Dołącz do czytelników
Brak wyników

Efekt domina

8 grudnia 2020

NR 59 (Grudzień 2020)

Efekt Domina Materiały dla nauczycieli do pracy z uczniami na pierwszym etapie edukacji (w klasach I–III)
Tytuł cyklu: Podróż po świecie wartości

79

Kolejne przygody w „Podróży po świecie wartości”

W poprzednich numerach „Życia Szkoły” opublikowano już osiem scenariuszy cyklu zajęć „Podróż po świecie wartości”, w których pod Waszym kierunkiem uczniowie określali, czym w ogóle są „wartości”, jak rozumieją wartość „wolności”, „wyrażania siebie”, „empatii”, „odwagi”, „samodzielności”, „dbania o siebie” i „odporności psychicznej”.

POLECAMY

W tym numerze zapraszamy do wyruszenia w dalszą podróż po Ameryce Południowej, tym razem do Peru. Uczniowie zapoznają się z historią dzieci, które mieszkają w Iquitos – największym mieście, do którego nie da się dotrzeć drogą lądową. Jedna z dzielnic tego miasta, Belén, jest regularnie zalewana na prawie pół roku wodami dorzecza Amazonki, więc domy stoją po prostu w wodzie. Samo zanurzenie części domu w wodzie nie jest tak dużym problemem jak to, że małe dzieci mogą wpaść do wody, wychodząc z domu, mogą się utopić i są narażone na zakażenia chorobami wywoływanymi przez zanieczyszczoną wodę. Organizacja INFANT, wspierana przez Kulczyk Foundation, prowadzi w Belén zajęcia pokazujące dzieciom, jak ważne jest ich zaangażowanie w działania na rzecz bezpieczeństwa i dbania o zdrowie swoje oraz całej społeczności. Jednym z projektów, których pomysłodawcami były dzieci, było zorganizowanie ekipy ratunkowej wyszkolonej w pomaganiu małym dzieciom. Dzięki współpracy z lokalną policją nauczyły się, jak reagować, gdy dziecko wpadnie do wody. Zmniejszyła się liczba utonięć, starsze dzieci regularnie uczą pływać młodsze, a same trenują udzielanie pierwszej pomocy. 

Ta historia staje się punktem wyjścia do rozmowy o tym, w co chcieliby się zaangażować uczniowie Waszej klasy. Sami wybiorą problem, który według nich jest ważny, i razem zaplanujecie kolejne działania.

Wychodząc z założenia, że rozpoczynacie Państwo omawianie z dziećmi ważnych tematów, które potem mogą wymagać kontynuacji nie tylko w szkole, ale również w środowisku rodzinnym, do każdego scenariusza w cyklu przygotowaliśmy specjalną informację dla rodziców i opiekunów, która nie tylko podsumowuje to, co zrobiliście Państwo na zajęciach, ale także daje konkretne pomysły na to, jak można rozwijać temat danej wartości w domu.

Scenariusze cyklu „Podróż po świecie wartości” oparte są na wybranych projektach pomocowych zrealizowanych przez Kulczyk Foundation w latach 2018-2019. Autorzy listów będących elementami scenariuszy są fikcyjni, a ich historie są reprezentatywne dla społeczności, z którą projekt w danym kraju był realizowany, i mają na celu przedstawienie wartości powiązanej z problemem, którego rozwiązanie wsparła Fundacja. 

Cykl „Podróż po świecie wartości” jest autorską publikacją edukacyjną Kulczyk Foundation, przygotowaną pod patronatem merytorycznym Wydziału Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, i jest objęty honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich, dr. Adama Bodnara. 

Dziewiąte zajęcia w cyklu „Podróż po świecie wartości” – „Zaangażowanie – Peru”

Scenariusz 9 z 10 
Autorki: prof. UAM dr hab. Kinga Kuszak, Anna Brzezińska, Iwona Krysińska, Dorota Kuszyńska (Kulczyk Foundation)

Cel główny

Zwrócenie uwagi uczniów na znaczenie zaangażowania. 

Cele szczegółowe 
Uczeń: 

  • definiuje zaangażowanie jako wartość,
  • rozumie, że kiedy zauważy problem, może szukać rozwiązań,
  • wie, że ma wpływ na otaczającą rzeczywistość, choć w ograniczonym zakresie,
  • rozumie, że kiedy mu na czymś zależy, powinien pomyśleć o tym, jak to osiągnąć i co może zrobić,
  • wie, że może prosić dorosłych o wsparcie w rozwiązywaniu problemów, które są dla niego ważne.

Środki dydaktyczne

  • list od Milagros z Peru (do wydrukowania w 1 egz.),
  • zdjęcia z Peru (do wydrukowania w wersji kolorowej w formacie A4),
  • fragment serialu dokumentalnego „Efekt Domina” – „Dzieci na ratunek”,
  • duża mapa świata lub globus,
  • koperta,
  • komputer, ekran i głośniki do prezentacji fragmentu filmu,
  • karteczki samoprzylepne.

Przygotowanie do zajęć

Przed zajęciami wydrukuj list od Milagros oraz zdjęcia z Peru i włóż je do koperty zaadresowanej do uczniów.

Przebieg zajęć
Wyruszamy w podróż – rozpoczęcie zajęć

  • Powitaj uczniów, zaproś ich do przygotowania teczek-walizek i wyruszenia w drogę. Niech swobodnie poruszają się po sali w dowolnym tempie.
  • Poproś, by usiedli, i zapytaj.
  • Czy pamiętacie, jaki jest cel naszej wspólnej podróży?
  • Kogo już odwiedziliśmy w trakcie podróży?
  • Co według odwiedzonych przez nas dzieci było najważniejsze?
  • Wprowadź temat zajęć.

Dzisiaj pozostaniemy w Ameryce Południowej i odwiedzimy dziewczynkę, która mieszka w Peru. Właśnie tu dotarliśmy!

Wskaż na mapie lub globusie Peru i oznacz je. Poproś, by uczniowie oznaczyć to państwo na mapach, które mają w swoich teczkach-walizkach. 

Na północy Peru znajduje się dżungla. Leży w niej liczące ponad 400 tysięcy mieszkańców Iquitos. Jest ono największym na świecie miastem, do którego nie prowadzi żadna droga lądowa. Dostać się tam można jedynie samolotem lub łodzią. Milagros, która nas do siebie zaprosiła, mieszka w najbiedniejszej części Iquitos, dzielnicy Belén. Jest ona przez prawie pół roku zalana wodami dorzecza Amazonki, więc domy stoją po prostu w wodzie.

Zobaczycie je zaraz na zdjęciach załączonych przez Milagros do listu, który do was napisała. Samo zanurzenie części domu w wodzie nie jest tak dużym problemem, ale już to, że małe dzieci mogą wpaść do zanieczyszczonej wody, wychodząc z domu, sprawia duże zagrożenie, gdyż mogą się utopić i są narażone na choroby wywoływane przez bakterie znajdujące się w wodzie. Jak myślicie, czy warunki, w których żyje wasza rówieśniczka, mają wpływ na to, co jest dla niej ważne w życiu? Zapraszam was do posłuchania, czym Milagros chciałaby się z wami podzielić w liście.

Czym jest zaangażowanie? – zapoznanie się z treścią listu z Peru 

Wyjmij list od Milagros z koperty i odczytaj.

Cześć!
Jestem Milagros. Mam 9 lat i mieszkam w Peru, w środku dżungli w mieście Iquitos. Mój dom znajduje się w dzielnicy Belén, gdzie są same budynki osadzone na palach albo pływające. Czy potraficie to sobie wyobrazić? Nie? Tak myślałam, więc przygotowałam dla Was kilka zdjęć, żebyście mogli zobaczyć, jak mieszkamy. 

Przerwij czytanie listu i pokaż uczniom zdjęcia.

Fot. 1. Łódki są popularnym środkiem transportu w Iquitos
Fot. 2. Jeden z wielu domów postawiony na palach
Fot. 3. Z domu schodzi się prosto do wody

Powróć do odczytywania listu. 

Jak widzicie, nasze domy mają drabiny i barierki lub osłony, ale zapewne wiecie, że małe dzieci są bardzo ruchliwe i sprytne: żadna barierka ich nie powstrzyma, kiedy chcą coś zrobić! Było więc w mojej okolicy kilka takich sytuacji, że kilkuletnie dzieci wpadały do wody i nikt nie zdążył ich uratować. To było dla nas wszystkich wstrząsające i bardzo smutne. 

Chodzę po lekcjach do takiej świetlicy, w której zajęcia prowadzą bardzo pomysłowi ludzie. I to oni pokazali nam, że my też możemy pomóc rozwiązać problem tonących dzieci! 
Przygotowałam dla Was krótki film, w którym współzałożycielka naszej świetlicy, pani Esther, opowiada o tym, co razem zrobiliśmy i jak do tego doszło. Zobaczcie. 

Odtwórz przygotowany fragment filmu. Powróć do odczytywania listu. 

Chciałam napisać Wam o tym, że dla mnie zaangażowanie w działanie jest bardzo ważne. A wszystko zaczęło się od tego, że ktoś zapytał nas, co chcielibyśmy zmienić w naszym życiu, i wysłuchał uważnie naszych pomysłów.

Bo wiecie, to, że jesteśmy dziećmi, wcale nie oznacza, że nic nie możemy zrobić z ważnymi problemami. Nasze pomysły się liczą! Czasami widzimy rozwiązania, których dorośli nie dostrzegają. W dodatku, kiedy jest nas więcej, możemy wymieniać się pomysłami, naszymi doświadczeniami, a słuchając innych, wpadamy na nowe pomysły – to się nazywa inspiracja! 

Dzięki temu, że każdy z nas umie trochę co innego i ma inne mocne strony, przy opracowywaniu planu działania jesteśmy dużo mądrzejsi i skuteczniejsi jako grupa. Możemy to wykorzystać, aby lepiej działać. A czasem dzięki naszemu osobistemu zaangażowaniu (bo w końcu zależy nam na rozwiązaniu problemu wpadających do wody dzieci!) więcej osób jest gotowych nam pomóc i wesprzeć nasze działania. My wiedzieliśmy, że policjanci dużo lepiej znają się na akcjach ratunkowych w wodzie niż my, więc poprosiliśmy ich, żeby podzielili się swoją wiedzą z nami i nauczyli nas tego, co jesteśmy w stanie sami zrobić. Kiedy oni widzieli, jak bardzo nam na tym zależy i że jesteśmy w to działanie zaangażowani, od razu zdecydowali się nam pomóc!

Dzięki temu wszyscy jesteśmy bezpieczniejsi. 

Nie będę Was przekonywać na siłę, ale sami też o tym pomyślcie: nie warto czekać z założonymi rękami, aż ktoś coś zrobi, aż ktoś zauważy, że coś jest dla nas ważne. Trzeba brać sprawy we własne ręce i szukać sojuszników!

Mam nadzieję, że kiedy wrócicie już z tej podróży do domów, spojrzycie na niektóre Wasze codzienne problemy inaczej i zaczniecie szukać rozwiązań ze swoimi przyjaciółmi. Zobaczycie, ile możecie zdziałać! 
Pozdrowienia 
Milagros 

List z Peru – rozmowa

Zaproś uczniów do rozmowy. Możesz zapytać:

  • Co Milagros uważa za największą wartość? Czy też uważacie, że to ważne?
  • Na czym polega zaangażowanie? O czym napisała Milagros, a co wy wiecie na ten temat z własnych doświadczeń?

W czasie rozmowy postaraj się zwrócić uwagę uczniów na to, że dzieci z Peru nie podjęły się od razu ratowania najmłodszych, tylko najpierw we współpracy z dorosłymi uczyły się, jak dbać o bezpieczeństwo swoje i osób, które potrzebują pomocy. Uczul uczniów na zasadę, że nie należy podejmować natychmiastowych akcji, jeśli mogą zagrozić bezpieczeństwu kogokolwiek. 

M...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy