Dołącz do czytelników
Brak wyników

Efekt domina

19 czerwca 2020

NR 55 (Czerwiec 2020)

Efekt Domina. Materiały dla nauczycieli do pracy z uczniami na pierwszym etapie edukacji (w klasach I-III)

15

Kolejne przygody w „Podróży po świecie wartości” 

W poprzednich numerach „Życia Szkoły” opublikowane zostały już cztery scenariusze cyklu zajęć „Podróż po świecie wartości”, w których pod Państwa kierunkiem uczniowie określali, czym w ogóle są „wartości”, jak rozumieją wartość „wolności”, „wyrażania siebie” czy „empatii”. W tym numerze zapraszamy do wyruszenia w dalszą podróż, tym razem do Nepalu. Uczniowie zapoznają się z historią swojej rówieśniczki z Nepalu, która opowie im, czym jest dla niej bycie odważnym na co dzień: przezwyciężaniem strachu i nieśmiałości, sprzeciwieniem się, kiedy widzi niesprawiedliwość – tak jak w przypadku zachowań dyskryminacyjnych. W trakcie zajęć uczniowie będą dyskutować także o tym, czy odwaga to tylko odważne czyny, czy też na przykład przyznanie się do błędu. Omówią to, jak ważnym elementem odwagi jest świadomość jej kosztu, przyglądając się temu, czy poniesienie konsekwencji jest na dłuższą metę lepsze niż trwanie w strachu; czy przezwyciężenie obaw i obronienie tego, na czym nam zależy, jest korzystniejsze niż oddanie czegoś walkowerem.

Historia oparta jest na faktach – inspiracją do powstania tego scenariusza i podjęcia tematu było wsparcie przez Kulczyk Foundation działań nepalskiej organizacji 3Angels, która zajmuje się przeciwdziałaniem handlowi ludźmi, ratowaniem zniewolonych osób i ich rehabilitacją – wsparciem psychologicznym, ale także pomocą w powrocie do sprawnego funkcjonowania w społeczeństwie. Odwaga jest niezbędna nie tylko do tego, by przeciwstawić się procederowi handlu ludźmi i żeby po tak traumatycznym doświadczeniu powrócić do możliwie normalnego życia. Odwagi wymaga także zareagowanie, kiedy pojawia się zagrożenie, a nawet prowadzenie działań profilaktycznych, takich jak nauka odmawiania czy niepoddawania się manipulacjom.

W szkole podstawowej już w klasach początkowych warto poruszać temat odwagi właśnie pod kątem tego, jak odwaga pomaga przezwyciężać strach i mówić o trudnych tematach, pomaga radzić sobie z sytuacjami, gdy coś nie wychodzi albo coś nam grozi, daje też siłę, żeby bronić swoich racji i umieć ponosić konsekwencje swoich działań.

Wychodząc z założenia, że rozpoczynacie Państwo omawianie z dziećmi ważnych tematów, które potem mogą wymagać kontynuacji nie tylko w szkole, ale też w środowisku rodzinnym, do każdego scenariusza w cyklu przygotowaliśmy specjalną informację dla rodziców i opiekunów, która nie tylko podsumowuje to, co zrobiliście Państwo na zajęciach, ale również daje konkretne pomysły na to, jak można rozwijać temat danej wartości w domu.

Scenariusze cyklu „Podróż po świecie wartości” oparte są na wybranych projektach pomocowych zrealizowanych przez Kulczyk Foundation w latach 2018–2019. Autorzy listów będących elementami scenariuszy są fikcyjni, a ich historie są reprezentatywne dla społeczności, z którą projekt w danym kraju był realizowany, i mają na celu przedstawienie wartości powiązanej z problemem, którego rozwiązanie wsparła Fundacja.

Cykl „Podróż po świecie wartości” jest autorską publikacją edukacyjną Kulczyk Foundation, opublikowaną na stronie internetowej www.kulczykfoundation.org.pl/edukacja.
Publikacja została przygotowana pod patronatem merytorycznym Wydziału Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i jest objęta honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich, dr. Adama Bodnara.

Kulczyk Foundation

Prywatna fundacja założona w 2013 roku przez Grażynę Kulczyk, dr. Jana Kulczyka i Dominikę Kulczyk. Jej podstawowym celem jest walka z problemami dyskryminacji i nierówności, które dotykają kobiety i dzieci, w celu kreowania świata pozbawionego barier. Fundacja, we współpracy z partnerami, wdraża zmiany społeczne oparte na zrównoważonych rozwiązaniach, które nazywa „Efektem Domina”. Prezeską Fundacji jest Dominika Kulczyk – polska inwestorka i filantropka. Jej misją jest wspieranie projektów, które obejmują tematykę światowego rozwoju. Jest także autorką filmów dokumentalnych podejmujących problemy społeczności na całym świecie oraz zwolenniczką i propagatorką Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ.

Kulczyk Foundation od początku swojego istnienia działa na rzecz kształtowania kompetencji społeczno-emocjonalnych dzieci i młodzieży. W tym celu przygotowywane są scenariusze lekcji, które w atrakcyjny i dostosowany do różnych etapów edukacji sposób tłumaczą złożony świat uniwersalnych wartości, przeżywanych emocji i postaw prospołecznych. Zadaniem tych materiałów jest wsparcie uczniów w lepszym poznaniu siebie i innych ludzi. Edycja materiałów dla nauczycieli z roku 2019 została objęta honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich, dr. Adama Bodnara.

Więcej informacji: www.kulczykfoundation.org.pl 

Piąte zajęcia w cyklu „Podróż po świecie wartości” – „Odwaga – Nepal”

Scenariusz 5 z 10 

Autorki: prof. UAM dr hab. Kinga Kuszak, Anna Brzezińska, Iwona Krysińska, Dorota Kuszyńska (Kulczyk Foundation)

Cel główny

  • Zwrócenie uwagi uczniów na to, czym jest odwaga.

Cele szczegółowe 
Uczeń:

  • definiuje odwagę,
  • wyjaśnia, na czym polega odwaga (jest wewnętrzną siłą, świadomością konsekwencji podejmowanych decyzji i działań, umiejętnością ich przyjęcia),
  • wyjaśnia, że odwaga ma różne oblicza, np. polega na przezwyciężeniu strachu, by osiągnąć ważny cel, na przyznaniu się do błędu, na obronie własnych racji, wyrażaniu własnego zdania.

Środki dydaktyczne:

  • list od Abhayi z Nepalu (do wydrukowania w 1 egz.),
  • zdjęcia z Nepalu (do wydrukowania w wersji kolorowej w formacie A4),
  • szablon „Medal za odwagę” (do wydrukowania kilka sztuk do wyboru dla uczniów),
  • karta pracy „To było naprawdę odważne!” (do wydrukowania dla każdego ucznia),
  • duża mapa świata lub globus,
  • koperta formatu A4,
  • materiały plastyczne do ozdobienia medali i wykonania komiksu.

Przygotowanie do zajęć
Przed zajęciami wydrukuj list od Abhayi oraz zdjęcia z Nepalu i włóż je do koperty zaadresowanej do uczniów.

Przebieg zajęć 

Podróż po świecie wartości: Odwaga – Nepal

Wyruszamy w podróż – rozpoczęcie zajęć

  • Powitaj uczniów, zaproś ich do przygotowania teczek-walizek i wyruszenia w drogę. Niech swobodnie poruszają się po sali w dowolnym tempie.
  • Poproś, by zajęli miejsca i zapytaj:
    - Czy pamiętacie, jaki jest cel naszej podróży?
    - O czym pisała w liście Maame z Ghany?
    - O czym pisał i co pokazywał w filmie Samuel z Kenii?
    - O jakiej wartości opowiedziała Wam Lineo z Lesotho?
  • Wprowadź temat zajęć i wskaż na mapie świata Nepal. Poproś uczniów, by odszukali to państwo na mapach, które mają w teczkach-walizkach, i je oznaczyli.
    - Dzisiaj przenosimy się na inny kontynent – do Azji. Podczas poprzedniej naszej podróży byliśmy w królestwie Lesotho, które położone jest ponad 1000 m n.p.m. A dziś nasze poszukiwania tego, co w życiu ważne, zaprowadziły nas do Nepalu, kraju, którego większość powierzchni znajduje się jeszcze wyżej niż Lesotho, w łańcuchu górskim Himalajów. Na granicy tego państwa z Chinami wznosi się najwyższy na świecie górski szczyt, o którym może już słyszeliście, czyli Mount Everest. Jego najwyższy punkt leży na wysokości 8848 m n.p.m. Alpiniści i turyści z całego świata przyjeżdżają do Nepalu, żeby zobaczyć najwyższą górę na świecie i spróbować na nią wejść. Właśnie w Nepalu, w mieście Pokhara, mieszka Abhaya, dziesięciolatka, która napisała do was list o tym, co dla niej jest najważniejsze.

Czym jest odwaga na co dzień? – zapoznanie się z treścią listu z Nepalu 

  • Wyjmij list od Abhayi z koperty i odczytaj. Jeśli masz taką możliwość, w czasie odczytywania pokazuj uczniom od razu większe wydruki zdjęć. 

Drodzy Uczniowie klasy…! [wypełnij nazwę klasy]

Cieszę się, że dotarliście do Nepalu, szukając odpowiedzi 
na pytanie, co jest w życiu ważne. To bardzo ważne pytanie, a odpowiedź trudna, jak wejście na szczyt Mount Everestu! Myślę jednak, że znalezienie odpowiedzi jest możliwe, tak samo jak da się wejść na ten najwyższy szczyt, tylko trzeba bardzo dobrze do tego się przygotować.
Mam na imię Abhaya, mam dziesięć lat i mieszkam w Pokharze, mieście położonym w samym środku Nepalu, skąd pięknie widać zaśnieżone szczyty górskie. Moi rodzice nie są bogaci. Kiedy nadszedł czas, żebym zaczęła naukę, powiedzieli mi, że nie mają pieniędzy, aby posłać mnie do szkoły. Na szkołę i podręczniki dla moich braci im wystarczyło, nawet dla tego młodszego. Na zdjęciu, które załączam do listu, mój młodszy brat uczy się angielskiego.

  • Przerwij czytanie i pokaż uczniom zdjęcie, na którym widać zeszyt do języka angielskiego.
     

 

  • Wróć do czytania listu.

Moi bracia uczą się w szkole, a ja miałam uczyć się, jak dbać o dom. Bardzo mnie to zasmuciło i zdenerwowało, przecież to takie niesprawiedliwe! Wiedziałam jednak, że wiele moich koleżanek z okolicy jest w podobnej sytuacji. Chłopcy mają pierwszeństwo, żeby pójść do szkoły, a dziewczynki zostają w domu. Nie ma nic złego w pomaganiu mamie w porządkach, praniu i gotowaniu, ale przecież my też chcemy się uczyć czytać, pisać i robić takie ciekawe, skomplikowane obliczenia jak moi bracia. Przecież można pogodzić pomaganie w domu i naukę!

Codziennie przyglądałam się pobliskiej szkole i zauważyłam, że zawsze wychodzi z niej grupka roześmianych, trochę starszych ode mnie dziewczynek. Zauważyłam też, że mieszkają blisko mnie, w takim domu dla dziewcząt, które z różnych powodów nie mogą wrócić do swoich rodzin. Zobaczcie na zdjęciu – one mają duży wspólny pokój, w którym śpią i się uczą.

  • Przerwij czytanie i pokaż uczniom zdjęcie.
     

 

  • ​​​​​​Wróć do czytania listu.

Strasznie się wstydziłam i bałam, że mi odmówią, ale w końcu odważyłam się zapytać, czy mogłyby mi pożyczyć swoje książki do nauki z młodszych klas. I wyobraźcie sobie, że mi pożyczyły! A nawet zapytały dyrektora swojej szkoły, czy nie mógłby mnie także przyjąć do klasy początkującej. Dyrektor porozmawiał z moimi rodzicami i oni się w końcu zgodzili. To był dzień wielkiej radości i dumy, bo dzięki temu, że odważyłam się poprosić o to, na czym mi bardzo zależało, udało mi się rozpocząć naukę w szkole.
Dzięki koleżankom poznałam również inną starszą dziewczynkę, o której muszę Wam koniecznie opowiedzieć. Pokażę Wam zdjęcia!

  • Przerwi...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy