Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowa szkoła, innowacje

29 stycznia 2018

NR 29 (Wrzesień 2017)

Nauka programowania od klasy pierwszej

0 283

Istnieje wiele czynników, które mają wpływ na rozwój i funkcjonowanie dzisiejszej szkoły. Możemy do nich zaliczyć: zmieniającą się wokół nas rzeczywistość, rozwój technologii, ideę nauki przez całe życie czy międzynarodową współpracę placówek edukacyjnych. Zmieniły się również oczekiwania rodziców w stosunku do szkoły. W obecnych czasach zależy im przede wszystkim na tym, aby ich dzieci rozwijały swoje zdolności oraz posiadły kluczowe kompetencje, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania we współczesnym świecie.

Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego, która będzie obowiązywała uczniów klasy pierwszej, czwartej i siódmej szkoły podstawowej od 1 września 2017 roku, wymaga od szkół stworzenia uczniom warunków do nabywania umiejętności nie tylko posługiwania się komputerem i technologią informacyjną, lecz także programowania. Elementy programowania będą nauczane już od pierwszej klasy. Czy to znaczy, że chcemy wykształcić wszystkie dzieci na programistów i informatyków? Otóż nie. Na tym etapie nauczanie programowania ma na celu wykształcenie u dzieci cech i umiejętności, które będą im potrzebne na kolejnych etapach edukacyjnych, a docelowo w dorosłym życiu, niezależnie od tego, jaki zawód wybiorą. Nauka programowania to przede wszystkim rozwijanie zdolności ogólnych, takich jak:

  • sposób spostrzegania, myślenia, zdolność obserwacji i wyciągania wniosków,
  • opisywanie zależności zachodzących między zdarzeniami i obiektami,
  • myślenie przyczynowo-skutkowe,
  • kształcenie wyobraźni i fantazji,
  • zdobywanie umiejętności odróżniania rzeczy istotnych od nieistotnych,
  • doskonalenie umiejętności przetwarzania zdobytych wiadomości i twórczego ich modyfikowania poprzez dostrzeganie i rozwiązywanie problemów,
  • rozwijanie tzw. myślenia komputacyjnego (jest to proces znajdowania rozwiązań dla skomplikowanych, otwartych problemów),
  • rozwój pomysłowości i krytycyzmu,
  • rozbudzanie ciekawości poznawczej, twórczego działania i samodzielności.

Dzięki podjęciu odpowiednich działań ze strony szkoły, uczniowie mają szansę zyskać wiarę we własne możliwości i umocnić się w przekonaniu, że zdobywanie wiedzy jest przyjemne i ciekawe, a przede wszystkim pożyteczne. Programowanie pozwala traktować naukę jak dobrą zabawę, a przyswajany bądź utrwalany materiał staje się jej elementem. Możliwa jest również indywidualizacja nauczania, zarówno pod względem tempa pracy, jak i stopnia trudności wykonywanych zadań. Wykorzystywanie nowoczesnych metod pozwala nie tylko rozwijać umiejętności informatyczne u dzieci, ale przede wszystkim stwarza znakomite warunki dla rozwoju ich twórczego myślenia, wpływa na osobowość, przyspiesza i ułatwia nabywanie różnorodnych umiejętności.

Nie możemy zapominać o tym, że spędzanie czasu w świecie internetowym przez dzieci od najmłodszych lat niesie ze sobą pewne zagrożenia, np. cyberprzemoc, ale jeśli dzieci spędzają czas przy komputerze w sposób dla nich interesujący, to jest szansa, że będą bardziej świadomie korzystać z dobrodziejstw cyfrowego świata. Wprowadzanie uczniów w świat programowania należy rozpocząć w prosty sposób, bez komputera, zaczynając od układania historyjek obrazkowych i sekwencji czasowych oraz kodowania, w tym szyfrowania i deszyfrowania poleceń, wyrazów czy haseł. Kodować mogą już dzieci w wieku przedszkolnym i młodsi uczniowie.

Tak naprawdę, nauczyciele edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej od dawna uczą dzieci pewnych elementów kodowania, choć nie zawsze są tego świadomi. Najprostszym przykładem jest zabawa w „ciepło-zimno”, którą wszyscy znają. Chowamy w klasie jakiś przedmiot, a jedno z dzieci szuka go, poruszając się zgodnie z poleceniami grupy. Jeśli słyszy „ciepło”, to oznacza, że zmierza we właściwym kierunku, jeśli „zimno” – przeciwnie.

Trudniejszą wersją tej zabawy może być odgrywanie przez dziecko roli robota, który wykonuje polecenia przekazane przez pozostałe dzieci. Takimi poleceniami mogą być np.: idź 5 kroków do przodu, stop, skręć w lewo, idź 2 kroki do przodu, skręć w prawo itd. Dziecko powinno już umieć liczyć kroki i rozpoznawać strony świata. Dla starszych dzieci polecenia można również rozszerzyć o instrukcje warunkowe, np. idź prosto tak długo, aż dojdziesz do biurka, następnie zatrzymaj się. 

Umiejętności programistyczne dziecka rozwijają również zabawy w układanie Sudoku, Pentomino i Tangramu oraz popularna niegdyś gra w okręty. Gotowanie, ostatnio bardzo modne również wśród dzieci, może być doskonałym sposobem na wprowadzenie pojęcia algorytmu, czyli sposobu rozwiązania problemu. Takim „problemem” w przypadku gotowania jest oczywiście chęć przyrządzenia smacznej potrawy. Aby tego dokonać, należy mieć produkty (np. mąkę, pomidory, mleko), przyrządy i urządzenia do ich przetworzenia (np. nóż, patelnię, piekarnik) oraz przepis (w formie algorytmu), który przedstawia sekwencję czynności prowadzących do przygotowania potrawy. To jednak nie wszystko, sam przepis musi być napisany w taki sposób, aby nie pozostawiać pola do interpretacji. Przepis powinien zawierać:

  • logiczną spójność wykonywanych czynności;
  • jednoznaczną kolejność wykonywanych czynności;
  • precyzyjnie i jednoznacznie określone miary.

Niespełnienie powyższych warunków może doprowadzić co najwyżej do przygotowania niesmacznego dania.

W polskich szkołach pojawiają się coraz częściej zajęcia z robotyki. Najmłodsi uczniowie wydają komendy robotom, czyli kodują np. przy użyciu kolorów lub dźwięków, z których układają sekwencje. Robot odczytuje sekwencje i wykonuje zaszyfrowane polecenia, np.: porusza się powoli po wyznaczonej drodze, przyspiesza, skręca w lewo, w prawo, zawraca itd. Uczniowie z klas 2. i 3. kodują roboty przy użyciu aplikacji, które umożliwiają układanie algorytmów wprawiających roboty w ruch. Robot może poruszać się po wyznaczonej drodz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy