Dołącz do czytelników
Brak wyników

Efekt domina

9 listopada 2020

NR 58 (Listopad 2020)

Podróż po świecie wartości
Materiały dla nauczycieli do pracy z uczniami na pierwszym etapie edukacji (w klasach I–III)

86

Kolejne przygody w „Podróży po świecie wartości” 

W poprzednich numerach „Życia Szkoły” opublikowanych zostało już siedem scenariuszy cyklu zajęć „Podróż po świecie wartości”, w których pod Waszym kierunkiem uczniowie określali, czym w ogóle są „wartości”, jak rozumieją wartości „wolności”, „wyrażania siebie”, „empatii”, „odwagi”, „samodzielności” i „dbania o siebie”.

POLECAMY

W tym numerze zapraszamy do wyruszenia w dalszą podróż, tym razem do Ameryki Południowej, gdzie uczniowie dowiedzą się, czym jest odporność psychiczna, czyli siła wewnętrzna, która pomaga radzić sobie w wymagających sytuacjach. Uczniowie zapoznają się z historią chłopca, który wskutek kryzysu wenezuelskiego, ze względów politycznych i ekonomicznych, był zmuszony wraz z rodzicami emigrować do Kolumbii. Bohater historii opisuje w liście, jak w tak trudnej sytuacji można sobie radzić – czego nauczył się od swoich rodziców i jak każdy, niezależnie od wieku, może budować swoją wewnętrzną siłę. Celem zajęć jest zwrócenie uwagi uczniów na wartość odporności psychicznej, związanego z nią rozwijania swoich mocnych stron i umiejętności zwrócenia się o pomoc do innych ludzi.

Historia oparta jest na faktach – inspiracją do powstania tego scenariusza i podjęcia tematu było wsparcie przez Kulczyk Foundation działań organizacji pozarządowej Comparte por una vida (CPUV), która prowadzi programy dożywiania dzieci w szkołach i szpitalach w Wenezueli i Kolumbii.

Wychodząc z założenia, że rozpoczynacie Państwo z dziećmi omawianie ważnych tematów, które potem mogą wymagać kontynuacji nie tylko w szkole, ale również w środowisku rodzinnym, do każdego scenariusza w cyklu przygotowaliśmy specjalną informację dla rodziców i opiekunów, która nie tylko podsumowuje to, co zrobiliście Państwo na zajęciach, ale też daje konkretne pomysły na to, jak można rozwijać temat danej wartości w domu.

Scenariusze cyklu „Podróż po świecie wartości” oparte są na wybranych projektach pomocowych zrealizowanych przez Kulczyk Foundation w latach 2018-2019. Autorzy listów będących elementami scenariuszy są fikcyjni, a ich historie są reprezentatywne dla społeczności, z którą projekt w danym kraju był realizowany, i mają na celu przedstawienie wartości powiązanej z problemem, którego rozwiązanie wsparła Fundacja.

Cykl „Podróż po świecie wartości” jest autorską publikacją edukacyjną Kulczyk Foundation, przygotowaną pod patronatem merytorycznym Wydziału Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i jest objęta honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich, dr. Adama Bodnara.

Kulczyk Foundation

Fundacja rodzinna założona w 2013 roku przez Grażynę Kulczyk, dr. Jana Kulczyka i Dominikę Kulczyk. Walczy z dyskryminacją i nierównością, dotykającymi kobiety i dziewczynki na całym świecie. Celem jej działań jest budowa rzeczywistości pozbawionej ograniczeń ze względu na płeć. Prezeską Fundacji jest Dominika Kulczyk – polska przedsiębiorczyni i filantropka, koncentrująca swoje działania głównie na wspieraniu wolności kobiet w trzech obszarach: świadomości, ciała i bytu. Autorka ponad 60 filmów dokumentalnych, poruszających problemy globalnej dyskryminacji i niesprawiedliwości. Zwolenniczka i propagatorka Celów Zrównoważonego Rozwoju ustanowionych przez ONZ.
Kulczyk Foundation od początku swojego istnienia działa na rzecz kształtowania kompetencji społeczno-emocjonalnych dzieci i młodzieży. W tym celu przygotowywane są scenariusze lekcji, które w atrakcyjny i dostosowany do różnych etapów edukacji sposób tłumaczą złożony świat uniwersalnych wartości, przeżywanych emocji i postaw prospołecznych. Zadaniem tych materiałów jest wsparcie uczniów w lepszym poznaniu siebie i innych ludzi. Edycja materiałów dla nauczycieli z roku 2019 została objęta Honorowym Patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich, dr. Adama Bodnara. 
Więcej informacji: www.kulczykfoundation.org.pl 

Ósme zajęcia w cyklu „Podróż po świecie wartości” – „Odporność psychiczna – Kolumbia/Wenezuela”

Scenariusz 8 z 10 
Autorki: prof. UAM dr hab. Kinga Kuszak, Anna Brzezińska, Iwona Krysińska, Dorota Kuszyńska (Kulczyk Foundation)

Cel główny 
Zwrócenie uwagi uczniów na znaczenie odporności psychicznej (siły wewnętrznej). 

Cele szczegółowe 
Uczeń: 

  • wyjaśnia, na czym polega odporność psychiczna,
  • rozumie, że nawet w trudnych sytuacjach można zachować spokój,
  • zna sposoby radzenia sobie w trudnych sytuacjach,
  • wie, że warto rozwijać swoje mocne strony i pracować nad sobą,
  • wie, że w trudnych sytuacjach ma prawo zwrócić się o pomoc do innych ludzi.

Uwaga! 

Scenariusz związany jest z kryzysem wenezuelskim oraz pomocą niesioną m.in. przez Kulczyk Foundation osobom, których życie i zdrowie były zagrożone na skutek tych wydarzeń i musiały uciekać z Wenezueli. Wszystkie działania pomocowe były realizowane już na terenie Kolumbii, dlatego w tytule scenariusza pojawiają się nazwy obu krajów, a ich bohater − Luis − choć jest z Wenezueli, zaprasza uczniów do Kolumbii. 

Środki dydaktyczne:

  • list od Luisa z Wenezueli (do wydrukowania w 1 egz.),
  • zdjęcia z Kolumbii (do wydrukowania w wersji kolorowej w formacie A4),
  • karta pracy „Moje mocne strony” – wersja dla uczniów (do wydrukowania dla każdego ucznia),
  • karta pracy „Moje mocne strony” – wersja dla nauczyciela (do wydrukowania w 1 egz.),
  • karta pracy „Moja tarcza mocy” (do wydrukowania dla każdego ucznia),
  • duża mapa świata lub globus,
  • koperta formatu A4,
  • kartki A4 pocięte wszerz na paski.

Przygotowanie do zajęć

Przed zajęciami wydrukuj list od Luisa oraz zdjęcia z Kolumbii i włóż je do koperty zaadresowanej do uczniów. 

Przebieg zajęć

Podróż po świecie wartości: Odporność psychiczna
Wenezuela i Kolumbia 

Wyruszamy w podróż – rozpoczęcie zajęć

  • Powitaj uczniów, zaproś ich do przygotowania teczek-walizek i wyruszenia w drogę. Niech swobodnie poruszają się po sali w dowolnym tempie.
  • Poproś, by usiedli, i zapytaj:
    • Czy pamiętacie, jaki jest cel naszej podróży?
    • Kogo już poznaliśmy w trakcie naszej podróży?
    • Czy pamiętacie, o jakich wartościach pisały do nas w listach dzieci z innych krajów? 
  • Wprowadź temat zajęć, wskaż na mapie świata Kolumbię i Wenezuelę. Poproś uczniów, by odszukali te państwa na mapach, które mają w teczkach-walizkach, i je oznaczyli.

Dzisiaj nasza droga wiedzie do Kolumbii, gdzie mieszka dziewięcioletni Wenezuelczyk − Luis. Nie mógł zaprosić nas do swojej ojczyzny – Wenezueli − ponieważ razem z rodzicami musiał ją opuścić i wyruszyć do Kolumbii. W jego rodzinnym kraju brakuje żywności i leków, nie zawsze dostarczany jest prąd. Kiedy nie ma prądu, wiele ważnych urządzeń nie działa. Bardzo potrzebne urządzenia wymagające zasilania prądem są na przykład w szpitalach. Bez nich nie można leczyć, prowadzić zabiegów, operacji, które ratują ludziom życie. To wszystko zmusiło ponad 2 miliony osób do opuszczenia swoich domów i emigracji do sąsiednich państw. Tam szukają możliwości bezpieczniejszego i lepszego życia. Najwięcej osób z Wenezueli uciekło do Kolumbii – tak jak rodzina Luisa. Zanim posłuchacie listu od niego, zastanówcie się, co może uznawać za ważne. 

  • Porozmawiaj z uczniami, a następnie zaproś ich do wysłuchania listu od Luisa. 

Czym jest wewnętrzna moc, czyli odporność psychiczna? – zapoznanie się z treścią listu z Kolumbii

  • Wyjmij list od Luisa z koperty i odczytaj.

Cześć!
Mam na imię Luis i mam 9 lat. Cieszę się, że dotarliście do Kolumbii, choć jeszcze bardziej cieszyłbym się, mogąc Was powitać w moim rodzinnym domu w Wenezueli…
Wyobraźcie sobie, że jeszcze rok temu miałem swój własny pokój, chodziłem na różne ciekawe zajęcia pozalekcyjne i w ogóle było fajnie. Ale widziałem, że moim rodzicom żyje się coraz trudniej. Coraz więcej muszą pracować, żeby móc kupić jedzenie. W dodatku szukanie sklepów, w których można kupić potrzebne produkty, nie było łatwe. W całej Wenezueli po prostu zaczynało brakować podstawowych produktów… Pewnego dnia mój młodszy brat zachorował. Kiedy rodzice zabrali go do szpitala, okazało się, że nie tylko nie ma już żadnych lekarstw, ale także zabrakło wody. W szpitalu zaczęły się szerzyć choroby, bo nie było nawet możliwości, żeby umyć ręce. Moi rodzice nie chcieli już dłużej tak żyć, martwili się o nasze i swoje zdrowie. Postanowili przenieść się do Kolumbii, gdzie można było znaleźć pracę i za zarobione pieniądze kupić jedzenie oraz lekarstwa. Spakowaliśmy się do plecaków i walizek, a później ruszyliśmy w drogę. 
Na piechotę! Wyobraźcie sobie, że zwykły bilet na autobus kosztował tyle, co roczna pensja rodziców… Nie mieliśmy innego wyjścia, jak pieszo pokonać drogę. Nie mogliśmy więc zabrać za dużo naszych rzeczy. Wzięliśmy tylko to, co niezbędne. 

  • Przerwij czytanie listu, pokaż uczniom zdjęcia i przeczytaj podpis.

  

Szliśmy do Kolumbii tak, jak ci ludzie widoczni na zdjęciach –
z plecakami, walizkami, torbami… Wyglądaliśmy jak turyści. Ale turystami nie byliśmy. 

  • Wróć do czytania listu.

W drodze rozmawialiśmy o tym, że na pewne sprawy w naszym kraju nie mamy wpływu. Możemy jednak decydować o tym, co robimy, jak reagujemy w różnych sytuacjach. Mama wytłumaczyła mi, że na tym polega odporność psychiczna, czyli taka wewnętrzna moc w naszej głowie i sercu. Ona jest jak mięśnie, można ją ćwiczyć i wtedy jest silniejsza. Zdradzę Wam nasz przepis na wewnętrzną moc. Zawiera on trzy składniki. Pierwszy jest taki: trzeba pomyśleć o tym, za co jesteśmy wdzięczni innym ludziom, sobie, losowi… Nawet w trudnej sytuacji można pomyśleć o tym, że mamy obok naszych bliskich, którzy nas kochają, że nasze ciało ma siłę pokonywać drogę do miejsca, w którym będzie nam lepiej się żyło. Można być wdzięcznym za to, że świeci słońce, że ktoś odpowiedział uśmiechem na nasz uśmiech, że obok nas coś ładnie pachnie, np. kwitnące kwiaty na łące. Zawsze coś się znajdzie, wystarczy poszukać!
Drugi składnik jest następujący: trzeba pomyśleć o tym, co umiemy i wiemy, co możemy zrobić, żeby zmienić naszą sytuację. Na przykład kiedy dotarliśmy do miasteczka za granicą wenezuelsko-kolumbijską, nie mieliśmy za co kupić jedzenia. Wiedziałem jednak, że kto jak kto, ale ja mam bystry wzrok i zauważam rzeczy, które inni pomijają. Więc razem z bratem chodziliśmy po okolicznych ulicach i staraliśmy się zebrać to, co dałoby się sprzedać – czasem puszki, czasem jakieś ubrania, cokolwiek udało nam się znaleźć. Jak ci chłopcy na zdjęciu.

  • Przerwij czytanie i pokaż uczniom zdjęcie.

Zobaczcie. W ten sposób udało nam się przetrwać pierwsze trudne dni w obcym kraju. 

  • Powróć do odczytywania listu.

Teraz nie jestem już głodny, chodzę do szkoły i czuję się bezpieczny. Ale znalezienie szkoły też nie było łatwe. I to jest trzeci składnik przepisu na wewnętrzną moc: nawet kiedy jest trudno, nie należy się poddawać – trzeba szukać, pytać, prosić o pomoc, kiedy jest potrzebna. Moi rodzice bardzo długo starali się znaleźć szkołę, która by mnie przyjęła. Nie ustawali w wysiłkach, pytali różnych ludzi, czy coś wiedzą, czy kogoś znają, chodzili do okolicznych szkół i tam próbowali przekonać dyrektorów, by mnie przyjęli. W końcu się udało! 
Staram się nie zniechęcać trudnościami, tak jak moi rodzice! Chodzę do szkoły, w której dzieci uczą się według innego programu niż my mieliśmy w Wenezueli. Przez naszą podróż mam zaległości, więc naprawdę dużo muszę nadrobić. Robię, co mogę. Proszę też o pomoc nowych kolegów. Na szczęście, posługujemy się tym samym językiem! A oni chętnie mi pomagają. 

  • Przerwij czytanie i pokaż uczniom zdjęcia.
Zobaczcie, to moi znajomi ze szkoły w Kolumbii.
A tu moi koledzy grają w piłkę na przerwie.

 

  • Wróć do czytania listu.

To wszystko, o czym piszę w tym liście, jest dla mnie przykre, ale zależy mi, byście się dowiedzieli, że w tej trudnej sytuacji wiele się nauczyłem. Przekonałem się, że to, co jest naprawdę ważne, to wewnętrzna moc, odporność psychiczna, którą można w sobie rozwijać, łącząc i mieszając trzy składniki, które Wam przedstawiłem. Możecie je łączyć w różny sposób, w zależności od sytuacji, w jakiej się znajdziecie.
Zachęcam Was, żebyście ćwiczyli wewnętrzną moc, rozwijali swoją odporność psychiczną. 
Pozdrawiam serdecznie
Luis 

List z Wenezueli – rozmowa

  • Zaproś uczniów do rozmowy. Możesz zapytać: 
    • O czym napisał do was Luis? Co o tym myślicie?
    • Jak rozumiecie wewnętrzną moc, czyli odporność psychiczną? 
    • Jakie składniki ma przepis Luisa na wewnętrzną moc? 

Powody do wdzięczności – zachęcenie do autorefleksji

  • Odwołując się do przepisu na wewnętrzną moc, zaproponowanego przez Luisa, zachęć uczniów do zamknięcia o...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy