Musimy być pewni, że długość materiału jest odpowiednia dla naszych uczniów, a stopień wyjaśnienia różnych zagadnień jest dopasowany do edukacji wczesnoszkolnej. Zawsze możemy spróbować poprowadzić jedne takie zajęcia i sprawdzić, jak uczniowie zareagują na taki model.

O czym należy pamiętać, tworząc materiały do screencastów?

Jeśli chcemy, aby nasze materiały długo nam służyły i żebyśmy mogli na ich podstawie przygotowywać wiele różnych screencastów, to warto zastosować kilka poniższych wskazówek. Przede wszystkim, przygotowując materiały w formie prezentacji, slajdów, grafik czy pliku w Wordzie, starajmy się zapisywać tam rzeczy hasłowo i w jak najkrótszy, ale zrozumiały dla uczniów sposób oraz jak najbardziej uniwersalny, tak aby mogła z nich skorzystać w przyszłości jeszcze inna klasa lub grupa uczniów. Potem możemy dograć tylko swój głos i będzie działać to szybciej niż stworzenie od początku wszystkich materiałów. Powinniśmy wykazać się sprytem i oszczędzać swój cenny czas.

Kolejnym elementem jest to, że po stworzeniu danego materiału powinniśmy wyrobić w sobie nawyk zapisania go w bezpiecznym miejscu. Możemy zrobić to na naszym komputerze, ale pamiętajmy także o zrobieniu kopii bezpieczeństwa. Może być to kopia wykonana w chmurze, czyli na wirtualnym dysku, albo na dysku zewnętrzn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy