Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak odżywiają się dzieci w Polsce?

Artykuły | 1 lutego 2018 | NR 20
217

Rozmowa z dr Agnieszką Kozioł-Kozakowską, Kierownikiem Pracowni Dietetyki Pediatrycznej Instytutu Pediatrii UJ CM w Krakowie i ekspertem kampanii „Soki i musy – witaminy w smart formie”.

Jak odżywiają się dzieci w Polsce?

Z badań wynika, że dieta polskich dzieci nie jest doskonała, większość jada tylko kilka produktów z piramidy zdrowego żywienia, niestety kilka powtarzających się produktów nie jest w stanie zaspokoić potrzeb żywieniowych rosnącego organizmu. Badania pokazują przewlekłe niedobory witaminy D oraz wapnia, co świadczy o niskim spożyciu produktów mlecznych i mleka. Dzieci jedzą również za mało warzyw i owoców. W międzynarodowym badaniu HBSC (Health Behaviour In School–aged Children) zaobserwowano, że polskie dzieci nie jedzą tych produktów codziennie, a najczęściej tylko kilka razy w tygodniu. Niestety duży odsetek dzieci nie je śniadań przed wyjściem do szkoły, a drugie śniadanie to często produkt kupiony gdzieś „na szybko”. Trochę lepiej wygląda dieta przedszkolaków, gdyż ich sposób żywienia jest w większości jeszcze pod większą kontrolą rodziców oraz przedszkola. 

A jak dzieci powinny się odżywiać? Jak powinna wyglądać prawidłowa dieta dziecka w wieku wczesnoszkolnym?

W diecie każdego człowieka, a szczególnie w diecie dziecka, bardzo ważna jest różnorodność. Jak już wspomniałam, jedzenie tylko kilku produktów nie daje gwarancji na zaspokojenie potrzeb organizmu w zakresie składników odżywczych potrzebnych do wzrostu. Nie ma bowiem takiego produktu, który zawierałby wszystkie potrzebne nam składniki, dlatego należy jeść produkty z każdej grupy zamieszczonej w tzw. Piramidzie Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej, tj. owoce i warzywa, produkty zbożowe, produkty mleczne, mięso, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych oraz tłuszcz. Oczywiście ilość produktów, które powinny być przez dzieci zjedzone, różni się w zależności od wartości odżywczej tych produktów. Aktualnie uważa się, że podstawą diety powinny być warzywa i owoce jedzone w największej ilości, potem produkty zbożowe, mleczne, mięso, ryby, jaja i tłuszcze. 

Zaleca się, aby dzieci w wieku szkolnym regularnie spożywały od czterech do pięciu posiłków dziennie w postaci śniadania, drugiego śniadania, obiadu, podwieczorku i kolacji. Istotne jest, aby przerwy między kolejnymi posiłkami nie były dłuższe niż 4 godziny, ponieważ dłuższe odstępy czasowe mogą spowodować pogorszenie koncentracji, obniżoną zdolność do aktywności fizycznej czy spadek nastroju. Wszystkie wymienione czynniki wpływać będą niekorzystnie na sprawność intelektualną i fizyczną dziecka. Szczególny nacisk należy położyć na jedzenie śniadania jako pierwszego pełnowartościowego posiłku.

Nie należy zapominać o aktywności fizycznej, sama dieta to za mało do utrzymania zdrowia i prawidłowego rozwoju, każde dziecko powinno co najmniej godzinę dziennie spędzać na aktywności ruchowej.

Dużo się mówi o spożywaniu 5 porcji warzyw i owoców dziennie. Czy dzieci powinny jeść tyle samo, co osoby dorosłe? Jak wygląda odpowiednia porcja dla dziecka?

Nowe doniesienia naukowe pokazują, jak ważną rolę odgrywają w profilaktyce wielu chorób warzywa i owoce. Społeczeństwa, których dieta obfituje w te produkty rzadziej zapadają na choroby układu krążenia czy nowotwory. Z tego powodu w ramach profilaktyki powinniśmy zwiększyć ilość spożytych warzyw i owoców do minimum 400 g dziennie. 

To zalecenie dotyczy również dzieci, chociaż w ich przypadku ważną rolę odgrywa wielkość porcji – im starsze dziecko, tym porcja może być większa. Dla przykładu, dla przedszkolaka porcją owocu będzie pół banana, dla dziecka w wieku szkolnym może to być już cały owoc. Porcja musi być dopasowana do fizjologicznych możliwości trawienia – im dziecko jest mniejsze, tym mniejszy ma żołądek. Zalecenia dla dzieci określają dzienną ilość warzyw i owoców na poziomie 400–600 g. Porcję możemy również w łatwy sposób dopasować do wieku dziecka. Istnieje niepisana zasada, że porcję stanowi taka ilość produktu, która zmieści się w dłoni, dotyczy to głównie małych owoców czy warzyw, jeśli chodzi o jabłka, pomarańcze czy gruszki, to jeden owoc o wadze ok. 80–100 g stanowi porcję produktu. Porcję warzyw lub owoców może również stanowić szklanka soku 100% lub opakowanie musu owocowego.

Jak rodzice mogą namówić dzieci do jedzenia większej ilości warzyw i owoców? 

Często, nawet jeżeli są one podane, dzieci nie chcą ich zjeść.

Nauka dobrych zwyczajów żywieniowych zaczyna się już w okresie niemowlęcym. Często, co obserwuję w codziennej pracy, rodzice nie mają wystarczająco dużo konsekwencji i cierpliwości i przestają podawać dzieciom produkty, których dziecko nie akceptuje. Niestety nauka smaków to proces rozłożony w czasie, i aby dziecko zaakceptowało smak, musi mieć szansę próbowania go wielokrotnie. Każdy z nas, również dzieci, ma zmienny apetyt – raz jesteśmy bardziej, a raz mniej głodni, czasami mamy na coś ochotę, czasami nie. Ważne jest, aby ta czasowa odmowa jedzenia warzyw i owoców nie utrwaliła się. Aby tak się nie stało, dziecku należy proponować warzywa i owoce z każdym posiłkiem. Nawet jeśli wiemy, że aktualnie ich nie akceptuje, powinny znaleźć się na jego talerzu. Przyjdzie bowiem taki moment, kiedy dziecko się przekona i zechce spróbować. Jeśli nie dostanie ich na swoim talerzu, nie będzie miało takiej szansy. Oczywiście można również przemycać warzywa i owoce w różnych daniach, to też jest metoda na dostarczenie wartości odżywczych tych produktów – racuchy z jabłkami, pierogi z truskawkami, placuszki z cukinii, brokułu i wiele innych. Dobrą metodą podawania dzieciom warzyw i owoców jest korzystanie z dostępnych na rynku musów owocowych czy owocowo-warzywnych. Ich prosta forma sprawia, że są łatwe w użyciu, a dzieci najczęściej chętnie je jedzą.

Często rodzice boją się, że podając dziecku sok lub mus podają mu produkt wysoko przetworzony. Jak to jest z tymi sokami?

Faktycznie, często spotykam się z takimi opiniami, ale nie zgadzam się z nimi. Należy umieć znaleźć kompromis. Soki w kartonach nie zawierają żadnych dodatków, barwników czy konserwantów, nie są dosładzane, dlatego są naturalne. Aktualnie mamy dostępną olbrzymią różnorodność produktów, możemy wybrać soki mętne, które będą zawierały więcej błonnika pokarmowego, lub mus owocowy, który również obfituje w ten składnik. Czasami, kiedy dziecko odmawia jedzenia warzyw i owoców, sok będzie jedynym naturalnym źródłem witamin i składników mineralnych w nich zawartych.

Dzieci częściej wzorują się na rodzicach czy rówieśnikach w kwestiach wyboru jedzenia lub przekąsek np. w szkole?

To zależy od wieku. Małe dzieci jeszcze w wieku przedszkolnym wzorują się na rodzicach, opiekunach, wraz z wiekiem rówieśnicy stają się bardziej atrakcyjni i faktycznie w wieku szkolnym dzieci podatne są na wpływy grupy rówieśniczej. Trzeba jednak pamiętać, że nawyki kształtujemy latami – od niemowlęctwa. Dziecko, które ma nawyk jedzenia owoców i warzyw wyniesiony z domu, będzie je jadło bez względu na przejściowe szkolne znajomości. 

W tym roku szkolnym startuje program edukacyjny w szkołach podstawowych „Soki i musy – witaminy w SMART formie” skierowany do klas...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy