Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Efekt domina

11 lutego 2020

NR 53 (Luty 2020)

Efekt Domina. Materiały dla nauczycieli do pracy z uczniami na pierwszym etapie edukacji (w klasach I–III)
Tytuł cyklu: Podróż po świecie wartości

14

Zapraszamy w „Podróż po świecie wartości”

Czas wyruszyć w jedną z najważniejszych i nigdy nie kończących się podróży – podróż po świecie wartości. Umiejętności rozpoznawania wartości, określenia tych dla siebie najważniejszych i ich realizacji w konkretnych działaniach, a także rozmowy o wartościach z innymi to kompetencje, które już w tej chwili są nie do przecenienia. Dzięki nim możemy odkrywać i nadawać głębszy sens temu, co chcemy wyrazić – a to pierwsza z „10 kompetencji przyszłości” według raportu Future Work Skills 2020*. Już dzisiaj możecie więc Państwo ze swoimi uczniami rozpocząć niezwykłą przygodę, która pomoże wypełnić kluczowymi kompetencjami walizeczkę, z którą kilkulatkowie wyruszą dalej w życie.

W poprzednim numerze „Życia Szkoły” opublikowany został scenariusz wprowadzający do cyklu zajęć „Podróż po świecie wartości”, w którym pod Waszym kierunkiem uczniowie określali, czym w ogóle są „wartości”. W tym numerze zapraszamy już do wyruszenia w podróż. Zaczynamy od poznania historii Maame, dziewczynki z Ghany. Bohaterka opowiada o tym, jak odkryła wartość wolności i jej granice.

Historia oparta jest na faktach – inspiracją do powstania tego scenariusza i podjęcia tematu wolności było wsparcie przez Kulczyk Foundation akcji ratunkowych dzieci−niewolników oraz umożliwienie im normalnego życia. Oczywiste jest, że uczniowie w klasach I–III nie są gotowi do rozmowy o problemie współczesnego niewolnictwa, uważaliśmy jednak za niezwykle istotne zachęcenie młodych ludzi do podjęcia refleksji o swojej wolności i tym, co ich ogranicza i dlaczego. Uświadomienie sobie swojej wolności jest niezwykłym doznaniem, choć wymaga przejścia z wysokiego poziomu abstrakcji do konkretnego wymiaru tej wartości. Jeśli potrzebujecie Państwo także dodatkowych informacji wspierających przy podjęciu takiego tematu z dziećmi, zachęcamy do skorzystania z broszury o prawach (i obowiązkach) dzieci, dostępnej na stronie internetowej Kulczyk Foundation.

Trzeci w cyklu scenariusz zajęć porusza temat autoekspresji – także jako wartości, która pozwala człowiekowi realizować swoją wolność. Zainspirowani tym, jak wzmacniające dla poczucia własnej wartości uczniów mogą lekcje baletu w slumsach Nairobi w Kenii**, zapraszamy Państwa do pochylenia się nad tym, na ile różnorodnych sposobów można wyrażać siebie i jak wykonywanie nawet codziennych czynności na swój sposób, może być źródłem satysfakcji i wyższej samooceny.

Wychodząc z założenia, że Państwo rozpoczynacie z dziećmi ważne tematy, które potem mogą wymagać kontynuacji nie tylko w szkole, ale i w środowisku rodzinnym, do każdego scenariusza w cyklu przygotowaliśmy specjalną informację dla rodziców i opiekunów, która nie tylko podsumowuje to, co zrobiliście Państwo na zajęciach, ale i daje konkretne pomysły na to, jak można rozwijać temat danej wartości w domu.

* Future Work Skills 2020 – raport oprac. przez Institute for the Future dla University of Phoenix Research Institute. Podobnie ważne miejsce pracy na wartościach wskazują inne raporty, m.in. Future of skills employment 2030, Pearson, 2017; The Work of the Future: Shaping Technology and Institutions, MIT Task Force on the Work for the Future, 2019; Kompetencje przyszłości – jak je kształtować w elastycznym ekosystemie edukacyjnym, DELab UW na zlecenie PFR I Google, 2019.
**Na podstawie wyników badania dot. wpływu baletu na uczniów uczestniczących w zajęciach baletowych organizowanych przez Project Elimu w Kenii.

  • Scenariusze cyklu „Podróż po świecie wartości” oparte są na wybranych projektach pomocowych zrealizowanych przez Kulczyk Foundation w latach 2018−2019. Autorzy listów będących elementami scenariuszy są fikcyjni, a ich historie są reprezentatywne dla społeczności, z którą projekt w danym kraju był realizowany i mają na celu przedstawienie wartości powiązanej z problemem, którego rozwiązanie wsparła Fundacja.
  • Cykl „Podróż po świecie wartości” jest autorską publikacją edukacyjną Kulczyk Foundation, przygotowaną pod patronatem merytorycznym Wydziału Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i jest objęta honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich dra Adama Bodnara.

Kulczyk Foundation

Prywatna fundacja założona w 2013 roku przez Grażynę Kulczyk, dr Jana Kulczyka i Dominikę Kulczyk. Jej podstawowym celem jest walka z problemami dyskryminacji i nierówności, które dotykają kobiety i dzieci, w celu kreowania świata pozbawionego barier. Fundacja, we współpracy z partnerami, wdraża zmiany społeczne oparte na zrównoważonych rozwiązaniach, które nazywa „Efektem Domina”. Prezeską Fundacji jest Dominika Kulczyk – polska inwestorka i filantropka. Jej misją jest wspieranie projektów, które obejmują tematykę światowego rozwoju. Jest także autorką filmów dokumentalnych podejmujących problemy społeczności na całym świecie oraz zwolenniczką i propagatorką Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ.

Kulczyk Foundation od początku swojego istnienia działa na rzecz kształtowania kompetencji społeczno-emocjonalnych dzieci i młodzieży. W tym celu przygotowywane są scenariusze lekcji, które w atrakcyjny i dostosowany do różnych etapów edukacji sposób tłumaczą złożony świat uniwersalnych wartości, przeżywanych emocji i postaw prospołecznych. Zadaniem tych materiałów jest wsparcie uczniów w lepszym poznaniu siebie i innych ludzi. Edycja materiałów dla nauczycieli z roku 2019 została objęta Honorowym Patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich dra Adama Bodnara.
Więcej informacji: www.kulczykfoundation.org.pl

Drugie zajęcia w cyklu 
„Podróż po świecie wartości” – „Wolność – Ghana”

scenariusz 2 z 10
autorki: Anna Brzezińska, Iwona Krysińska, prof. UAM dr hab. Kinga Kuszak, Dorota Kuszyńska (Kulczyk Foundation)

Cel główny

  • Zwrócenie uwagi uczniów na to, czym jest wolność.

Cele szczegółowe
Uczeń: 

  • definiuje wolność jako prawo do postępowania zgodnie z własną wolą;
  • rozumie, że wolność jednostki ma swoje granice − nie można realizować własnego prawa do wolności kosztem innych ludzi;
  • wyznacza granice wolności określone własnym bezpieczeństwem oraz bezpieczeństwem i prawem do wolności drugiej osoby.

Realizowane punkty podstawy programowej:
I. 1.1), 1.2), 1.3), 1.5); 2.2), 2.3), 2.7)
III. 1.4), 1.9), 1.10)
IV. 3.3)
V. 2.1); 2.3)
VI. 1.1)

Środki dydaktyczne:

  • list od Maame z Ghany (do wydrukowania w 1 egz.),
  • zdjęcia z Ghany (do wydrukowania w wersji kolorowej po 1 egz. w formacie A4),
  • karta pracy „Wolność” (do wydrukowania dla każdego ucznia),
  • duża mapa świata lub globus,
  • koperta formatu A4,
  • arkusz papieru formatu A2 i flamastry.

Przygotowanie do zajęć
Przed zajęciami wydrukuj list od Maame oraz zdjęcia z Ghany i włóż je do koperty zaadresowanej do uczniów.

Przebieg zajęć

Podróż po świecie wartości: Wolność Ghana

Wyruszamy w podróż – rozpoczęcie zajęć

  • Powitaj uczniów, zaproś ich do przygotowania teczek−walizek i wyruszenia w drogę. Niech swobodnie poruszają się po sali w dowolnym tempie.
  • Zatrzymaj ich, poproś, by usiedli i zapytaj: 
    - Czy pamiętacie, jaki jest cel naszej wspólnej podróży?
    - Co nam wskazuje kierunek, w którym zmierzamy podczas naszej podróży?

Wprowadź temat zajęć:

  • Dzisiaj odwiedzimy dziewczynkę, która mieszka w jednym z państw w Afryce – w Ghanie. Właśnie tu dotarliśmy!
  • Wskaż na mapie lub globusie Ghanę i ją oznacz. Uczniowie też zaznaczają to państwo na swoich mapach wyjętych z teczek−walizek.
  • W tym kraju jest jedno z największych na świecie sztucznych jezior – jezioro Wolta. To, że jest sztuczne, znaczy, że nie powstało naturalnie, tylko stworzył je człowiek. W jeziorze Wolta żyje mnóstwo ryb. Ich łowienie i sprzedaż to główne źródło utrzymania okolicznych mieszkańców. Nad tym jeziorem mieszka 8-letnia Maame, która chce Wam opowiedzieć o tym, co dla niej najważniejsze.

Czym jest wolność? – zapoznanie się z treścią listu z Ghany

  • Wyjmij list od Maame z koperty i odczytaj.

Cześć!
Mam na imię Maame, mam 8 lat. Mieszkam w mieście Kete-Krachi [czyt. ketekraczi] nad jeziorem Wolta w Ghanie.
Słyszałam, że wybraliście się w podróż, bo chcecie wiedzieć, co jest ważne dla innych ludzi, żyjących w różnych częściach świata. Cieszę się, że dotarliście tu, do Ghany w Afryce. Bardzo chętnie Wam opowiem o tym, czego ja się dowiedziałam niedawno i co jest dla mnie cenne.
Nie wiem, czy wiecie, że jezioro Wolta to jedno z największych sztucznych jezior na świecie? To znaczy, że zrobili je ludzie. Lubię patrzeć na to jezioro, choć wyobraźcie sobie, że są tam krokodyle! Na samą myśl o tym czuję dreszcze. Więc bez opieki raczej nie mam ochoty wchodzić do wody.
Dlatego tak zdziwiło mnie, kiedy zobaczyłam, że po jeziorze pływają łódki, a w nich nie tylko dorośli, ale i dzieci. Chciałam je zapytać, jak to jest, tak pływać po wodzie pełnej krokodyli i czy się nie boją? Widziałam, że nawet wyskakują z łódek i nurkują w jeziorze.

  • Przerwij czytanie i powiedz uczniom, że Maame załączyła tu dwa zdjęcia. Pokaż je uczniom i powróć do odczytywania listu.
     
Fot. 1 i fot. 2. Chłopcy pracujący przy połowie ryb na jeziorze Wolta


Kiedyś rodzice pozwolili mi poczekać, aż jedna z tych łódek przypłynie do brzegu. Przyglądałam się chłopcom, którzy jak tylko wyskoczyli na ląd, zaczęli od razu rozplątywać sieć. Nawet chwilę nie odpoczęli! Nic nie zjedli, nie mieli butelek z wodą. Chciałam im pomóc trochę z tym rozplątywaniem, ale przegonił mnie mężczyzna, który z nimi wyszedł z łódki.
Poczekałam więc w ukryciu, aż chłopcy skończą swoją pracę. Chciałam zapytać, jak to jest z tymi krokodylami i czy się ich nie boją. Kiedy podeszłam, zobaczyłam, że mają porozcinane palce od rozplątywania sieci. Jeden z chłopców tylko uśmiechnął się smutno do mnie i powiedział, że krokodyli już się nie boi, bo jak nie zanurkuje i nie odplącze sieci, to jego pan go pobije – a tego boi się dużo bardziej. Zrobiło mi się bardzo przykro: jak to możliwe, żeby tak źle traktować dzieci! Tak nie powinno być! Nie widziałam tych chłopców ani razu u nas w szkole. Powiedziałam o tym mamie. Ona obiecała, że zapyta znajomego pana, który pływa po jeziorze. Bo przecież każde dziecko powinno móc chodzić do szkoły i się bawić!
Wiecie, co się wydarzyło? Pan, który pływa po jeziorze i uczy też w naszej szkole, zawiadomił policję, że chłopcy nie chodzą do szkoły, tylko pracują. Zadbał o to, żeby nie musieli już pracować i mogli pójść do szkoły. Uczą się teraz razem z nami. I wierzcie mi, oni mają taki wielki zapał do nauki! I zawsze gramy razem po lekcjach w piłkę, niezależnie od pogody. To od nich się dowiedziałam, że ważna jest wolność. Powiedzieli mi, że wolnym jest się wtedy, kiedy można robić rzeczy, do których ma się prawo i które chce się robić. I że nikt nie może nam tego zabronić. Dzięki nowym kolegom inaczej też patrzę na swoje życie i obowiązki, np. w szkole. Chodzenie do szkoły to przecież też obowiązek i czasami wolałabym zostać w domu. Ale wiem, że nie zawsze można robić tylko to, na co ma się ochotę. Rozumiem, że w szkole mogę dowiedzieć się wielu ciekawych i ważnych rzeczy. Mam fajnych kolegów i koleżanki, z którymi spotykamy się po lekcjach. Kiedy tak o tym myślę, to czuję się wolna.
Rodzice też dbają o moją wolność – pilnują, żeby nie działa mi się krzywda.
Skoro poszukujecie tego, co jest w życiu ważne, to moim zdaniem możecie pomyśleć o wolności.
Pozdrawiam Was znad jeziora Wolta
i życzę szczęśliwej podróży
Maame

 

*Zwróć uwagę na reakcje uczniów na tę historię, szczególnie na kwestię przemocy fizycznej, której doświadczają chłopcy pracujący na jeziorze. Jeśli zauważysz coś niepokojącego, postaraj się porozmawiać z uczniem na osobności i przyjrzeć się, czy nie jest potrzebne wsparcie szkolnego psychologa.


List z Ghany – rozmowa

  • Zaproś uczniów do rozmowy. Możesz zapytać:
    - O czym napisała do was Maame?
    - Co na ten temat sądzicie?
    - Co dla Maame jest najważniejsze?

Sposoby przeżywania swojej wolności – rozmowa w grupach

  • Poproś uczniów, by podzielili się na 4−5-osobowe grupy. Powiedz, że Maame przygotowała dla nich kilka zdjęć, bo chciała im pokazać swoich znajomych i miejsce, w którym żyje. Rozłóż na podłodze wydruki. Poproś, by każda grupa wybrała dwa zdjęcia.
     
Fot. 3. Moi znajomi ze szkoły grają w gumę

 

Fot. 4. Dzieci pracujące na łódkach na jeziorze Wolta

 

Fot. 5. Chłopiec pracujący przy połowie ryb na jeziorze Wolta

 

Fot. 6. Uczniowie podczas lekcji w mojej szkole

 

Fot. 7. Koledzy z mojej szkoły po lekcjach

 

Fot. 8. Koleżanki ze szkoły ze starszych klas

 

Fot. 9. Mój szkolny kolega czyta po lekcjach

 

  • Daj uczniom chwilę na przyjrzenie się wybranym zdjęciom, a następnie zapytaj:
    - Jak myślicie, czy osoby na tych zdjęciach czują się wolne?
    - Na jakiej podstawie tak sądzicie?
  • Poproś, aby przez chwilę porozmawiali na ten temat w grupach.
  • Zaproś do rozmowy całą klasę:
    - Kiedy czujecie się wolni?

Z czym kojarzy ci się wolność? – metoda pomyśl−porozmawiaj−podziel się oraz przygotowanie plakatu

  • Zapytaj: 
    - Z czym kojarzy się wam wolność?
  • Poproś uczniów o dobranie się w pary i przedstaw plan działania:
    - najpierw przez minutę uczniowie sami zastanawiają się nad odpowiedzią,
    - następnie rozmawiają o swoich skojarzeniach z koleżanką lub kolegą z pary,
    - na koniec wszyscy tworzą wspólny plakat przedstawiający to, co im kojarzy się z wolnością.

 

Jeśli uważasz, że Twoi uczniowie będą bardziej skupieni w czasie żywej rozmowy, a nie rozpisywania ich przemyśleń w tabeli, możesz przeprowadzić tę aktywność w formie ustnej.


Ograniczenia naszej wolności – burza mózgów i analiza pomysłów

  • Zapytaj uczniów:
    - Co by było, gdybyśmy mogli robić wszystko, na co mamy ochotę – to, co przyjdzie nam do głowy? Gdybyśmy nie mieli żadnych ograniczeń?
  • Uczniowie przedstawiają swoje pomysły. Zapisz je wszystkie na tablicy lub arkuszu papieru.
  • Następnie na tablicy lub arkuszu papieru narysuj tabelę składającą się z trzech kolumn i tylu wierszy, ile uczniowie wymienili różnych aktywności. W środkową kolumnę w pierwszym wersie wpisz: Co mamy ochotę robić?, a w następnych wierszach wypisz aktywności. Pozostałe kolumny zostaw niewypełnione. Następnie poproś uczniów, by zastanowili się nad tym:
    - Co sprawia, że chcieliby robić te rzeczy?
    - Dlaczego nie mogą tego robić?
  • Rozpocznij rozmowę dotyczącą poszczególnych aktywności, wnioski zapisuj w tabeli.

 

Tabela 1. Przykładowe pomysły uczniów
Dlaczego chcemy to robić? Co mamy ochotę robić? Dlaczego nie możemy tego robić?
Jakie byłyby tego konsekwencje?
Jest fajne, lubię to. 
(potrzeba: przyjemności, zabawy
Bawić się do nocy Będziemy niewyspani. Hałasujemy i przeszkadzamy rodzicom, sąsiadom, którzy mają prawo do ciszy w nocy, ponieważ chcą się wyspać, np. przed trudnym dniem w pracy 
W czasie wakacji i wolnych dni możemy robić to, na co mamy ochotę i nikt nas do niczego nie zmusza. (potrzeba: przyjemności)  Chcemy mieć wakacje przez cały rok  Nie chodzilibyśmy do szkoły, więc nie zdobywalibyśmy wiedzy.
Rodzice też nie chodziliby do pracy i nie zarabialiby pieniędzy, bo musieliby się nami cały czas opiekować. Nie mielibyśmy możliwości zapłacenia opłat za prąd, za mieszkanie, nie robilibyśmy zakupów
Można grać tak długo, aż się wygra, zdobędzie najwyższy poziom w grze.
Można pokonać innych. (potrzeba: przyjemności, rywalizacji, natychmiastowej gratyfikacji)
Grać na komputerze przez cały dzień Bylibyśmy bardzo zmęczeni, mielibyśmy zmęczone oczy od patrzenia w ekran.
Nie mielibyśmy swojego życia, tylko przeżywalibyśmy to, co bohaterowie gry.
Nie wiedzielibyśmy, co się dzieje wokół nas

 

  • Podsumuj ćwiczenie, zwracając uwagę uczniów na to, że nasza wolność czasami jest ograniczona ze względu na bezpieczeństwo i dobro nasze oraz innych ludzi. Powinniśmy zastanawiać się, czy nasze działania nie szkodzą nam samym i innym ludziom.

Czym jest wolność? – tworzenie definicji

  • Poproś uczniów, aby wykorzystując to, co ustalili w trakcie zajęć, własnymi słowami opowiedzieli, czym jest wolność. Po ustaleniu definicji, zapisz ją na osobnej kartce i przyczep obok definicji wartości.

Co zabieramy z dzisiejszej podróży? – podsumowanie zajęć

  • Podsumuj zajęcia, zwracając uwagę na różne oblicza wolności, o których rozmawialiście.
  • Rozdaj uczniom karty pracy „Wolność”. Jeśli uczniowie potrafią już pisać, poproś, by dopisali do słowa WOLNOŚĆ wyrazy, które im się z nim kojarzą w taki sposób, by powstał diagram.
     

 

  • Uczniowie, którzy jeszcze nie potrafią pisać, mogą narysować swoje skojarzenia ze słowem WOLNOŚĆ.
  • Po wypełnieniu karty uczniowie składają ją i przyklejają zakreskowaną częścią w środku swojej teczki–walizki, tak by widoczny był napis wolność. 

Podsumowanie zajęć

  • Podziękuj uczniom za ich aktywność podczas zajęć.
  • Zachęć ich do schowania w teczkach−walizkach mapy świata oraz karty pracy.
  • Po zakończeniu zajęć przekaż rodzicom lub opiekunom dzieci przygotowaną specjalnie dla nich informację, która umożliwi im kontynuację pracy, którą dzisiaj wykonałaś/wykonałeś z grupą. Znajdziesz ją w materiałach dodatkowych.

Wszystkie materiały dodatkowe oraz kolejne scenariusze zajęć z cyklu „Podróż po świecie wartości” znaleźć możesz na stronie: https://wiemczujepomagam.pl/scenariusze/6−9-lat/

Trzecie zajęcia w cyklu
„Podróż po świecie wartości” – „Wyrażanie siebie – Kenia”

scenariusz 3 z 10

autorki: Anna Brzezińska, Iwona Krysińska, prof. UAM dr hab. Kinga Kuszak, Dorota Kuszyńska (Kulczyk Foundation)

Cel główny

  • Zwrócenie uwagi uczniów na to, czym jest autoekspresja – wyrażanie siebie przejawiające się w podejmowaniu działań sprawiających radość.

Cele szczegółowe
Uczeń: 

  • opowiada o swoich zainteresowaniach i ich roli w jego życiu,
  • dostrzega, że uczenie się czegoś nowego daje radość,
  • rozumie, że można podejmować różne aktywności dla przyjemności,
  • rozumie, że można robić różne rzeczy, nie rywalizując z innymi (nie musi być najlepszy, ani nawet lepszy od innych w tym, co robi),
  • wie, że może wyrażać siebie w taki sposób, jaki jest dla niego satysfakcjonujący (nie musi być w tym doskonały).

Realizowane punkty podstawy programowej:
I. 1.1), 1.2), 1.3), 1.5); 2.2), 2.3), 2.7)
III. 1.4), 1.9), 1.10) 
IV. 3.3) 
V. 2.1), 2.3)
VI. 1.1) 
VIII. 3.1)

Środki dydaktyczne:

  • list od Samuela z Kenii (do wydrukowania 1 egz.),
  • fragment serialu dokumentalnego „Efekt Domina” – „Głosy z Kibery” [tu link do filmu: https://bit.ly/wyrazanie-siebie],
  • materiał dodatkowy do ćwiczenia „Wyrażamy siebie w codziennych czynnościach” (do wydrukowania w 1 egz. i pocięcia na pojedyncze hasła),
  • karta pracy „Wyrażanie siebie” (do wydrukowania dla każdego ucznia),
  • duża mapa świata lub globus,
  • koperta,
  • komputer, ekran i głośniki do prezentacji filmu,
  • materiały plastyczne do wykonania rysunków na karcie pracy,
  • karteczki samoprzylepne.

Przygotowanie do zajęć

  • Przed zajęciami wydrukuj list od Samuela i włóż go do koperty zaadresowanej do uczniów.

Przebieg zajęć

Podróż po świecie wartości: Wyrażanie siebie
Kenia

Wyruszamy w podróż – rozpoczęcie zajęć

  • Powitaj uczniów, zaproś ich do przygotowania teczek−walizek i wyruszenia w drogę. Niech swobodnie poruszają się po sali w dowolnym tempie.
  • Następnie poproś, by usiedli i zapytaj:
    - Czy pamiętacie, jaki jest cel naszej podróży?
    - O czym pisała w liście Maame z Ghany? Co było dla niej najważniejsze?
  • Wyjaśnij:
    - Dzisiaj wybieramy się w podróż do kolejnego państwa w Afryce – do Kenii. Zaprosił nas tam Samuel. Już dotarliśmy na miejsce!
  • Wskaż na mapie świata Kenię i jej stolicę – Nairobi. Poproś uczniów, by odszukali to państwo na mapach, które mają w teczkach−walizkach i je oznaczyli.
    - Samuel, który zaprosił nas do Kenii, przesłał nam list i dołączony do niego film o jego koledze i ulubionym nauczycielu. Wszyscy trzej mieszkają w dzielnicy Nairobi, w której połowa mieszkańców to dzieci. Posłuchajcie, co do was napisał.

Moje zainteresowania wyrażają mnie – zapoznanie się z treścią listu z Kenii

  • Wyjmij list od Samuela z koperty i odczytaj.

Cześć!
Jestem Samuel. Mam 8 lat i mieszkam w Kiberze – to taka dzielnica Nairobi, miasta, które jest stolicą Kenii. Bardzo się ucieszyłem, kiedy dowiedziałem się, że wyruszyliście w podróż w poszukiwaniu tego, co w życiu jest ważne. Dlaczego się ucieszyłem? Ponieważ ja też tego szukałem! Kiedy żyje się bardzo biednie i wielu rzeczy brakuje, nie jest łatwo. Ale przyglądałem się osobom, które wyglądają na szczęśliwe i wytrwale dążą do tego, by zmienić swoje życie na lepsze. I wiecie, co odkryłem? Chyba wiem, co łączy tych wszystkich ludzi! Oprócz wykonywania swoich obowiązków, robią to, co sprawia im radość. Rozwijają swoje zainteresowania, nawet wtedy, kiedy ich pasje wydają się dziwne. Tutaj, w miejscu, w którym często brakuje wody do mycia, można tańczyć w balecie lub grać w teatrze.
Pewnie jak pomyślicie o balecie, od razu macie przed oczami bardzo szczupłe baletnice, tańczące w tiulowych spódniczkach? Tak oczywiście wygląda balet profesjonalistów. Ale nie trzeba być zawodowym tancerzem, żeby ćwiczyć balet i kochać to zajęcie.
Chcę Wam pokazać moich znajomych, z którymi tańczymy w zespole baletowym oraz naszego wspaniałego nauczyciela Michaela. Na filmie niestety mnie nie ma, ponieważ kiedy było robione nagranie, nie było mnie w szkole. Opowie Wam o tym wszystkim mój kolega Byron. Sami zobaczcie!

  • Odtwórz przygotowany fragment filmu.
  • Następnie przeczytaj drugą część listu.

Wszyscy w zespole kochamy tańczyć. Taniec pozwala nam zapomnieć o wszystkich problemach i trudnościach, które mamy. Po lekcji baletu czuję, że skoro tak wytrwale ćwiczę robienie szpagatu, to przecież mogę z taką samą konsekwencją uczyć się matematyki.
Dlatego właśnie mówię Wam: najważniejsze jest mieć zainteresowania i rozwijać je. To dodaje skrzydeł, kiedy możemy na różne sposoby pokazać, co mamy w sobie i co kochamy. Kiedy robimy to, co kochamy, mamy więcej energii do innych działań!
Pozdrawiam Was serdecznie
Samuel


List z Kenii – rozmowa

  • Zaproś uczniów do rozmowy. Możesz zapytać:
    - Czym chciał podzielić się z Wami Samuel?
    - Opowiedzcie o tym, co zobaczyliście na filmie?
    - Jakie uczucia mogą przeżywać bohaterowie filmu?
    - Co może sprawiać, że tak się czują?
    - Czy żeby robić coś, co sprawia przyjemność, trzeba być w tym mistrzem?
    - Czy czasem robicie coś, co sprawia wam wielką przyjemność i nie jest dla was ważne, czy jesteście w tym najlepsi? Dlaczego tak jest?
    - Czy czasem chcielibyście podzielić się z innymi tym, co sprawia wam przyjemność? Dlaczego?
  • Staraj się tak poprowadzić rozmowę, aby uczniowie sformułowali następujące wnioski:
    - Robienie tego, co lubimy, sprawia nam radość;
    - Przyjemnie jest uczyć się nowych rzeczy, nie zawsze musi nam wszystko wychodzić najlepiej;
    - Nie musimy być najlepsi w tym, co robimy, żeby to robić i żeby to lubić;
    - Mamy prawo wyrażać się poprzez różne działania, które sprawiają nam radość.

Jakie mamy zainteresowania? – metoda pomyśl−powiedz−podziel się

  • Poproś, by uczniowie podzielili się na 4-osobowe grupy. Daj każdemu uczniowi kilka karteczek samoprzylepnych.
  • Powiedz:
    - Zastanówcie się, czym się interesujecie. Jakie macie hobby? A może macie kilka różnych pasji i zainteresowań?
  • Przedstaw plan działania:
    - najpierw przez minutę każdy sam zastanowi się nad odpowiedzią i zanotuje lub narysuje ją na karteczce (po jednej pasji na karteczce),
    - następnie uczniowie rozmawiają z koleżankami i kolegami w grupie, sprawdzają, czy mają wspólne zainteresowania,
    - na koniec grupy porównują swoje zainteresowania i poszukują odpowiedzi na pytania:
    •    Dlaczego robienie tego, co się lubi, jest przyjemne?
    •    Co robicie, jak coś wam nie wychodzi, coś się nie udaje tak, jak byście tego chcieli?
     

Jeśli uczniowie mają trudności z podaniem odpowiedzi, możesz naprowadzić ich, dzieląc się swoim doświadczeniem (np. kiedy maluję obraz, bardzo lubię tworzyć szkic, a potem wyzwaniem dla mnie jest wypełnienie go kolorem w taki sposób, żeby mi się podobał; odczuwam satysfakcję, kiedy udaje mi się to zrobić tak, by obraz odpowiadał moim wyobrażeniom).


Wyrażanie siebie w zwykłych czynnościach – kalambury ruchowe

  • Zaproś uczniów do zabawy w kalambury, podczas której będą pokazywać różne czynności mogące być źródłem radości dla wykonujących je osób.
  • Chętni losują karteczki z nazwą czynności. Jeśli uczeń jeszcze nie umie czytać, odczytaj mu po cichu hasło. Uczniowie mogą: nucić, wykonywać różne gesty, odgrywać scenki. Ważne jest, aby zaprezentowali wylosowaną czynność w sposób sugerujący, że naprawdę lubią to robić.
  • Podsumowując ćwiczenie, zapytaj uczniów, czy myśleli kiedyś o tym, że na przykład sprzątanie domu jest czymś przyjemnym, może być sposobem na wyrażanie siebie. Są ludzie, którzy lubią porządek i dobrze się czują sprzątając, mogą zaprezentować ulubione, ważne dla siebie przedmioty czy nawet ich kolekcje, ustawiać je w określony sposób na półkach. Może któryś z uczniów również zalicza się do tego grona. Powiedz, że czasami niepozorne codzienne zajęcia są czynnościami, dzięki którym wyrażamy siebie.

Na czym polega wyrażanie siebie? – tworzenie definicji

  • Poproś uczniów, aby wykorzystując to, co ustalili w trakcie zajęć, własnymi słowami opowiedzieli, na czym polega wyrażanie siebie. Po ustaleniu definicji zapisz ją na osobnej kartce i przyczep obok karteczek z definicjami wolności i wartości.

Co zabieramy z dzisiejszej podróży? – praca plastyczna i podsumowanie zajęć

  • Podsumuj zajęcia, zwracając uwagę na to, że zainteresowania nie muszą być wyjątkowe i niezwykłe. Ważne jest, aby robić to, co sprawia, że czujemy się dobrze ze sobą, co jest dla nas ważne, co pozwala nam wyrazić siebie. Zwróć uwagę uczniów na to, iż dzięki temu, że robimy to, co lubimy, łatwiej nam pokonywać trudności, mamy więcej energii do wykonywania czynności, które są dla nas trudniejsze, którymi mniej lubimy się zajmować.
  • Zapytaj uczniów:
    - Co zabierają z podróży do Kenii?
    - O jakiej wartości napisał Samuel w liście?
  • Rozdaj uczniom karty pracy i zwróć uwagę, by:
    - najpierw uzupełnili, rysując lub zapisując odpowiedzi na pytania,
    - następnie wycięli serce, złożyli je i przykleili jedną częścią w środku teczki−walizki,
    - wycięli definicję i przykleili ją obok serca.
  • Zachęć uczniów do porozmawiania w parach o tym, co przedstawili na swoich kartach pracy.
  • Podziękuj uczniom za ich aktywność podczas zajęć.
  • Po zakończeniu zajęć przekaż rodzicom lub opiekunom dzieci przygotowaną specjalnie dla nich informację, która umożliwi im kontynuację pracy, którą dzisiaj wykonałaś/wykonałeś z grupą. Znajdziesz ją w materiałach dodatkowych.

Karty pracy znajdziesz na stronie: https://www.zycieszkoly.com.pl/

Przypisy