Dołącz do czytelników
Brak wyników

Arteterapia w edukacji wczesnoszkolnej

3 października 2019

NR 49 (Październik 2019)

Alfabet arteterapii

0 33

ROZMOWA Z UCZNIEM PODCZAS ZAJĘĆ PLASTYCZNYCH
 

Zajęcia plastyczne to szczególny czas, w którym można się spokojnie wygadać. Ja stosowałam zawsze taką zasadę, że najpierw tytułem wstępu pięć minut poświęcałam na luźną rozmowę. Poruszałam zagadnienia związane ze sztuką w nieco szerszym kontekście, ale w jakiś sposób nawiązujące do tematu, który był akurat realizowany. I tak, jeśli w pracach plastycznych miała być wykorzystana np. tektura falista lub szary papier, to w tym luźnym wstępie poruszałam kwestie dotyczące papierowych opakowań. Prowadziłam rozmowę z dziećmi mniej więcej w ten sposób: – Wystarczy rozejrzeć się wokół siebie, by zobaczyć bardzo pomysłowo wykonane pudełka z tektury falistej i z szarego papieru. Wczoraj moją uwagę przykuło pewne papierowe opakowanie. W środku było mydełko. Spójrzcie – tak wygląda to pudełko. Jest wykonane z tektury falistej i z szarego papieru. Żadnych ozdób, a mimo to prezentuje się niezwykle ciekawie. Jak myślicie, dlaczego?

– Ma niespotykany kształt.

– Tak. A przypatrzcie się, jak układają się w nim prążki tektury falistej. Pudełko ma prążki po skosie, natomiast na jego przykrywce prążki układają się prosto. Ten, kto je zaprojektował, czyli jego autor, umieścił na jego spodzie swój symbol i znaczek, tzw. ® (registered) to znaczy, że ten wzór pudełka jest zarejestrowany. A jeśli jest zastrzeżony, nie wolno go na szerszą skalę kopiować i sprzedawać jako swojego pomysłu. Nie wszystkie opakowania mają takie autorskie symbole. Na przykład to pudełko po ciastkach nie ma żadnego symbolu. Takich opakowań jest wiele. Po wypakowaniu towaru trafiają na makulaturę, czyli poddawane 
są recyklingowi. To oznacza, że powtórnie przerabia się je na arkusze tekturowe.

Ktoś powie, że taki wstęp może być częścią wprowadzenia metodycznego. Na pewno tak. Dzieci nabywają w ten sposób umiejętności czynnego uczestniczenia w dyskusji. A widząc, że dorosły traktuje je poważnie, starają się wypaść w takiej rozmowie jak najlepiej. Ponadto te luźne rozmowy mają za zadanie poszerzyć wiedzę dzieci na temat sztuki oraz uświadomić im, jak szeroki może ona mieć zasięg.

Nauczyciel powinien tak prowadzić rozmowę, by włączyć w nią wszystkie dzieci, szczególnie zachęcając do aktywności te nieśmiałe i wycofane. W tak poprowadzonej rozmowie dzieci nabierają zaufania do nauczyciela, otwierają się i odkrywają, że poznają nowe informacje z dziedzin, które nie są bezpośrednio związane z zakresem zajęć. Z moich doświadczeń wynika, że dzieci, chwalone i zachęcane, zaczynają otwarcie mówić o swoich potrzebach.

W miarę możliwości nauczyciel powinien uwzględnić wszystkie proponowane przez dzieci sugestie tematyczne zajęć plastycznych oraz te dotyczące techniki ich wykonania. 
W ten sposób dzieci stają się również współautorami zajęć artystycznych.


SZACUNEK DO PRAC PLASTYCZNYCH DZIECI


Istotne jest, żeby szanować dziecięce prace plastyczne. W miarę możliwości eksponować je na przykład na wystawach szkolnych (szerzej o tym napiszę w następnym numerze czasopisma). Należy pamiętać również o tym, by każda praca dziecka była podpisana.

Nie tak dawno, będąc w pewnej szkole w dużym wojewódzkim mieście, zobaczyłam bardzo nieprofesjonalnie przygotowaną wystawę prac plastycznych dzieci. Otóż, do dwumetrowej tablicy korkowej, wiszącej na ścianie w odległości ok. dwóch metrów od podłogi przyczepiono szary papier, na którym trwale przyklejone były prace malarskie dzieci wykonane na białych kartkach formatu A3. Cóż za brak profesjonalizmu – pomyślałam. Przecież nie da się już tych prac plastycznych oddać dzieciom. A przecież mają prawo je otrzymać z powrotem.

Prowadząc pracownię plastyczną, zawsze uczulałam rodziców na to, by przechowywali prace swoich pociech. Taka dokumentacja plastyczna ma naprawdę ogromną wartość i po latach zarówno rodzice, jak i dzieci z sentymentem do niej wracają. Poza tym stanowi ona cenny materiał badawczy, który ukazuje dziecko w poszczególnych etapach jego rozwoju. Zazwyczaj dzieje się tak, iż większość dzieci w miarę dojrzewania, a również i potem, nie ma już nic wspólnego ze sztukami plastycznymi. Ich przygoda z malowaniem i rysowaniem kończy się przeważnie w wieku 10–12 lat. Fascynacja sztukami plastycznymi mija, lecz prace pozostają. Dlatego ich skrzętne przechowywanie jest jak najbardziej potrzebne.

Warto eksponować prace dzieci w szkole. Niestety w większości szkół nie wydzielono na takie ekspozycje miejsca. Są mniejsze lub większe hole, niewłaściwie zagospodarowane. W szkołach nie uczy się dzieci wystawiennictwa, nie ma tego zresztą w programach. Szkoły posiadają sale gimnastyczne, ale brak w nich galerii wystawienniczych. Wychowanie przez sztukę to nie tylko sam proces tworzenia, to również właściwe eksponowanie prac plastycznych. Jednak o tym się całkowicie zapomina lub po prostu nie wie.

W organizowaniu wystaw prac plastycznych powinny uczestniczyć przede wszystkim ich autorzy – dzieci. Każda taka ekspozycja powinna być inaczej zaprezentowana. Wszystko zależy od pomysłowości i od kreatywności organizatorów. Można do tego wykorzystać ławki, krzesła, kubiki, pudła papierowe, sznurki i spinacze na bieliznę itp. Takim stałym miejscem wystawienniczym może być np. słup ogłoszeniowy, podobny 
do tego, który jest przy miejskich ulicach. Warto taki kącik wystawienniczy jakoś nazwać, np. Galeria Karton. Ważne jest, by w ciągu roku każda klasa mogła się tam chociaż raz zaprezentować. Przy organizacji takiej ekspozycji nie należy zapominać o plakatach informujących o wystawie prac plastycznych oraz o katalogach, w których będą uwzględnieni autorzy prac. Katalogi mogą być bardzo proste w formie, wykonane ręcznie i skserowane.

Właściwe zaangażowanie się dzieci w wystawę własnych prac wyzwala w nich kreatywność i otwiera na sztukę oraz uczy kultury obcowania ze sztukami plastycznymi. Poza tym dzieci nabierają przekonania, że ich prace plastyczne traktuje się poważnie, co jest niezwykle istotne w procesie ich rozwoju.


TWÓRCZOŚĆ DZIECKA


O twórczości dziecka napisano już bardzo dużo. I ja też w swoich książk...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy