Dołącz do czytelników
Brak wyników

Arteterapia w edukacji wczesnoszkolnej

7 czerwca 2019

NR 47 (Czerwiec 2019)

Alfabet arteterapii

0 94

K

KLIMAT ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH Z DZIAŁANIAMI PLASTYCZNYMI
 

Powinien być twórczy i pozbawiony rywalizacji. Tylko w otwartej i przyjaznej atmosferze pracuje się dobrze.

Sposób zwracania się nauczyciela do dzieci jest bardzo ważny. Już na pierwszych zajęciach powinien on przedstawić się dzieciom z imienia i nazwiska, jak również zadbać o to, by krótko wyjaśnić im kluczowe kwestie dotyczące organizacji zajęć. 

Powinno się w nich znaleźć: omówienie tematu, czyli tzw. część metodyczna, potem jego realizacja przez dzieci, i wreszcie jego krótkie podsumowanie łącznie ze wszystkimi spostrzeżeniami. W tę ostatnią część zajęć warto włączyć również wszystkie dzieci. Zazwyczaj tak jest, że ta ostatnia część zajęć jest pomijana, ponieważ brakuje na nią czasu. Wobec tego, warto do niej nawiązać przy okazji kolejnych zajęć. Może to wyglądać np. w ten sposób:


– Kto z was pamięta, jaki był temat ostatnich zajęć?
Niektóre dzieci zgłaszają się, podnosząc ręce, natomiast inne przekrzykują się. Nauczyciel zwraca się po imieniu (nie po nazwisku) do dziewczynki, która pierwsza się zgłosiła, podnosząc rękę do góry:
– Proszę Basiu powiedz.
– Faktura – odpowiada dziewczynka.
Nauczyciel poprawia wypowiedź: 
– Rzeczywiście poznaliśmy technikę faktury, natomiast tematem poprzednich zajęć plastycznych było „Drzewo”.
– A to nie wszystko jedno? – pyta zdziwiona Basia.
Nauczyciel wyjaśnia:
– Otóż, nie. Temat, to jest to, o czym rysujemy, malujemy. Natomiast technika, to jest to, w czym my tę pracę plastyczną wykonujemy. Na przykład tematem jest „Portret mamy”. A wykonujemy cały rysunek w następujących technikach: w ołówku, kredkami, bądź np. temperą.

  

Warto te pojęcia uporządkować, by dzieci zawsze wiedziały, jaki jest temat zajęć i w jakiej technice pracują. To również składa się na klimat zajęć. Ponadto należy również zadbać o odpowiednie słownictwo na zajęciach plastycznych. 
To znaczy stopniowo „wprowadzać w życie” i wyjaśniać takie słowa, jak: kompozycja, sztaluga, paleta, passe-partout, finisaż itp. Dzieci rozumiejąc ich znaczenie, z łatwością je sobie przyswajają i stosują. Zamiast powiedzieć: „zrobimy dziś collage”, lepiej zastosować takie sformułowanie: „wykonamy kompozycję zwaną collage”. Należy przy tym wyjaśnić, co to znaczy komponować, i co to znaczy collage. Na przykład w ten sposób:

Komponujemy na kartce, czyli układamy na płaszczyźnie  różne kolorowe papiery, łącząc je z plamami barwnymi i liniami.

 

Rozszerzając fachowe słownictwo, wzbogacamy wiedzę dziecka na temat sztuki.
Sprzyjający klimat zajęć plastycznych otwiera dziecko na kreację.

Warto zaproponować dzieciom proste ćwiczenie plastyczne związane z klimatem zajęć plastycznych. Jest to:


KOLOR NASZYCH ZAJĘĆ


Używając odpowiedniej kolorystyki, dziecko określa klimat zajęć plastycznych, w których uczestniczy. Taka artystyczna wypowiedź stwarza możliwość swobodnego wypowiedzenia się na temat jakości takich zajęć, bez konieczności werbalnego ich opisywania.


Cel zabawy:

  • Umiejętność określania stanów emocjonalnych za pomocą kolorów, rozszerzenie wiedzy o kolorach.


Potrzebne materiały:

  • Biała kartka papieru, farby wodne, pędzel, naczynie na wodę.
     

Przebieg zabawy plastycznej:

  • Słońce jest żółte, niebo jest niebieskie, trawa jest zielona, a nasze zajęcia plastyczne według ciebie jaki mają koloryt?
  • Czy mają barwę żółtą, czerwoną czy też pomarańczową? Te kolory są kolorami ciepłymi i radosnymi. Czy może mają barwę niebieską? Jest to kolor chłodny. A może są w tonacji zielonej? To też jest chłodny kolor, ale ponieważ zawiera w sobie domieszkę barwy żółtej, to wyczuwa się w nim pewne ciepło.
  • Czy może są w kolorze czarnym? Z reguły uważa się go za smutny, choć dla wielu jest kolorem szyku i elegancji.
  • Czy może wybierzesz jeszcze jakiś inny kolor na opisanie klimatu zajęć plastycznych, w których uczestniczysz?
  • Chwilę się zastanów i zamaluj swoją kartkę na taki kolor, który Twoim zdaniem odzwierciedla dzisiejsze zajęcia.


Spostrzeżenia:
To ćwiczenie pozwala zorientować się nauczycielowi w tym, jak dziecko odbiera działania plastyczne. Nie należy robić uwag i komentować tych prac, nawet gdyby umieszczone zostały na nich jakieś litery, cyfry lub postaci i przedmioty.


Podsumowanie:
Klimat zajęć ma istotny wpływ na ich charakter. Jeśli jest on niesprzyjający, trudno mówić o twórczych zajęciach, bowiem może on zablokować dziecko i na długo pozostawić w nim niemiłe wspomnienia związane z atmosferą tychże zajęć.
W sprzyjającym klimacie dziecko czuje się ich współgospodarzem, gdyż ma w nich coś do powiedzenia. Ponadto nie jest dyskredytowane, ponieważ dorosły traktuje je poważnie.


L

LEPSZA czy GORSZA?


Co ma powiedzieć nauczyciel, gdy z ust dziecka padnie takie pytanie: „Która praca plastyczna jest lepsza: moja czy koleżanki?”

Na pewno nie należy takiego pytania ignorować. Odpowiedź nauczyciela powinna być konkretna i rzeczowa. Na przykład:

– Każda z tych prac jest inna, mimo występujących podobieństw.
Jednak taka odpowiedź może nie zadowolić rozżalonego dziecka, które się skarży:
– To ja pierwsza narysowałam dwa słońca, a ona ode mnie ściągnęła!
Drugie dziecko protestuje:
– Nieprawda! To ja pierwsza wpadłam na taki pomysł!
Wtedy koniecznie trzeba rozładować napiętą sytuację:
– Obie macie wspaniałą wyobraźnię. Twoje słoneczka grają na plaży w piłkę, a twoje spoglądają uśmiechnięte zza chmurek. I oprócz tego jakież bogactwo kolorów widać w obu pracach plastycznych!


Jak już wcześniej wspomniałam, gdy klimat zajęć jest sprzyjający, tzn. pozbawiony konkurencyjności, wówczas dziecko może sobie spokojnie tworzyć. I nie padnie wtedy z jego ust takie pytanie: „Która praca plastyczna jest lepsza: moja czy koleżanki?”

Tego typu rozróżnienia mogą poczynić tylko i wyłącznie dorośli, na przykład organizując konkursy plastyczne dla małych dzieci. Są one krzywdzące, jeśli nie przyznaje się w nich nagród wszystkim uczestniczącym w nich dzieciom.

Wielokrotnie byłam świadkiem wielkiego rozczarowania dziecka, którego praca plastyczna brała udział w jakimś konkursie. Był i nadal obowiązuje ten sam schemat: nagród i wyróżnień jest niewiele, a prac zgłoszonych na konkurs sporo. Szczególnie mam tu na uwadze dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Dorosłe jury ocenia prace maluszków wg pewnego ustalonego kryterium. Nie bierze się je...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy